| INFORFK | INFORRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Organizacja > Pracownicy > Podstawowe obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki sektora finansów publicznych

Podstawowe obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki sektora finansów publicznych

Funkcjonowanie każdej jednostki nakłada na jej kierownika wiele obowiązków. Wynikają one nie tylko z faktu przynależności jednostki do sektora finansów publicznych ale również zatrudniania przez nią pracowników, odprowadzania składek, podatków. Oto analiza statusu kierownika jednostki z uwzględnieniem systemu kontroli finansowej.

Obowiązki jakie spoczywają na kierowniku jednostki sektora finansów publicznych związane są z:

• prowadzoną działalnością,

189,00 złGazeta Samorządu i Administracji

• funkcjonowaniem na rynku,

• zapewnieniem rozwoju,

• sprawowaniem funkcji pracodawcy, płatnika składek, podatków itp.

Kierownicy zobligowani są do stosowania różnych przepisów regulujących te obszary. W sektorze finansów publicznych kierownicy jednostek tego sektora powinni znać i przestrzegać także innych przepisów szczególnych – normujących funkcjonowanie sfery finansów publicznych. Najważniejszym z nich jest uofp. Ustawa określa m.in. rolę, obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki sektora finansów publicznych. Przybliżając tę problematykę, w Poradniku skupiono się na obowiązkach kierownika, szczególnie ważnych dla organizacji pracy służb finansowo-księgowych.

Obowiązki i uprawnienia kierownika jednostki można pogrupować tematycznie w następujący sposób:

• zapewnienie jawności i przejrzystości finansów publicznych, sprawozdawczość budżetowa,

• polityka rachunkowości,

• odpowiedzialność za gospodarkę finansową, kontrola finansowa,

• audyt wewnętrzny,

• proces planowania i wykonywania budżetu,

• zamówienia publiczne,

• inne obszary wskazane w uofp.

2.1. Zapewnienie jawności i przejrzystości finansów publicznych, sprawozdawczość budżetowa

Jedną z podstawowych zasad finansów publicznych jest zasada ich jawności, realizowana m.in. poprzez jawność debat budżetowych oraz upublicznianie danych dotyczących finansów publicznych. Na poziomie jednostki jawność zapewniona powinna być przez kierownika poprzez podawanie do publicznej wiadomości informacji dotyczących zakresu zadań lub usług wykonywanych lub świadczonych przez jednostkę oraz wysokości środków publicznych, przekazanych na ich realizację, udostępnianie wykazu podmiotów spoza sektora finansów publicznych, którym ze środków publicznych została udzielona dotacja, dofinansowanie realizacji zadania lub pożyczka, albo umorzona należność wobec jednostki sektora finansów publicznych, udostępnianie corocznych sprawozdań dotyczących finansów i działalności. Obowiązki te wynikają z art. 12 uofp.

Przejrzystość finansów publicznych zapewnia się poprzez klasyfikowanie środków budżetowych zgodnie z rozporządzeniem w sprawie klasyfikacji budżetowej. Obowiązkiem kierownika jednostki sektora finansów publicznych jest klasyfikowanie przedmiotowych środków zgodnie z ustalonym podziałem.

Przejrzystość i jawność finansów publicznych związana jest nierozłącznie z prezentowaniem procesu gromadzenia i rozdysponowania środków publicznych (w obowiązującym układzie klasyfikacyjnym) w sprawozdaniach budżetowych, sygnowanych przez kierownika jednostki. Rodzaje, formy, terminy i sposoby sporządzania sprawozdań określił Minister Finansów w rozporządzeniu z 27 czerwca 2006 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej.

2.2. Polityka rachunkowości

Jednostki sektora finansów publicznych, tak jak wszystkie jednostki zobowiązane do stosowania uor, powinny posiadać dokumentację opisującą przyjęte przez nie zasady (politykę) rachunkowości. Przepisy uor stosowane w tych jednostkach, z uwzględnieniem zasad szczególnych ustalonych w rozporządzeniu w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont, narzucają pewne obowiązki, ale też dają kierownikom jednostek prawo wyboru określonych rozwiązań.

Zapamiętaj!

Ustalenie i aktualizowanie dokumentacji opisującej politykę rachunkowości spoczywa na kierowniku jednostki (art. 10 ust. 2 uor).

Przyjęte zasady rachunkowości (np. zakładowy plan kont, instrukcja obiegu i kontroli dowodów księgowych, instrukcja inwentaryzacyjna, instrukcja kasowa) powinny zapewnić należyte sprawowanie funkcji informacyjnej i kontrolnej – umożliwić sporządzanie informacji o działalności danej jednostki na potrzeby jej zarządzania i użytkowników zewnętrznych (m.in. sprawozdawczość) oraz zapewnić włączenie systemu rachunkowości do systemu kontroli (a przez to zagwarantować ochronę interesów finansów publicznych), w tym kontroli finansowej. Przepisy ogólne określają zasady prowadzenia rachunkowości dla często znacznie różniących się od siebie jednostek, bez względu na ich rodzaj, status prawny czy wielkość. Dlatego też, w ramach ogólnych zasad wynikających z przepisów, kierownik jednostki ma prawo i obowiązek wyboru i przyjęcia rozwiązań optymalnych dla danej jednostki, uwzględniających jej specyfikę.

Dokonując wyboru, kierownik jednostki powinien kierować się zasadą istotności, wyrażoną w art. 8 uor – określając zasady (politykę) rachunkowości, należy zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki przy zachowaniu zasady ostrożności. Przyjęte rozwiązania, mimo uproszczeń i agregacji danych, ułatwiających często poznanie i ocenę działalności jednostki, nie mogą jednak podważać wiarygodności i rzetelności przedstawianych danych ani też zniekształcać stanu aktywów i pasywów oraz wyniku finansowego jednostki.

Najważniejsze obszary, wymagające wyboru i uregulowania przez kierownika jednostki w ramach polityki rachunkowości, obejmują:

metody prowadzenia ksiąg pomocniczych dla rzeczowych składników aktywów obrotowych,

metody ujęcia w księgach rachunkowych rzeczowych składników aktywów obrotowych,

metody ustalania wartości rozchodu rzeczowych składników aktywów obrotowych,

rachunek kosztów.

Metody prowadzenia ksiąg pomocniczych dla rzeczowych składników aktywów obrotowych

Metody prowadzenia ksiąg pomocniczych dla rzeczowych składników aktywów obrotowych określone są w art. 17 ust. 2 uor. Kierownik jednostki podejmuje decyzję o stosowaniu jednej z czterech metod prowadzenia kont ksiąg pomocniczych dla poszczególnych grup rzeczowych składników aktywów obrotowych posiadanych przez jednostkę.

Kierownik jednostki, podejmując decyzję o stosowaniu jednej z metod, powinien uwzględnić rodzaj i wartość poszczególnych grup rzeczowych składników aktywów obrotowych posiadanych przez jednostkę. Oczywiście, niemniej istotna jest:

• specyfika jednostki,

• realizowane zadania,

• częstotliwość obrotu składnikami majątku itp.

Inna ewidencja musi być prowadzona np. w bazie materiałowej, dysponującej ogromnymi magazynami, gromadzącej i przechowującej zapasy przez dłuższy czas, np. na potrzeby mobilizacyjne, natomiast inna w jednostce zużywającej niewielkie ilości materiałów biurowych na bieżące potrzeby.

W gestii kierownika jednostki pozostaje także wiele innych, równie istotnych decyzji.

Zakres uregulowań w wewnętrznych dokumentach jednostki powinien obejmować m.in.

 

• określenie kont syntetycznych obowiązujących w danej jednostce,

• analityczną rozbudowę kont stosownie do potrzeb jednostki,

• zasady klasyfikacji poszczególnych zdarzeń gospodarczych,

• zasady i metody ustalania na moment sprawozdawczy i dzień bilansowy przychodów i kosztów ich uzyskania (wskazanie tytułów rozliczeń międzyokresowych itp.),

• zasady dokonywania odpisów aktualizujących oraz ich ewidencji,

• sposoby prowadzenia ksiąg pomocniczych (np. ewidencji środków trwałych, rozrachunków, wynagrodzeń, ewidencji prowadzonych do celów podatkowych),

• zasady amortyzowania i umarzania środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych,

• zasady i terminy inwentaryzacji,

• obieg i kontrolę dowodów księgowych,

• gospodarkę kasową,

• sposób numerowania dowodów księgowych,

• tryb przechowywania, archiwizowania oraz ochrony ksiąg rachunkowych i dowodów księgowych,

• metody zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania.

Podejmując prace nad polityką rachunkowości, należy mieć na uwadze, że brak jednoznacznych i precyzyjnych ustaleń kierownika jednostki w tym zakresie może skutkować nierzetelnym prowadzeniem ksiąg rachunkowych, zagrożonym – w myśl art. 77 uor – grzywną lub karą pozbawienia wolności do lat 2 albo obu tym karom łącznie.

2.3. Odpowiedzialność za gospodarkę finansową, kontrola finansowa

Kierownik jednostki sektora finansów publicznych jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej, w tym za wykonywanie określonych ustawą obowiązków w zakresie kontroli finansowej. Stanowi o tym art. 44 ust. 1 uofp.

Zapamiętaj!

Kierownik może powierzyć określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej pracownikom jednostki. Przyjęcie obowiązków przez te osoby powinno być potwierdzone dokumentem w formie odrębnego imiennego upoważnienia albo wskazania w regulaminie organizacyjnym jednostki.

Kierownik jednostki może przekazać głównemu księgowemu (art. 44 ust. 2 uofp) obowiązki i odpowiedzialność w zakresie:

• prowadzenia rachunkowości jednostki,

• wykonywania dyspozycji środkami pieniężnymi,

• dokonywania wstępnej kontroli zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym,

• dokonywania wstępnej kontroli kompletności i rzetelności dokumentów dotyczących operacji gospodarczych i finansowych.

Wiążą się z tym jednak pewne uprawnienia głównego księgowego, zawarte w art. 45 ust. 5 i 6 uofp. Główny księgowy ma prawo odmówić podpisania dokumentu, a przez to stwierdzenia poprawności dokumentu lub dokumentowanej operacji po dokonanej wstępnej kontroli, natomiast kierownik jednostki może w tej sytuacji wstrzymać realizację zakwestionowanej operacji albo wydać w formie pisemnej polecenie jej realizacji. Główny księgowy ma także prawo wnioskować do kierownika jednostki o określenie trybu, według którego mają być wykonywane przez inne komórki organizacyjne jednostki prace niezbędne do zapewnienia prawidłowości gospodarki finansowej oraz ewidencji księgowej, kalkulacji kosztów i sprawozdawczości finansowej.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, że prawa i obowiązki oraz wymagane wykształcenie i kwalifikacje głównego księgowego są określone aktem prawnym rangi ustawy (art. 45 ust. 2 uofp). Świadczy to o ogromnej wadze zagadnień będących w kompetencji głównego księgowego.

Kierownik jednostki nie może powierzyć wszystkich obowiązków i odpowiedzialności w zakresie rachunkowości innym osobom. Wyjątek stanowi odpowiedzialność za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury, której kierownik nie może przenieść na żadną inną osobę. Mimo przekazania obowiązków i odpowiedzialności w danym obszarze, cały czas spoczywa na kierowniku odpowiedzialność z tytułu nadzoru. Reguluje to art. 4 ust. 5 uor.

Obowiązkiem kierownika jednostki w zakresie gospodarki finansowej jest także ustalenie w formie pisemnej procedur dotyczących kontroli finansowej oraz zapewnienie ich przestrzegania. Ponadto organ sprawujący nadzór nad jednostką sektora finansów publicznych powinien, pomimo braku formalnego obowiązku (od 29 grudnia 2006 r.), czuwać nad przestrzeganiem przez tę jednostkę realizacji procedur kontroli finansowej. Kontrola finansowa dotyczy procesów związanych z gromadzeniem i rozdysponowaniem środków publicznych oraz gospodarowaniem mieniem i swoim zakresem obejmuje:

• przeprowadzenie wstępnej oceny celowości zaciągania zobowiązań finansowych i dokonywania wydatków,

• badanie i porównanie stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie dotyczącym procesów pobierania i gromadzenia środków publicznych, zaciągania zobowiązań finansowych i dokonywania wydatków ze środków publicznych, udzielania zamówień publicznych oraz zwrotu środków publicznych,

• prowadzenie gospodarki finansowej oraz stosowanie procedur dotyczących powyższych procesów.

Zakres kontroli finansowej oraz obowiązki kierownika jednostki w tym zakresie zawarte są w art. 47 uofp.

Aktualizacja: 22.01.2010

Autor:

Źródło:

Samorzad.infor.pl

Zdjęcia


Gazeta Samorządu i Administracji189,00 zł

POLECANE ARTYKUŁY

TERMINARZ

WRZ30
TydzieńPWŚCPSN
361234567
37891011121314
3815161718192021
3922232425262728
4029300102030405

Ostatnio na forum

Narzędzia księgowego

Eksperci infor.pl

Stowarzyszenie Agencji Zatrudnienia

branżowa organizacja pracodawców

Zostań ekspertem Infor.pl »