Samorządy nie powinny przekazywać placówkom kultury nieruchomości w trwały zarząd, lecz oddawać na własność lub w użytkowanie wieczyste.
W praktyce zdarza się, że samorządowe instytucje kultury dysponują
należącymi do jednostek samorządu terytorialnego nieruchomościami,
wykorzystywanymi na potrzeby statutowe tych instytucji na zasadzie
przekazywania im nieruchomości w trwały zarząd. Jest to praktyka
niewłaściwa, która nie znajduje podstaw w obowiązujących
przepisach regulujących dysponowanie publicznymi
nieruchomościami.
Chodzi przede wszystkim o przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Zgodnie z jej art. 43 ust. 1, trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. W świetle powyższego przepisu, jednostka organizacyjna to jednostka pozbawiona osobowości prawnej. Jednostką taką nie jest zatem instytucja kultury, która według art. 14 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2001 r. nr 13, poz. 123 z późn. zm.) jest osobą prawną.
Zatem, na jakiej podstawie formalnej instytucje kultury powinny zarządzać przekazywanymi im przez organizatorów nieruchomościami? W celu rozstrzygnięcia tej wątpliwości niezbędne jest dokonanie systemowej analizy przepisów ustawowych.
Po pierwsze, należy zwrócić uwagę na art. 51 i art. 56 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w których mowa jest o wyposażaniu samorządowych jednostek, w tym osób prawnych, w samorządowe nieruchomości. Jeśli zatem organizator, np. rada gminy, decyduje się na utworzenie konkretnej instytucji kultury, powinna zapaść także decyzja w sprawie jej wyposażenia w określoną nieruchomość, która będzie służyła instytucji jako jej siedziba i baza lokalowa dla realizacji celów statutowych.
Po drugie, trzeba wziąć pod uwagę art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), zgodnie z którym do kompetencji rady gminy należy nie tylko decydowanie - poprzez podejmowanie stosownych uchwał - o tworzeniu jednostek gminnych, w tym osób prawnych, a więc także instytucji kultury, ale również o wyposażaniu tych jednostek (instytucji) w mienie, także nieruchome.
