Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansowej

Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja) zmienia m.in. zakres podmiotowy odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, zasady oraz sam katalog naruszeń podlegających odpowiedzialności.

Zakres podmiotowy

Nowelizacja precyzuje m.in. katalog podmiotów objętych przepisami o dyscyplinie finansów publicznych. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 4 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: u.n.d.f.p.) odpowiedzialności w zakresie sektora finansów publicznych podlegać będą pracownicy i inne osoby, których obowiązki wynikają wprost z przepisów ustaw lub którym powierzono obowiązki na podstawie obowiązujących przepisów.

Takie określenie podmiotu odpowiedzialnego za realizację określonych zadań sektora finansów publicznych przyczyni się do związania odpowiedzialnością osoby faktycznie realizujące zadanie, a nie wyłącznie formalnie kierujące jednostką.

W zakresie podmiotowym istotne zmiany dotyczą też realizacji procedury zamówień publicznych. Nowelizacja rozszerza krąg podmiotów ponoszących odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych o inne niż pracownicy osoby, którym zamawiający powierzył przygotowanie i przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia. W tym zakresie zakres podmiotowy obejmuje tzw. pełnomocników zamawiającego.

Obecnie odpowiedzialność w zakresie dyscypliny finansów publicznych ponoszą osoby gospodarujące środkami publicznymi. Nowelizacja wyłączyła zapis o gospodarowaniu. Ustawodawca przyjął, że środki publiczne przekazane poza sektor finansów na rzecz beneficjentów nie powinny być włączone w zakres pojęciowy gospodarowania środkami publicznymi, gdyż z chwilą ich przekazania tracą taki status.

Zamów książkę: Dyscyplina finansów publicznych po zmianach >>

Od 11 lutego 2012 r. odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych określonej w art. 13 u.n.d.f.p. podlegać będą:

1) osoby zobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu, któremu odrębną ustawą lub na jej podstawie, albo na podstawie umowy lub w drodze porozumienia powierzono określone zadania związane z realizacją programu finansowanego z udziałem:

● środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej,

● niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub

● innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, niepodlegających zwrotowi;

2) osoby realizujące projekt finansowany z udziałem środków unijnych lub zagranicznych, którym przekazano środki publiczne przeznaczone na realizację tego projektu lub które wykorzystują takie środki oraz

3) osoby zobowiązane lub upoważnione do działania w imieniu podmiotu zobowiązanego do realizacji projektu finansowanego z udziałem środków unijnych lub zagranicznych, któremu przekazano środki publiczne przeznaczone na realizację tego projektu lub który wykorzystuje takie środki.

Katalog naruszeń

Naruszenie dyscypliny finansów publicznych najczęściej wiąże się z nieterminowym wykonaniem określonej prawem czynności, co w dalszej kolejności skutkuje np. koniecznością zapłaty odsetek od nieterminowo zrealizowanego świadczenia. Nowelizacja precyzuje zakres czasowy wykonania obowiązku poprzez związanie odpowiedzialności z niewykonaniem obowiązku w określonym terminie. Według nowych zasad, naruszeniem dyscypliny będzie nieprzekazanie w terminie do budżetu w należnej wysokości pobranych dochodów Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przy takim zapisie momentem popełnienia naruszenia przez zaniechanie będzie dzień następujący po ostatnim dniu, w którym czynność mogła być wykonana.

W zakresie stosowania ulg w spłacie zobowiązań nowelizacja, obok dotychczasowego niezgodnego z przepisami umorzenia należności, za karalne uznaje również niezgodne z przepisami rozłożenie na raty czy też odroczenie spłaty wierzytelności należnej jednostce sektora finansów publicznych (JSFP).

W zakresie rozliczania dotacji naruszeniem dyscypliny finansów publicznych będzie niezatwierdzenie w terminie przedstawionego rozliczenia dotacji.

Bez zmiany pozostaje odpowiedzialność za dokonanie wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia. W tym jednak zakresie ustawodawca doprecyzował, że chodzi o upoważnienie wynikające z ustawy budżetowej, uchwały budżetowej lub planu finansowego. Równocześnie naruszeniem będzie od 11 lutego br. również dokonanie wydatku z pogwałceniem przepisów dotyczących dokonywania poszczególnych rodzajów wydatków.