Treści AI w urzędzie. Kiedy trzeba oznaczać?

• Jak stosować narzędzia AI w urzędach?
• Ważne przepisy i terminy
• Znak techniczny a ujawnienie dla odbiorcy

Jak stosować narzędzia AI w urzędach?

Modele generatywne weszły do codziennej pracy urzędów: pomagają redagować komunikaty, tłumaczyć ogłoszenia, tworzyć grafiki promocyjne i obsługiwać mieszkańców przez chatboty. W małej gminie, w której promocją, BIP-em i mediami społecznościowymi zajmuje się często jedna osoba, pokusa, by odciążyć się dzięki AI, jest szczególnie duża. Wraz z nią wraca pytanie: co i w jaki sposób trzeba oznaczyć, aby nie narazić urzędu na zarzut wprowadzania mieszkańców w błąd. Odpowiedź nie sprowadza się do jednej naklejki, lecz do kilku precyzyjnie zakreślonych sytuacji.

Ważne przepisy i terminy

Nowe obowiązki wynikają wprost z art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689 (dalej: AI Act). Rozporządzenie stosuje się bezpośrednio, więc wiąże JST bez potrzeby wdrożenia do prawa krajowego. Równolegle działa ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. z 2026 r. poz. 1003). Ma ona charakter proceduralny: nie tworzy własnych zasad oznaczania grafik ani tekstów, lecz powołuje krajowy organ nadzoru – czyli Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).

Warto tu wyjaśnić częste nieporozumienie. Unijny pakiet Digital Omnibus – czyli rozporządzenie (UE) 2026/1744, obowiązujące od 27 lipca 2026 r. – przesunął najbardziej wymagające terminy dla systemów wysokiego ryzyka na lata 2027 i 2028, lecz nie odroczył obowiązków przejrzystości z art. 50. Obowiązki te stosuje się od 2 sierpnia 2026 r. i od tej daty wiążą one również JST. Krajowy system egzekwowania będzie natomiast uruchamiany etapami: KRiBSI rozpoczął działalność na podstawie przepisów obowiązujących od 11 sierpnia, a regulacje dotyczące kontroli, postępowań w sprawie naruszeń i administracyjnych kar pieniężnych wejdą w życie 28 października 2026 r. Nie zawiesza to jednak obowiązków wynikających bezpośrednio z AI Act.

Znak techniczny a ujawnienie dla odbiorcy

Kluczem do zrozumienia nowych zasad jest rozdzielenie dwóch pytań.

1. Czy treść ma być technicznie wykrywalna jako syntetyczna? To obowiązek „maszynowego znakowania” z art. 50 ust. 2 AI Act, spoczywający na dostawcy systemu.

2. Czy mieszkaniec danego samorządu ma zobaczyć lub usłyszeć informację, że materiał JST wygenerowała albo zmieniła AI? To obowiązek ujawnienia prezentowanego odbiorcy z art. 50 ust. 4 AI Act, obciążający podmiot stosujący system – czyli po prostu urząd publikujący materiał.

Rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Metadane pliku, przeznaczone dla wyszukiwarek i platform społecznościowych, nie zastąpią czytelnego oznaczenia dla mieszkańca. A napis na grafice nie wypełni technicznego obowiązku dostawcy. Nierzadko potrzebne są obie warstwy naraz. Oznaczenie prezentowane odbiorcy powinno być przy tym jasne, odróżnialne od pozostałej treści, dostępne dla osób z niepełnosprawnościami, czytelne lub słyszalne i przedstawione najpóźniej przy pierwszym kontakcie z materiałem. Nie można zakładać, że mieszkaniec sam sprawdzi metadane albo użyje specjalnego programu do wykrywania treści AI.

(...)