Jak rozliczyć i opodatkować przychody radnego

Joanna Nowicka
rozwiń więcej
W rocznym rozliczeniu podatku za 2007 r. radny nie uwzględnia kwot wykazanych w PIT-R, wolnych od podatku dochodowego z tytułu pełnienia obowiązków obywatelskich i społecznych, do wysokości 2280 zł miesięcznie.

PIT-R otrzymują wyłącznie osoby, które w 2007 r. osiągnęły przychody z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich określonych w art. 13 pkt. 5 i 6 ustawy 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Za pełnienie obowiązków obywatelskich i społecznych uznaje się działalność posłów i senatorów, radnych i innych przedstawicieli samorządu terytorialnego, składów komisji wyborczych do przeprowadzenia wyborów do Sejmu i Senatu RP, składów inspekcji Państwowej Komisji Wyborczej i inspekcji wojewódzkich komisarzy wyborczych, powołanych do przeprowadzenia wyborów do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, sędziów Trybunału Stanu, ławników powszechnych.

Na czym polega „pełnienie obowiązku obywatelskiego” oraz, jak rozumieć pojęcie „udział w komisjach” wyjaśniał m.in. Trybunał Konstytucyjny (patrz ramka).

Dla kogo PIT-R

Informację PIT-R za 2007 r. powinny otrzymać osoby, które z wykonywanej osobiście działalności osiągnęły:

• przychody związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tzn. przychodów otrzymywanych przez osoby należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych,

• przychody z wykonywania określonych czynności zleconych im przez organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokuraturę na podstawie właściwych przepisów, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników (z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. wynagrodzenia płatników z tytułu terminowego wpłacania podatków pobranych na rzecz budżetu państwa oraz wykonywania zadań związanych z ustalaniem prawa do świadczeń i ich wysokości oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych) i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (wyłączenie dotyczy przychodów uzyskanych na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze).

 

Od kogo PIT-R

Informację roczną PIT-R radni otrzymali od płatników (m.in. od osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej), którzy w 2007 r. dokonywali wypłat należności wolnych od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b i pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osobom fizycznym z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich (art. 41 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 5 i 6).

PIT-R za 2007 r. płatnicy mieli obowiązek przekazać radnym (i urzędom skarbowym) do 29 lutego 2008 r.

Opodatkowane, ale nie wszystko

Wynagrodzenia otrzymywane przez osoby (tutaj - radnych) wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich oraz m.in. z tytułu udziału w komisjach zasadniczo podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przy czym przez wynagrodzenie otrzymywane przez radnych ustawa podatkowa rozumie wszelkie wypłaty związane z prowadzeniem przez nich tego rodzaju działalności.

Opodatkowując wynagrodzenie otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z działalnością społeczną lub obywatelską, zwalnia się jednak od tego podatku otrzymywane przez te osoby wypłaty stanowiące diety i kwoty będące zwrotem kosztów - do wysokości określonej w odrębnych przepisach, tj. w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (wyrok NSA z 1 października 1996 r., sygn. akt SA/Sz 236/96).

Bez podatku 2280 zł miesięcznie

Przychody z tytułu pełnienia takich obowiązków korzystają ze zwolnienia od podatku do wysokości określonej przepisami. W 2007 r. wolne od podatku były diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 2280 zł (art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zwolnienie w tej samej wysokości obowiązuje także w 2008 r.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku (były w 2007 r. i są nadal) także diety i inne należności za czas podróży osoby niebędącej pracownikiem - do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

 

Potrzebne do zeznania za 2007 r.

Jeżeli w 2007 r. płatnik (np. urząd gminy) wypłacał radnemu jedynie należności z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich i należności te nie przekroczyły kwot wolnych od podatku dochodowego (2280 zł miesięcznie), to radny otrzymał od płatnika jedynie informację PIT-R (bez PIT-11). Jeżeli natomiast wypłacone radnemu w 2007 r. przez jednego płatnika kwoty przekroczyły kwotę wolną od podatku, stosowną informację radny otrzymał w PIT-11 (lub w PIT-40, tj. rocznym obliczeniu podatku przez pracodawcę).

Zarówno PIT-11, jak i PIT-40 płatnicy mieli obowiązek przekazać podatnikom do 29 lutego 2008 r. (art. 39 ust. 1 i 37 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

ZAPAMIĘTAJ

Radni, których za 2007 r. nie rozlicza pracodawca (w PIT-40), zeznanie podatkowe wypełniają na podstawie otrzymanych od płatników PIT-R i PIT-11.

Co oznaczają pojęcia „pełnienie obowiązku obywatelskiego” i „udział w komisjach”

W wyroku z 25 listopada 1997 r. (sygn. akt U 6/97, opubl. Dz.U. nr 145, poz. 981) Trybunał Konstytucyjny (dalej: TK) orzekł, że o pełnieniu obowiązku obywatelskiego możemy mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy w zawiadywaniu sprawami państwowymi jako obywatel, zgodnie z zasadami demokratyzmu instytucji publicznych (a nie jako np. osoba odpłatnie świadcząca usługi eksperckie czy jako pracownik wykonujący swe obowiązki zawodowe). Z pełnieniem obowiązków społecznych mamy zaś do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji (w szczególności samorządu terytorialnego lub zawodowego) jako reprezentant pewnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie (tego rodzaju funkcje należy odróżnić od usług świadczonych w celach zarobkowych). Tak rozumiane obowiązki społeczne i obywatelskie można pełnić nie tylko na podstawie wyboru, lecz także w wyniku powołania przez właściwy organ, wyznaczenia przez upoważnioną organizację społeczną lub na skutek podobnych prawem określonych zdarzeń.

Z kolei w uzasadnieniu wyroku TK z 25 listopada 1997 r. (sygn. akt U 6/97, opubl. Dz.U. nr 145, poz. 981) czytamy, że udział w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej może być zarazem „pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich”, tak jest w szczególności w przypadku funkcji członka komisji rady gminy nie będącego radnym. Mogą istnieć jednak komisje tworzone przez takie organy, w których udział nie polega na pełnieniu określonych ustawą obowiązków społecznych lub obywatelskich (w określonym wcześniej rozumieniu), taki charakter mają np. złożone z fachowców komisje - stałe lub tworzone tymczasowo - mające na celu ustalanie i szacowanie szkód, badanie przyczyn katastrofy, orzekanie w drugiej instancji w sprawach z zakresu administracji publicznej.

PIT-R w pytaniach i odpowiedziach

1 Jako pracownik zatrudniony w jednostce w 2007 r. byłem jednocześnie radnym w radzie gminy, gdzie otrzymywałem diety za posiedzenia. Pracodawca wypłacał mi wynagrodzenia za czas pobytu na sesji rady gminy i wykazał je w PIT-R jako wolne od podatku. Czy słusznie?

Nie. Pracodawca ma obowiązek zwolnić radnego od pracy zawodowej w celu umożliwienia mu brania udziału w pracach organów gminy, a więc także - w sesjach rady gminy. Za czas takiego zwolnienia pracownikowi będącemu radnym nie przysługuje jednak wynagrodzenie za pracę (art. 25 ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Natomiast otrzymane przez pracownika wynagrodzenie za czas pobytu na sesji rady gminy podlega opodatkowaniu jako przychód ze stosunku pracy na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tym miejscu należy przypomnieć, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a zwłaszcza: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

 

2 Jestem członkiem zarządu spółki, której udziałowcem jest Skarb Państwa. Otrzymałem od płatnika PIT-R z rozliczonymi delegacjami i dietami za 2007 r. Czy jest to słuszne?

Nie, w informacji PIT-R nie można rozliczać delegacji i diet wypłacanych członkom zarządu i rad nadzorczych.

PIT-R jest to „Informacja o wypłaconych podatnikowi kwotach z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich”. A wynagrodzenie otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych (art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) nie może być utożsamiane z wynagrodzeniem otrzymywanym przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich (art. 13 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Zakresy pojęciowe obu tych przepisów (pkt 5 i 7 w art. 13) wzajemnie się bowiem wyłączają (wyrok NSA z 7 stycznia 1998 r., sygn. akt SA/Sz 83/97).

Pojęcie obowiązków społecznych lub obywatelskich odnosi się bowiem do zadań publicznych i państwowych, a nie do czynności związanych z zarządzaniem działalnością gospodarczą osoby prawnej, choćby miały charakter społeczny - w znaczeniu „nie związany z zatrudnieniem” (wyroki NSA: z 24 maja 1996 r., sygn. akt III SA 254/96, opubl. OP 1997/1/6 oraz z 2 kwietnia 1997 r., sygn. akt I SA/Ka 481/96, opubl. Serwis Podatkowy 1998/10/48).

Zwolnienie przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie dotyczy świadczenia otrzymywanego za udział w organach statutowych osoby prawnej, lecz diet oraz kwot zwrotu kosztów otrzymanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich (wyrok NSA z 7 października 1997 r., sygn. akt III SA 341/96).

3 Jestem radnym gmin. Za udział w sesjach rady gminy, zgodnie z uchwałą tej rady, przysługują mi diety oraz należności za czas podróży. W 2007 r. z tego tytułu uzyskałem w poszczególnych miesiącach wypłaty w kwotach odpowiednio: 1880 zł, 1320 zł, 1500 zł, 2112 zł, 1050 zł, 1620 zł, 1210 zł, 2155 zł, 1260 zł, 1720 zł, 1430 zł i 1850 zł. Poza tymi wypłatami nie otrzymałem innych należności od gminy. Czy powinienem otrzymać od gminy informację PIT-11? Czy kwoty otrzymane od gminy muszę wykazać w PIT-37 za 2007 r.?

Nie, wymienione kwoty jako wolne od podatku w 2007 r. do wysokości 2280 zł miesięcznie podlegały wykazaniu wyłącznie w PIT-R. Gmina jako płatnik nie miała obowiązku sporządzania PIT-11. W PIT-11 nie wykazuje się bowiem kwot zwolnionych od podatku dochodowego. Podatnik kwot wykazanych w PIT-R, nieprzekraczających miesięcznej kwoty wolnej od podatku, nie wykazuje w swoim rocznym zeznaniu podatkowym.

4 Jako radny w grudniu 2007 r. otrzymałem jednorazową wypłatę od gminy w wysokości 9830 zł z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich za udział w komisjach w okresie styczeń-grudzień 2007 r. Czy w swoim zeznaniu podatkowym za 2007 r. muszę wykazać należności przekraczające kwotę wolną od podatku, tj. 2280 zł?

Płatnik miał obowiązek wystawić podatnikowi informację PIT-R. Dopiero na podstawie tej informacji można odpowiedzieć na postawione pytanie. Należy bowiem pamiętać, iż mimo że wysokość diet wypłaconych w tym przypadku w kwocie 9830 zł przekracza kwotę zwolnienia od podatku, tj. 2280,00 zł, to z tego zwolnienia korzystają kwoty dotyczące danego miesiąca, a nie kwoty wypłacone w danym miesiącu. Informacja PIT-R powinna być sporządzona w taki sposób, że płatnik dokonujący wypłat zaznacza miesiąc, którego dotyczy wypłata, a nie miesiąc, w którym dokonano wypłaty kwoty diety radnym.

Joanna Nowicka

PODSTAWA PRAWNA:

• Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.)

• Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.)

Sektor publiczny
Luka VAT znowu istotnie wzrosła. Koniec cudu
27 kwi 2024

Nastąpił powrót luki VAT do poziomu dwucyfrowego. Minister finansów Andrzej Domański przekazał, że szacunki MF o luce VAT w 2023 r. mówią o 15,8 proc., wobec 7,3 proc. z roku 2022. "Potrzebujemy nowych narzędzi do tego, aby system uszczelniać" - powiedział minister.

Czy można rozpalać ognisko na plaży nad morzem?
26 kwi 2024

Ognisko na plaży nad morzem – czy można palić ognisko bez widma mandatu? Jakie są przepisy? Ile wynosi mandat za ognisko na plaży? Jakie wykroczenia najczęściej popełniane są na plaży? Jak złożyć wniosek o zgodę na ognisko na plaży?

Sztab kryzysowy na Pomorzu. "Nie wchodźcie do lasów"
26 kwi 2024

W ostatnich dniach potwierdzono obecność wirusa ASF (Afrykańskiego Pomoru Świń) w Gdyni, co stanowi poważne wyzwanie dla regionu. W odpowiedzi na to zagrożenie, Trójmiasto podejmuje działania prewencyjne, aby zminimalizować ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa. Poniżej przedstawiamy kluczowe informacje dotyczące działań podejmowanych w Trójmieście.

Tego węgla od 1 lipca 2029 r. nie kupisz. Resort klimatu i środowiska szykuje nowy zakaz
26 kwi 2024

Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad wprowadzeniem zakazu sprzedaży niektórych sortymentów węgla gospodarstwom domowym. Od 1 lipca 2029 r. nie będzie możliwe zakupienie pewnych rodzajów węgla. Jednak dopuszczone do obrotu będą paliwa sortymentu orzech i groszek, przeznaczone dla klasowych urządzeń grzewczych, spełniających określone normy.

Ponad 57 000 zł dofinansowania. Rusza nabór wniosków do programu Aktywny Maluch
26 kwi 2024

Aktywny Maluch to nowa odsłona programu, wcześniej znanego jako Maluch+. Zwiększono budżet programu z 5,5 mld zł do 6,5 mld zł, co pozwoli na powstanie jeszcze większej liczby żłobków w całym kraju. Obecnie trwa także 4. tura naboru ciągłego wniosków do programu, która potrwa do końca czerwca bieżącego roku.

Bez zmian w lekturach. Quo vadis zostaje. Uczniowie nie czytają żadnego żyjącego autora
26 kwi 2024

Filolog prof. Krzysztof Biedrzycki zwrócił uwagę, że "w szkole podstawowej wśród lektur obowiązkowych nie ma ani jednego żyjącego autora". Jednocześnie zauważył, że wśród lektur dodatkowych jest ich wielu i lista została bardzo dobrze uzupełniona. "Jeśli celem w szkole podstawowej na języku polskim jest zachęcenie do czytania, to trzeba proponować lektury, które młodzież będzie chciała czytać" - podkreślił.

Duże utrudnienia w weekend w Warszawie. Prace drogowe, filmowcy, masa krytyczna i rozpoczęcie sezonu przez motocyklistów
26 kwi 2024

Na mieszkańców Warszawy czekają w ten weekend spore utrudnienia. Gdzie dokładnie można spodziewać się problemów z ruchem ulicznym?

W Wenecji już obowiązują nowe zasady wjazdu do historycznego centrum
26 kwi 2024

W Wenecji już obowiązują nowe zasady wjazdu, zgodnie z którymi należy zgłosić swój przyjazd do historycznego centrum i dodatkowo wnieść opłatę 5 euro, jeśli nie ma się zamiaru zostawać na  noc. Już prawie 16 tys. osób uiściło opłatę. 

Maturzyści kończą rok szkolny. Kiedy egzaminy?
26 kwi 2024

Piątek 26 kwietnia 2024 r. to ważny dzień dla tegorocznych maturzystów. Świadectwa ukończenia szkoły odbiorą uczniowie ostatnich klas liceów ogólnokształcących, techników i szkół branżowych II stopnia. 

Cyberprzemoc i przemoc szkolna przybierają na sile w zastraszającym tempie. Jak ochronić nasze dzieci?
26 kwi 2024

Smartfon lub tablet pojawia się w dłoniach coraz młodszych dzieci. Dostęp do internetu rodzi wiele zagrożeń. W Polsce nawet jedno na pięcioro dzieci mogło doświadczyć przemocy w sieci. W szkołach też nie jest najlepiej – przemocy mogło doświadczyć 10 proc. dzieci.

pokaż więcej
Proszę czekać...