Świadczenie wspierające zostało wprowadzone w 2024 r. Pomimo tak krótkiego okresu obowiązywania są już osoby, którym wygasają pierwotne decyzje o jego przyznaniu. Dotyczy to osób niepełnosprawnych, którym w 2026 roku kończy się ważność orzeczenia PZON lub ZUS dotyczącego niepełnosprawności, niezdolności do pracy albo niezdolności do samodzielnej egzystencji. Dotyczy to także osób, które mają poważny stan zdrowia i powinny otrzymać świadczenie wspierające dożywotnio. W artykule przedstawiamy przykład takiej sytuacji opisanej przez naszego czytelnika. Jego historia jest też ilustracją potrzeby wprowadzenia dożywotniego świadczenia wspierającego – stan zdrowia czytelnika najprawdopodobniej uzasadnia przyznanie takiego świadczenia. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, aby co kilka lat stawał przed komisją ZUS albo WZON. Dziś maksymalny okres otrzymywania świadczenia wspierającego to 7 lat. W jego przypadku są to 2–3 lata, gdyż na tak krótkie okresy otrzymuje orzeczenia w ZUS (mimo że choruje od 30 lat i z trudem porusza się po schodach). Nie ma zwolnień od obowiązku ponownego przejścia procedur w ZUS i WZON dla takich osób.
- Właśnie chodzę po lekarzach i zbieram papiery OL-9, by przedłożyć wraz z wnioskami na komisję w ZUS na początku lipca.
- Jakie przepisy są przydatne przy przedłużaniu świadczenia wspierającego?
Poniżej list czytelnika:
Właśnie chodzę po lekarzach i zbieram papiery OL-9, by przedłożyć wraz z wnioskami na komisję w ZUS na początku lipca.
"Często Państwo podejmujecie tematy związane z osobami niepełnosprawnymi, co jest bardzo pomocne. Ostatnio przeczytałem artykuł o świadczeniu wspierającym, którego sam jestem beneficjentem. U mnie przyznano na 2 lata, dostałem 92 punkty na czas trwania renty do 31.07.2026. Po Waszych artykułach dochodzę do wniosku, że jestem szczęściarzem. Właśnie chodzę po lekarzach i zbieram papiery OL-9, by przedłożyć wraz z wnioskami na komisję w ZUS na początku lipca.
Pytanie moje: jaka jest procedura, aby przedłużyć świadczenie wspierające? Czy znowu samoocena, punkty itd.? I kiedy się to składa? Czy może najpierw muszę mieć decyzję ZUS o przyznanej rencie, zapewne na kolejne 2 lub 3 lata, a choruję od ponad 30 lat na RZS (chorobę postępującą), a dopiero potem do WZON? Mam 50 lat, znaczny stopień niepełnosprawności, niezdolność do samodzielnej egzystencji i samo łażenie po lekarzach, aby zbierać papiery, to u mnie wyzwanie. Chodzę z opiekunem, bo po schodach wyglądam jak wyczerpany himalaista, którego każdy krok waży. To jest bezsens tego systemu, że ludzie, którzy na pewno nie wyzdrowieją ani których stan się nie poprawi, dostają decyzję z ZUS na 2 lata lub 3, ze względu na wiek.
Rozważam pójście do sądu, aczkolwiek nie wiem, czy ma to sens. Czy ludzie idą z takimi sprawami i wygrywają je? Obawiam się, że za kolejne 2 lub 3 lata już nie będę w stanie przejść ponownie całej tej procedury związanej z ZUS i WZON. Czy inni niepełnosprawni też mają takie problemy, czy może jestem jakiś wyjątkowy?
Jakie przepisy są przydatne przy przedłużaniu świadczenia wspierającego?
Art. 6b3 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:
Kolejna decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia może zostać wydana na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, złożony nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu ważności posiadanej decyzji, z uwzględnieniem poniższej zasady:
W przypadku zmiany zdolności do samodzielnego wykonywania określonych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem oraz rodzaju wymaganego wsparcia osoba, wobec której została wydana decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia, może w każdym czasie wystąpić z wnioskiem o wydanie nowej decyzji. Wydanie nowej decyzji, powoduje uchylenie decyzji dotychczasowej z dniem jej wydania.
Art. 6b3 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:
Wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia można złożyć wraz z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Przepisy dopuszczają złożenie wniosku o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia także przez osobę, która nie posiada jeszcze orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Warunkiem jest jednak równoczesne wystąpienie do PZON o wydanie takiego orzeczenia. W takiej sytuacji WZON nie rozpatrzy od razu sprawy dotyczącej poziomu potrzeby wsparcia, lecz zawiesi postępowanie do czasu, aż orzeczenie wydane przez PZON stanie się ostateczne.
Warto jednak zwrócić uwagę, że na podstawie art. 6b3 ust. 3 możliwość równoległego ubiegania się o orzeczenie i o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia została przewidziana wyłącznie w odniesieniu do orzeczeń o niepełnosprawności. Z przepisu nie wynika analogiczne rozwiązanie dla osób starających się o orzeczenie ZUS stwierdzające całkowitą lub częściową niezdolność do pracy.
Nie jest mi znany przepis, który pozwalałby jednocześnie:
– złożyć do ZUS wniosek o wydanie orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy,
– złożyć do WZON wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia bez posiadania takiego orzeczenia.
W praktyce złożenie obu wniosków w tym samym czasie powinno skutkować jednym z dwóch rozwiązań. WZON mógłby zawiesić postępowanie do momentu przedłożenia orzeczenia wydanego przez ZUS albo wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentacji poprzez dołączenie tego orzeczenia. Dopiero po usunięciu braku możliwe byłoby dalsze prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia.
Wydaje mi się, że poprawniejsze byłoby wezwanie do usunięcia braku. Tak jak napisałem, nie znalazłem przepisu wprost to rozstrzygającego. Jeżeli prawidłowo odczytuję przepisy, czytelnik najpierw uzyska orzeczenie ZUS, a potem złoży wniosek w WZON o nową decyzję o poziomie potrzeby wsparcia.
Art. 6b4. ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:
Wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia zawiera:
2. Informację o posiadaniu przez osobę ubiegającą się o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia ostatecznego orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności wraz z ustalonym w nim symbolem przyczyny niepełnosprawności albo orzeczenia, o którym mowa w art. 5 albo art. 62, oraz o okresie, na który zostało wydane;
3. informację o złożeniu wniosku o wydanie orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności.
Art. 6b5 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:
W przypadku wydania kolejnej decyzji, o której mowa w art. 6b3 ust. 2, poziom potrzeby wsparcia ustala się od dnia następującego po dniu upływu terminu ważności dotychczasowej decyzji.
Przepis chroni osobę:
- niepełnosprawną,
- niezdolną do pracy albo do samodzielnej egzystencji
– przed sytuacją, kiedy poprzednia decyzja WZON o punktach miała ważność do np. końca lipca 2026 r., a nowa nie będzie miała ważności od 1 września 2026 r
Art. 6b5 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:
Jeżeli wniosek o wydanie kolejnej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia został złożony w okresie obowiązywania dotychczasowej decyzji, to zachowuje ona ważność do dnia, w którym kolejna decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stanie się ostateczna, jednak nie dłużej niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej jej ważność.
Decyzja WZON o poziomie potrzeby wsparcia ma ważność do 30 lipca 2026 r. Złożenie prawidłowego wniosku o nową decyzję w czerwcu 2026 r. wydłuża ważność pierwszej decyzji WZON. Są dwa potencjalne nowe terminy dla tej ważności:
1) data uprawomocnienia się nowej decyzji, albo
2) okres sześciu miesięcy wskazany w przepisie.
Skomplikowana sytuacja prawna powstaje w przypadku skierowania sprawy drugiej decyzji do sądu - na pewno osoba niepełnosprawna nie otrzyma w pół roku wyroku sądu co do np. liczby punktów. Wyjaśnienia tego wymaga osobnej analizy.