Czy dostęp do pomieszczenia socjalnego i toalety odpowiadającej określonym standardom może być w XXI wieku tematem podlegającym długotrwałej dyskusji? Jak się okazuje, tak. Pracodawcom samorządowym od 2022 r. nie udało się dostosować infrastruktury do wymagań wynikających z przepisów, a resort właśnie postanowił złagodzić wymagania. Co czeka pracowników zatrudnionych jako kierowcy?
- Uprawnienia kierowców komunikacji miejskiej
- Liczba toalet dostosowana do liczby pracowników
- Złagodzenie wymagań i kolejne przesunięcie terminu
Uprawnienia kierowców komunikacji miejskiej
W kwietniu 2022 r. weszły w życie przepisy dotyczące warunków pracy osób prowadzących pojazdy na liniach komunikacyjnych w komunikacji miejskiej, w tym dotyczące dostępu do toalety i pomieszczenia socjalnego. Samorządy dostały aż 36 miesięcy na dostosowanie się do zawartych w nich wymagań i wprowadzenie niezbędnych zmian w funkcjonującej infrastrukturze. I choć mogło się wydawać, że był to długi czas, to jednak w praktyce okazało się, że dotrzymanie terminu nie jest możliwe. Jakie wymagania wprowadziły przepisy? Pracodawca będący operatorem lub przewoźnikiem publicznego transportu zbiorowego współfinansowanego za pośrednictwem rekompensaty, o której mowa w ustawie z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, miał zapewnić kierującym pojazdami na liniach komunikacyjnych możliwość skorzystania z:
1) toalety podstawowej – nie rzadziej niż co 180 min pracy;
2) pomieszczenia socjalnego – nie rzadziej niż co 240 min pracy.
Toaleta podstawowa powinna być:
1) być zlokalizowana w odległości nie większej niż 250 m od miejsca wyznaczonego do postoju pojazdu;
2) być wyposażona we właściwe środki higieny osobistej i oświetlenie;
3) mieć zapewnioną obsługę w zakresie zachowania czystości;
4) być przyłączona do sieci energetycznej, kanalizacyjnej oraz wodociągowej;
5) mieć ograniczony dostęp dla osób z zewnątrz.
Liczba toalet dostosowana do liczby pracowników
Dodatkowo liczba toalet miałaby być m.in. dostosowana do planowanej liczby pracowników przebywających na krańcu linii komunikacyjnej, a przepisy wymagały również, aby znajdowało się w niej co najmniej po jednej umywalce, misce ustępowej i pisuarze, pod warunkiem, że jest mniej niż 10 miejsc postojowych. Konkretne wymagania sformułowano również wobec pomieszczeń socjalnych, które na przykład powinny być zlokalizowane w odległości nie większej niż 250 m od miejsca wyznaczonego do postoju pojazdu, mierzonej po najkrótszej trasie dojścia od pojazdu do pomieszczenia socjalnego, a także być ogrzewane, oświetlone i wentylowane oraz posiadać odpowiednie wyposażenie takie jak np. zlewozmywak z bieżącą wodą, ciepłą i zimną, czy wodę zdatną do picia i środki higieny osobistej.
Choć dla osoby postronnej wymagania te nie wydają się być szczególnie wygórowane, to jednak okazało się, że samorządy nie były w stanie łatwo się do nich dostosować, co miało związek między innymi z tym, że aby to zrobić, w wielu przypadkach musiały najpierw zmierzyć się z takimi problemami, jak nieuregulowany stan prawny nieruchomości czy konieczność zapewnienia podłączenie do sieci energetycznej, kanalizacyjnej i wodociągowej.
To dlatego Minister Infrastruktury zgodził się na przesunięcie terminu na 30 kwietnia 2026 r., a przedstawiciele samorządów zadeklarowali, że do tego czasu uporają się z zarówno z problemami natury prawnej, jak i budowlanej, a pracownikom, których dotyczą omawiane regulacje, zostaną zapewnione bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
Złagodzenie wymagań i kolejne przesunięcie terminu
W marcu 2026 r. wiemy już jednak, że deklaracje te okazały się być zbyt optymistyczne, a Ministerstwo Infrastruktury opublikowało kolejny projekt nowelizacji przepisów. Tym razem nie chodzi już jednak tylko o zmianę terminu. Jak wynika z projektu, przepisy w nowym brzmieniu będą dopuszczały stosowanie tymczasowych obiektów budowlanych (np. kontenerów modułowych) tam, gdzie postawienie budynku socjalno-sanitarnego nie będzie możliwe. Zwiększą też dopuszczalną odległość toalety i pomieszczenia socjalnego od przystanku końcowego z 250 m do 350 m. Dopuszczalne będzie również stosowanie alternatywnych rozwiązań w sytuacjach, gdy nie jest możliwe podłączenie toalet do sieci wodociągowej. Termin na wdrożenie zmian ma zostać wydłużony do końca 2026 roku.
rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 16 grudnia 2021 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 125; ost.zm. Dz.U. z 2025 r. poz. 510)
rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 15 kwietnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 510)