MRiRW ostrzega: upały to śmiertelne zagrożenie dla zwierząt – zarówno domowych, jak i gospodarskich. Pies zostawiony w aucie może umrzeć w 15 minut, krowa bez dostępu do wody przestaje produkować mleko, a koń na rozgrzanym asfalcie może doznać oparzeń kopyt. Wraz z nadchodzącą falą upałów resort przypomina podstawowe zasady opieki nad zwierzętami. Jak chronić zwierzęta i co grozi za zaniedbanie?
- Uniwersalne zasady – dla wszystkich zwierząt
- Psy i koty – nigdy w samochodzie, spacery tylko rano i wieczorem
- Zwierzęta gospodarskie – woda, cień i modyfikacja rytmu pracy
- Transport zwierząt w upale – tylko w nocy i z klimatyzacją
- Co grozi za zaniedbanie zwierząt w upale?
- Podsumowanie – odpowiedzialność za dobrostan to obowiązek prawny
Uniwersalne zasady – dla wszystkich zwierząt
Bez względu na to, czy masz psa, kota, konie czy bydło, podstawowe potrzeby zwierząt w upale są takie same. Ministerstwo Rolnictwa wskazuje sześć kluczowych zasad, które mogą uratować życie zwierzęciu:
- Stały dostęp do świeżej wody – zwierzęta w upał piją nawet trzykrotnie więcej niż zwykle. Miska lub poidło muszą być cały czas pełne, czyste i ustawione w cieniu. Wymieniaj wodę minimum dwa razy dziennie.
- Schronienie przed słońcem – każde zwierzę musi mieć możliwość schowania się w cieniu. Dla psów to buda, wiata lub chłodne pomieszczenie. Dla zwierząt gospodarskich – drzewa, wiaty, budynki inwentarskie.
- Skuteczna wentylacja – zamknięte pomieszczenia (kojce, stajnie, kurniki) wymagają efektywnej wymiany powietrza. W razie potrzeby stosuj wentylatory lub systemy zraszające.
- Ograniczenie stresu w najgorętszych godzinach – wszelkie zabiegi (szczepienia, strzyżenie, transport, przemieszczanie zwierząt) planuj na godziny poranne lub wieczorne, gdy temperatura spada poniżej 25°C.
- Ostrożność podczas transportu – jeśli musisz przewozić zwierzę, zadbaj o chłodzenie, dostęp do wody i częste przerwy. Nigdy nie transportuj zwierząt w godzinach 11:00–17:00.
- Regularne obserwacje – częściej sprawdzaj zwierzęta, by szybko zauważyć objawy przegrzania: przyspieszone oddychanie, ślinotok, apatię, odmowę jedzenia.
Psy i koty – nigdy w samochodzie, spacery tylko rano i wieczorem
Najważniejsza zasada: nigdy nie zostawiaj psa ani kota w zaparkowanym samochodzie – nawet na „chwilę", nawet z uchylonymi szybami. Temperatura wewnątrz auta może wzrosnąć z 25°C do 50°C w ciągu 15 minut. Zwierzę umiera w męczarniach, dusząc się i przegrzewając. Co roku ginie tak wiele psów.
- Spacery tylko w chłodnych godzinach – wyprowadzaj psa wcześnie rano (przed 9:00) i późnym wieczorem (po 19:00). Unikaj spacerów między 11:00 a 17:00, gdy temperatura jest najwyższa, a asfalt rozgrzewa się do 60°C. Prosta zasada: jeśli nawierzchnia jest zbyt gorąca dla twojej dłoni, jest też niebezpieczna dla łap psa. Rozgrzany asfalt, beton czy piasek powodują bolesne oparzenia opuszek, które wymagają weterynaryjnego leczenia.
- Woda i cień w każdej chwili – w domu, w ogrodzie, na balkonie – wszędzie, gdzie przebywa zwierzę, musi mieć dostęp do misek z wodą i zacienionych miejsc.
- Koty są bardziej odporne na upał niż psy, ale również potrzebują chłodnych miejsc i wody. Zapewnij im dostęp do przewiewnych pomieszczeń, zamknij rolety po stronie nasłonecznionej i umożliwiaj wypoczynek na chłodnych powierzchniach (kafelki, marmur).
Zwierzęta gospodarskie – woda, cień i modyfikacja rytmu pracy
Wysokie temperatury wpływają nie tylko na zdrowie i dobrostan zwierząt gospodarskich, ale również na ich produkcyjność – krowy dają mniej mleka, kury znoszą mniej jaj, a trzoda chlewna gorzej przybiera na wadze. Dlatego dbałość o komfort cieplny to nie tylko kwestia etyki, ale i ekonomii.
- Woda w nielimitowanej ilości – krowa w upał wypija nawet 100–150 litrów wody dziennie (zamiast standardowych 60–80 litrów). Poidła muszą być regularnie czyszczone, kontrolowane i uzupełniane. Brak wody to najszybsza droga do odwodnienia, spadku produkcji i śmierci zwierzęcia.
- Cień na pastwiskach i wybiegach – jeśli wypuszczasz zwierzęta na pastwisko, upewnij się, że mają dostęp do naturalnego cienia (drzewa) lub sztucznych wiat. Zwierzęta pozbawione możliwości schronienia mogą doznać udaru cieplnego w ciągu godziny.
- Wentylacja w budynkach inwentarskich – stajnie, chlewnie, kurniki wymagają ciągłej wymiany powietrza. W razie potrzeby zainstaluj wentylatory, systemy zraszające lub kurtyny wodne, które obniżają temperaturę wewnątrz budynku o 5–10°C.
- Wypas i obsługa zwierząt tylko w chłodnych godzinach – wyprowadzaj zwierzęta na pastwisko wcześnie rano lub wieczorem. Wszelkie zabiegi (szczepienia, znakowanie, strzyżenie) przesuwaj na godziny poranne (przed 10:00) lub wieczorne (po 18:00).
Objawy przegrzania u zwierząt gospodarskich to przyspieszone oddychanie, nadmierne ślinienie, apatia, odmowa pobierania paszy, leżenie z rozłożonymi kończynami. W takiej sytuacji natychmiast skontaktuj się z lekarzem weterynarii – opóźnienie może kosztować życie zwierzęcia.
Transport zwierząt w upale – tylko w nocy i z klimatyzacją
Przewóz zwierząt gospodarskich (bydło, trzoda chlewna, drób) oraz koni w okresie wysokich temperatur wymaga szczególnej ostrożności i planowania. Ministerstwo Rolnictwa zaleca:
- Załadunek wieczorem lub nocą – gdy temperatura spada poniżej 20°C.
- Zmniejszenie obsady zwierząt w pojeździe – nawet o 20–30%, aby zapewnić lepszą wentylację i ograniczyć wzrost temperatury.
- Sprawny system pojenia – zwierzęta muszą mieć stały dostęp do wody podczas transportu.
- Krótsze trasy – unikaj długich przewozów. Jeśli to możliwe, podziel trasę na etapy z przerwami na ochłodzenie.
- Plan awaryjny – przygotuj listę weterynarzy i punktów pomocy na trasie.
Transportowane mogą być wyłącznie zwierzęta zdrowe, bez objawów choroby, odwodnienia, przegrzania czy ran. Przewóz chorego zwierzęcia w upale to okrucieństwo i naruszenie przepisów o ochronie zwierząt – grozi grzywną lub karą ograniczenia wolności.
Co grozi za zaniedbanie zwierząt w upale?
Pozostawienie zwierzęcia bez wody, w miejscu pozbawionym cienia lub w zamkniętym, rozgrzanym samochodzie to znęcanie się nad zwierzęciem w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt (art. 6 ust. 2 pkt 1).
Katalog możliwych kar to:
- Grzywna do 250 000 zł.
- Kara ograniczenia wolności.
- Kara pozbawienia wolności do 3 lat (jeśli zwierzę padło lub doznało ciężkich obrażeń).
- Odebranie zwierzęcia i zakaz posiadania zwierząt.
Jeśli widzisz zwierzę zamknięte w rozgrzanym aucie, w skrajnych warunkach na posesji lub w innej sytuacji zagrażającej jego życiu – natychmiast dzwoń na Policję (997 lub 112) lub do lokalnego inspektora ds. ochrony zwierząt.
Podsumowanie – odpowiedzialność za dobrostan to obowiązek prawny
Zapewnienie zwierzętom odpowiednich warunków podczas upałów to nie przysługa, ale prawny i etyczny obowiązek każdego właściciela, hodowcy i przewoźnika. Profilaktyka, dostęp do wody, cienia i modyfikacja rytmu pracy pozwalają skutecznie chronić zdrowie i życie zwierząt.
Zapamiętaj - krótka lista:
- Nigdy nie zostawiaj psa w samochodzie.
- Spacery tylko rano i wieczorem.
- Woda i cień – zawsze dostępne.
- Transport zwierząt gospodarskich tylko w nocy.
- W razie przegrzania – natychmiast do weterynarza.
Upał nie wybacza błędów. Chroń swoje zwierzęta.
Źródło: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi