Prawo ochrony środowiska – projekt nowelizacji. Łatwiejsze zaskarżenie programów ochrony powietrza

• Projekt nowelizacji Prawa ochrony środowiska
• Łatwiejsze zaskarżenie programów ochrony środowiska
• Aktualizacja programów ochrony powietrza do 30 listopada
• Wejście w życie nowelizacji

Projekt nowelizacji Prawa ochrony środowiska

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy - Prawo ochrony środowiska. Nowelizacja przewiduje możliwość uproszczonej aktualizacji obecnych programów ochrony powietrza przez samorządy województw. Umożliwia też mieszkańcom i organizacjom społecznym skuteczne zaskarżanie programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych.

Programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych są przygotowywane w sytuacji, gdy w danym regionie stwierdza się przekroczenia norm jakości powietrza. Jakość tych programów - jak również ich brak - ma bezpośrednie znaczenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Nowelizacja daje społeczności lokalnej realne narzędzia do kwestionowania zarówno uchwał sejmiku województwa, jak i zaniechania ich podjęcia, co wzmacnia przejrzystość i odpowiedzialność władz regionalnych.

Dotychczas sądy często odrzucały skargi, ponieważ skarżący musieli wykazać, że działania lub zaniechania władz odnoszą się do ich konkretnej sytuacji prawnej. Projekt ma usunąć tę barierę i wzmocnić społeczną kontrolę nad działaniami władz w obszarze jakości powietrza.

Łatwiejsze zaskarżenie programów ochrony środowiska

Celem proponowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska przepisów jest zapewnienie możliwości zaskarżania do sądu administracyjnego programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych (w tym ich braku) bez konieczności - tak jak obecnie - wskazywania naruszenia „interesu prawnego”.

Zaskarżenie - jak wynika z propozycji resortu klimatu - wnieść będą mogły:

• osoby fizyczne mieszkające w strefie objętej programem;
• osoby prawne lub organizacje, które prowadzą udokumentowaną działalność w danej strefie przez co najmniej 24 miesiące;
• organizacje społeczne, które powołują się na cel statutowy i prowadzą udokumentowaną działalność w zakresie ochrony powietrza lub zdrowia ludzi przez co najmniej 24 miesiące.

Na wniesienie skargi przewidziano 6 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały powołującej program. Zmiana prawa wynika z zarzutów Komisji Europejskiej, która uważa, że obecne polskie przepisy utrudniają zaskarżanie programów ochrony powietrza do sądów.

Aktualizacja programów ochrony powietrza do 30 listopada

Projektowana ustawa zawiera również przepisy określające zakres i termin obowiązywania przejściowych aktualizacji programów ochrony powietrza. Są one potrzebne z powodu wejścia w życie nowej unijnej dyrektywy, która wymaga opracowania nowych planów do końca 2028 r.

Istnieją samorządy, które musiałyby opracowywać pełne programy na krótki okres, co - zdaniem resortu klimatu i środowiska - byłoby nieefektywne. Projekt umożliwia samorządom opracowanie i przyjęcie do 30 listopada 2026 r. aktualizacji programów ochrony powietrza o minimalnym zakresie. Mają one obowiązywać do czasu wejścia w życie nowych planów, zgodnych z unijną dyrektywą.

Wejście w życie nowelizacji

Projektowana ustawa nowelizująca Prawo ochrony środowiska zakłada, że nowe przepisy wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.