Upały już są, jest ostrzeżenie – jak uniknąć udaru cieplnego, kiedy dzwonić po pomoc? Objawy i zapobieganie

• Czym jest udar cieplny i dlaczego jest niebezpieczny?
• Objawy udaru cieplnego – zapamiętaj je i reaguj natychmiast przy tych symptomach
• Kto jest najbardziej zagrożony? Grupy wysokiego ryzyka są trzy
• Jak przetrwać upał? Zasady, które mogą uratować życie, a na pewno pomogą znieść gorąco
• Dzieci w upale – zero kompromisów w ochronie, stosuje te zasady bezwzględnie
• Dieta w upale – lekko i zdrowo
• Upał a praca i prowadzenie samochodu – realne zagrożenie, o którym się nie mówi
• Co zrobić, gdy nadchodzi upał? Odpowiedzi na szybko w tabeli

Czym jest udar cieplny i dlaczego jest niebezpieczny?

Udar cieplny to krytyczne przegrzanie organizmu, które prowadzi do uszkodzenia mózgu, nerek i serca. Bez szybkiej pomocy medycznej może zabić w ciągu godziny. W odróżnieniu od udaru słonecznego (który jest skutkiem bezpośredniego nasłonecznienia głowy) udar cieplny może wystąpić nawet w cieniu – wystarczy długotrwałe przebywanie w wysokiej temperaturze bez odpowiedniego nawodnienia.

Objawy udaru cieplnego – zapamiętaj je i reaguj natychmiast przy tych symptomach

Wczesne objawy:

• Silne pragnienie i suchość w ustach;
• Ból głowy i zawroty głowy;
• Zmęczenie, ospałość, zdenerwowanie;
• Nudności.

Objawy alarmowe – dzwoń na 112:

• Temperatura ciała powyżej 40°C;
• Szum w uszach, zaburzenia widzenia;
• Przyspieszony oddech i bicie serca;
• Drgawki, zaburzenia świadomości;
• Gorąca, sucha skóra (brak pocenia się).

Jeśli ty lub ktoś w pobliżu ma te objawy – natychmiast dzwoń pod 112. Do czasu przyjazdu pomocy przenieś poszkodowanego w chłodne, zacienione miejsce, zdejmij zbędną odzież i ochładzaj ciało wilgotnymi ręcznikami.

Kto jest najbardziej zagrożony? Grupy wysokiego ryzyka są trzy

1. Dzieci poniżej 4. roku życia mają słabo rozwinięty system termoregulacji – ich organizm nie radzi sobie z nagłymi zmianami temperatury. Dodatkowo dzieci nie potrafią werbalizować dyskomfortu, przez co łatwo przegapić pierwsze symptomy odwodnienia.
2. Seniorzy powyżej 65. roku życia również mają upośledzony mechanizm termoregulacji. Co gorsza, wielu z nich przyjmuje leki (moczopędne, na nadciśnienie, antydepresanty), które zaburzają równowagę wodno-elektrolitową i nasilają efekt odwodnienia. Osoby starsze podczas upałów absolutnie nie powinny wychodzić z domu – jeśli to konieczne, tylko z nakryciem głowy i w towarzystwie.
3. Osoby z chorobami przewlekłymi (cukrzyca, choroby serca, nadciśnienie, choroby nerek) są szczególnie wrażliwe na skoki temperatur. Jeśli przyjmujesz leki na stałe – skontaktuj się z lekarzem i sprawdź, czy nie wpływają one na termoregulację organizmu. W upale stężenie leków we krwi może wzrosnąć do poziomu toksycznego.

Jak przetrwać upał? Zasady, które mogą uratować życie, a na pewno pomogą znieść gorąco

Nawadnianie – najważniejsza zasada

Pij wodę regularnie, nie czekaj na pragnienie. W upalne dni dorosły człowiek powinien wypijać minimum 2,5–3 litry płynów dziennie, w tym przede wszystkim niegazowaną wodę mineralną. Unikaj alkoholu, mocnej kawy i napojów energetycznych – wszystkie one przyspieszają odwodnienie. Soki owocowe i herbaty ziołowe (letnie, nie lodowate!) to dobry wybór – dostarczają minerałów i witamin.

Chłodzenie mieszkania – zamknij okna w dzień

To brzmi paradoksalnie, ale w upał okna powinny być zamknięte w ciągu dnia, zwłaszcza po stronie nasłonecznionej. Opuść rolety lub żaluzje, aby zablokować bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Okna otwieraj dopiero wieczorem i nocą, gdy temperatura spada – wtedy wpuszczasz chłodniejsze powietrze. Jeśli masz klimatyzację, ustaw ją na 21–23°C i nie wychodź od razu na zewnątrz – różnica powyżej 10°C może wywołać szok termiczny, szczególnie u dzieci i seniorów.

Unikaj wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia

Najwyższa temperatura powietrza występuje między godziną 15:00 a 18:00, ale największe promieniowanie UV – między 12:00 a 13:00. W tym czasie absolutnie unikaj przebywania na słońcu i jakiegokolwiek wysiłku fizycznego. Bieganie, jazda na rowerze, praca fizyczna w upale mogą doprowadzić do odwodnienia, utraty minerałów (skurcze mięśni) i udaru cieplnego. Jeśli musisz pracować – rób częste przerwy w cieniu i pij wodę co 15–20 minut.

Ubieraj się mądrze

Noś lekką, luźną odzież z naturalnych tkanin (bawełna, len) w jasnych kolorach – odbijają one promieniowanie słoneczne. Ciemne kolory pochłaniają ciepło i potęgują przegrzanie. Zawsze noś nakrycie głowy – najlepiej czapkę z daszkiem lub kapelusz z szerokim rondem.

Bezpieczne opalanie – maksymalnie 2 godziny

Przebywaj na słońcu nie dłużej niż 2 godziny dziennie i zawsze stosuj kremy z filtrem SPF. Ministerstwo Zdrowia przypomina, że optymalna ochrona to minimum SPF 30 (bardzo wysoki), a dla dzieci i osób o jasnej karnacji – SPF 50+ (ultra wysoki). Nanoś krem przed wyjściem na słońce, a następnie odnawiaj co 2 godziny oraz po każdym kąpieli, wytarciu ręcznikiem lub intensywnym poceniu się. Odpowiednia ilość to równowartość 6 łyżeczek na ciało dorosłego człowieka – większość ludzi nakłada zbyt mało kremu, co drastycznie obniża skuteczność ochrony.

Bezpieczeństwo nad wodą

Nigdy nie wchodź gwałtownie do wody bezpośrednio po opalaniu – różnica temperatur może wywołać wstrząs, skurcz mięśni, a nawet zatrzymanie akcji serca. Przed wejściem do wody opłucz twarz, klatkę piersiową i ramiona, a następnie powoli zanurzaj się w wodzie. To szczególnie ważne dla osób z chorobami serca.

ZOBACZ TAKŻE: Testament osoby samotnej – kto odziedziczy majątek, jeśli nie masz dzieci?

Dzieci w upale – zero kompromisów w ochronie, stosuje te zasady bezwzględnie

Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dziecka (ani zwierzęcia) w zaparkowanym samochodzie – nawet na kilka minut, nawet z uchylonymi szybami. Temperatura w nagrzanym aucie może sięgnąć 50–60°C w ciągu 15 minut. Co roku umierają z tego powodu dzieci – nie dopuść do tragedii.

Jeśli musisz wyjść z dzieckiem w upał, to przestrzegaj tych zasad:

• Ubierz je w lekką, jasną, przewiewną odzież.
• Załóż czapkę z daszkiem.
• Chroń wózek parasolką nawet w cieniu.
• Podawaj letnie (nie zimne!) napoje – wodę, herbatki ziołowe, rozcieńczone soki.
• Kąp dziecko w letniej (około 30°C) wodzie – zimna woda może wywołać skurcze naczyń.

Dieta w upale – lekko i zdrowo

W upalne dni organizm nie potrzebuje ciężkich, tłustych posiłków, które dodatkowo obciążają trawienie i produkcję ciepła. Postaw na lekkie posiłki bogate w owoce i warzywa – dostarczają wody, witamin i minerałów (szczególnie potasu i magnezu, traconych z potem). Unikaj smażonych, wysokokalorycznych dań oraz potraw z surowych jajek – wysokie temperatury sprzyjają rozwojowi bakterii salmonelli. Często i dokładnie myj ręce, szczególnie przed jedzeniem.

Upał a praca i prowadzenie samochodu – realne zagrożenie, o którym się nie mówi

Wysokie temperatury wpływają na układ nerwowy, powodując ospałość, rozdrażnienie i spadek koncentracji – o nawet 30–40%. Jeśli prowadzisz samochód w upał, rób częste przerwy (co 1,5–2 godziny), odpoczywaj w zacienionych miejscach i nawadniaj się. Śmiertelne wypadki spowodowane zasłabnięciem kierowcy w upale zdarzają się częściej, niż myślisz.

Co zrobić, gdy nadchodzi upał? Odpowiedzi na szybko w tabeli

Źródło: Ministerstwo Zdrowia