Upały a zwierzęta – jak chronić psy, koty i zwierzęta gospodarskie przed przegrzaniem

• Uniwersalne zasady – dla wszystkich zwierząt
• Psy i koty – nigdy w samochodzie, spacery tylko rano i wieczorem
• Zwierzęta gospodarskie – woda, cień i modyfikacja rytmu pracy
• Transport zwierząt w upale – tylko w nocy i z klimatyzacją
• Co grozi za zaniedbanie zwierząt w upale?
• Podsumowanie – odpowiedzialność za dobrostan to obowiązek prawny

Uniwersalne zasady – dla wszystkich zwierząt

Bez względu na to, czy masz psa, kota, konie czy bydło, podstawowe potrzeby zwierząt w upale są takie same. Ministerstwo Rolnictwa wskazuje sześć kluczowych zasad, które mogą uratować życie zwierzęciu:

1. Stały dostęp do świeżej wody – zwierzęta w upał piją nawet trzykrotnie więcej niż zwykle. Miska lub poidło muszą być cały czas pełne, czyste i ustawione w cieniu. Wymieniaj wodę minimum dwa razy dziennie.
2. Schronienie przed słońcem – każde zwierzę musi mieć możliwość schowania się w cieniu. Dla psów to buda, wiata lub chłodne pomieszczenie. Dla zwierząt gospodarskich – drzewa, wiaty, budynki inwentarskie.
3. Skuteczna wentylacja – zamknięte pomieszczenia (kojce, stajnie, kurniki) wymagają efektywnej wymiany powietrza. W razie potrzeby stosuj wentylatory lub systemy zraszające.
4. Ograniczenie stresu w najgorętszych godzinach – wszelkie zabiegi (szczepienia, strzyżenie, transport, przemieszczanie zwierząt) planuj na godziny poranne lub wieczorne, gdy temperatura spada poniżej 25°C.
5. Ostrożność podczas transportu – jeśli musisz przewozić zwierzę, zadbaj o chłodzenie, dostęp do wody i częste przerwy. Nigdy nie transportuj zwierząt w godzinach 11:00–17:00.
6. Regularne obserwacje – częściej sprawdzaj zwierzęta, by szybko zauważyć objawy przegrzania: przyspieszone oddychanie, ślinotok, apatię, odmowę jedzenia.

Psy i koty – nigdy w samochodzie, spacery tylko rano i wieczorem

1. Spacery tylko w chłodnych godzinach – wyprowadzaj psa wcześnie rano (przed 9:00) i późnym wieczorem (po 19:00). Unikaj spacerów między 11:00 a 17:00, gdy temperatura jest najwyższa, a asfalt rozgrzewa się do 60°C. Prosta zasada: jeśli nawierzchnia jest zbyt gorąca dla twojej dłoni, jest też niebezpieczna dla łap psa. Rozgrzany asfalt, beton czy piasek powodują bolesne oparzenia opuszek, które wymagają weterynaryjnego leczenia.
2. Woda i cień w każdej chwili – w domu, w ogrodzie, na balkonie – wszędzie, gdzie przebywa zwierzę, musi mieć dostęp do misek z wodą i zacienionych miejsc.
3. Koty są bardziej odporne na upał niż psy, ale również potrzebują chłodnych miejsc i wody. Zapewnij im dostęp do przewiewnych pomieszczeń, zamknij rolety po stronie nasłonecznionej i umożliwiaj wypoczynek na chłodnych powierzchniach (kafelki, marmur).

Zwierzęta gospodarskie – woda, cień i modyfikacja rytmu pracy

Wysokie temperatury wpływają nie tylko na zdrowie i dobrostan zwierząt gospodarskich, ale również na ich produkcyjność – krowy dają mniej mleka, kury znoszą mniej jaj, a trzoda chlewna gorzej przybiera na wadze. Dlatego dbałość o komfort cieplny to nie tylko kwestia etyki, ale i ekonomii.

1. Woda w nielimitowanej ilości – krowa w upał wypija nawet 100–150 litrów wody dziennie (zamiast standardowych 60–80 litrów). Poidła muszą być regularnie czyszczone, kontrolowane i uzupełniane. Brak wody to najszybsza droga do odwodnienia, spadku produkcji i śmierci zwierzęcia.
2. Cień na pastwiskach i wybiegach – jeśli wypuszczasz zwierzęta na pastwisko, upewnij się, że mają dostęp do naturalnego cienia (drzewa) lub sztucznych wiat. Zwierzęta pozbawione możliwości schronienia mogą doznać udaru cieplnego w ciągu godziny.
3. Wentylacja w budynkach inwentarskich – stajnie, chlewnie, kurniki wymagają ciągłej wymiany powietrza. W razie potrzeby zainstaluj wentylatory, systemy zraszające lub kurtyny wodne, które obniżają temperaturę wewnątrz budynku o 5–10°C.
4. Wypas i obsługa zwierząt tylko w chłodnych godzinach – wyprowadzaj zwierzęta na pastwisko wcześnie rano lub wieczorem. Wszelkie zabiegi (szczepienia, znakowanie, strzyżenie) przesuwaj na godziny poranne (przed 10:00) lub wieczorne (po 18:00).

Transport zwierząt w upale – tylko w nocy i z klimatyzacją

Przewóz zwierząt gospodarskich (bydło, trzoda chlewna, drób) oraz koni w okresie wysokich temperatur wymaga szczególnej ostrożności i planowania. Ministerstwo Rolnictwa zaleca:

• Załadunek wieczorem lub nocą – gdy temperatura spada poniżej 20°C.
• Zmniejszenie obsady zwierząt w pojeździe – nawet o 20–30%, aby zapewnić lepszą wentylację i ograniczyć wzrost temperatury.
• Sprawny system pojenia – zwierzęta muszą mieć stały dostęp do wody podczas transportu.
• Krótsze trasy – unikaj długich przewozów. Jeśli to możliwe, podziel trasę na etapy z przerwami na ochłodzenie.
• Plan awaryjny – przygotuj listę weterynarzy i punktów pomocy na trasie.

Co grozi za zaniedbanie zwierząt w upale?

Pozostawienie zwierzęcia bez wody, w miejscu pozbawionym cienia lub w zamkniętym, rozgrzanym samochodzie to znęcanie się nad zwierzęciem w rozumieniu ustawy o ochronie zwierząt (art. 6 ust. 2 pkt 1).

Katalog możliwych kar to:

• Grzywna do 250 000 zł.
• Kara ograniczenia wolności.
• Kara pozbawienia wolności do 3 lat (jeśli zwierzę padło lub doznało ciężkich obrażeń).
• Odebranie zwierzęcia i zakaz posiadania zwierząt.

Podsumowanie – odpowiedzialność za dobrostan to obowiązek prawny

Zapewnienie zwierzętom odpowiednich warunków podczas upałów to nie przysługa, ale prawny i etyczny obowiązek każdego właściciela, hodowcy i przewoźnika. Profilaktyka, dostęp do wody, cienia i modyfikacja rytmu pracy pozwalają skutecznie chronić zdrowie i życie zwierząt.

Upał nie wybacza błędów. Chroń swoje zwierzęta.

Źródło: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi