Rusza program profilaktyki raka płuca. Kto może skorzystać?

• Raka płuc wykrywa się zbyt późno
• Do kogo skierowana jest profilaktyka raka płuc
• Od kiedy można skorzystać z programu?
• Czy potrzebne jest skierowanie?

Raka płuc wykrywa się zbyt późno

Na listę programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia trafiła profilaktyka raka płuc. Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów z 2022 r. wynika, że w Polsce odnotowuje się ok. 20,7 tys. nowych zachorowań na raka płuca rocznie, a każdego roku umiera około 26 tys. osób, co stanowi ponad 1/5 wszystkich zgonów nowotworowych.

Rak płuca wykrywany jest bardzo późno, dlatego statystyki umieralności są tak wysokie. Co istotne, z paleniem tytoniu związane jest 85-90 proc. zachorowań.

– Wczesne wykrycie zmian nowotworowych jest bardzo ważne, ponieważ znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Po to właśnie resort zdrowia włączył niskodawkową tomografię komputerową do bezpłatnych programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia – podkreśla lek. Michał Dzięgielewski z Centrali NFZ w Warszawie.

Do kogo skierowana jest profilaktyka raka płuc

Program jest skierowany dla osób:

• w wieku 55–74 lata, z historią palenia tytoniu wynoszącą co najmniej 20 paczkolat, które nadal palą lub przestały palić nie dawniej niż 15 lat temu;
• w wieku 50–54 lata, z historią palenia tytoniu wynoszącą co najmniej 20 paczkolat, które nadal palą lub przestały palić nie dawniej niż 15 lat temu i mają dodatkowe czynniki ryzyka.

Czym jest wskaźnik paczkolat? Oblicza się go, mnożąc liczbę wypalanych dziennie paczek papierosów przez liczbę lat palenia. Przykładowo jedna paczka (20 papierosów) dziennie przez 20 lat to 20 paczkolat. Co za tym idzie, taki sam wynik daje palenie 2 paczek dziennie przez 10 lat.

Kryteria skorzystania z nowego programu profilaktycznego opisane są w rozporządzeniu Ministra Zdrowia oraz na stronie internetowej NFZ w zakładce Dla Pacjenta – Profilaktyka na NFZ.
Pierwsze umowy na realizację programu profilaktyki są już podpisane, obowiązują od 1 października 2026 r. w trzech województwach: świętokrzyskim, małopolskim i wielkopolskim. Lista placówek realizujących program wydłuży się w ciągu kolejnych tygodni.

– Każdy z realizatorów musi spełniać szereg warunków, w tym dysponować wykwalifikowaną kadrą medyczną i sprzętem, które są niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia badania. Warunki te zostały określone przez ekspertów, w tym przez konsultantkę krajową w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej, prof. Edytę Szurowską – wyjaśnia Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ i dodaje: – Dążymy do zabezpieczenia tych świadczeń we wszystkich województwach. Chcemy zakontraktować co najmniej 32 placówki, ale nie wykluczamy, że będzie ich więcej.

Od kiedy można skorzystać z programu?

Do programu będzie można się zgłaszać już od połowy października 2026 r. Kilka województw będzie musiało przejść dodatkowe konkursy.
Chcąc wykonać bezpłatne profilaktyczne badania, warto skorzystać z wyszukiwarki NFZ „Gdzie się leczyć?”. Wkrótce będzie tam dostępna lista placówek realizujących program profilaktyki raka płuca, w podziale na województwa, a wyszukiwarka będzie aktualizowana na bieżąco.

Czy potrzebne jest skierowanie?

Skierowanie na profilaktykę raka płuc nie jest wymagane, wystarczy, że pacjent zgłosi się do placówki medycznej, która ma kontrakt z NFZ na realizację programu. Świadczenia są nielimitowane.