Kiedy NIK przeprowadza kontrolę w samorządach

Działalność samorządów oceniana jest przez Najwyższą Izbę Kontroli pod względem trzech kryteriów: legalności, gospodarności i rzetelności. Przepisy nie nakładają na Izbę obowiązku przeprowadzania takich kontroli. Najwyższa Izba Kontroli nie ma bowiem zastępować organów sprawujących nadzór nad działalnością samorządu. Jako naczelny organ kontroli państwowej ma natomiast zagwarantowaną możliwość oceny działalności całego systemu administracji i gospodarowania wszelkimi środkami publicznymi. Rokrocznie NIK przeprowadza kontrole dotyczące powiązań budżetu jednostek samorządu terytorialnego z budżetem państwa. Ponadto do najczęściej przeprowadzanych kontroli należą: realizacja projektów finansowanych z budżetu Unii Europejskiej, wykorzystanie dotacji celowych z budżetu państwa, przyznawanie i rozliczanie dotacji udzielanych jednostkom spoza sektora finansów publicznych, gospodarowanie zasobem nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego oraz poziom i struktura zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego.

Wystąpienie pokontrolne zawiera oceny kontrolowanej działalności, wynikające z ustaleń opisanych w protokole kontroli, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości - także uwagi i wnioski w sprawie ich usunięcia. W przypadku gdy kierownik jednostki kontrolowanej nie zgadza się z wynikami kontroli przedstawionymi w protokole, może on, przed podpisaniem protokołu kontroli, zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w protokole. Prawo zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń przysługuje kierownikowi jednostki kontrolowanej również do wystąpienia pokontrolnego w sprawie zawartych w nim ocen, uwag i wniosków (art. 61 ustawy o NIK). W wyniku postępowania odwoławczego możliwa jest zmiana stanu faktycznego opisanego w protokole kontroli, jak również zmiana ocen uwag i wniosków zawartych w wystąpieniu pokontrolnym.

BŁAŻEJ TORAŃSKI

Najwyższa Izba Kontroli

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 203 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm.).

• Art. 2 ust. 2, art. 5 ust. 2, art. 61 ustawy z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz.U. z 2007 r. nr 231, poz. 1701).