Czy po wybuchu wojny na Ukrainie rezerwiści zostaną powołani do armii [vademecum rezerwisty]?

Na kim spoczywa obowiązek obrony kraju?

Obrona Ojczyzny jest sprawą i obowiązkiem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, o czym stanowi art. 85. Konstytucji RP oraz ustawa z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Najwyższy akt prawny przewiduje zarządzenie powszechnej mobilizacji, w której powołuje się uzupełnienie jednostek wojskowych żołnierzami rezerwy posiadającymi nadane przydziały mobilizacyjne.

Czy nie wystarczy tylko armia zawodowa?

Siły Zbrojne RP na poziomie 100 tys. żołnierzy zawodowych i 20 tys. żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych nie są całym potencjałem kraju na wypadek kryzysu i wojny. Potencjałem są również przeszkolone rezerwy osobowe.

Kto jest inicjatorem obowiązkowych szkoleń?

Szkolenie rezerwistów jest integralną częścią szkolenia Sił Zbrojnych RP i musi być realizowane cyklicznie. Umożliwia to utrzymanie wyszkolenia rezerwistów na właściwym poziomie. Proces ten został wznowiony w Siłach Zbrojnych RP na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych.

Jakie przepisy regulują szkolenie rezerwistów?

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP oraz akty wykonawcze do tej ustawy, a w szczególności rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie ćwiczeń wojskowych.

Dlaczego do tej pory nie szkoliliśmy rezerw osobowych?

Zaprzestanie prowadzenia ćwiczeń wojskowych wprowadzono głównie w celu zapewnienia płynnej reorganizacji sił zbrojnych polegającej na zmianach strukturalnych w jednostkach wojskowych w ramach profesjonalizacji, a powrót do obowiązkowych ćwiczeń wojskowych przewidziano dopiero po osiągnięciu właściwego przygotowania struktur zawodowych do organizacji atrakcyjnych w formie i treści ćwiczeń.

Kiedy zawiesiliśmy zasadniczą służbę wojskową?

Zasadnicza służba wojskowa oraz przeszkolenie wojskowe absolwentów szkół wyższych zostały zawieszone w 2008 r. Ostatni pobór do wojska odbył się w połowie 2008 r., a ostatnie wcielenie w ramach tego poboru w grudniu 2008 r. Zwolnienie z zasadniczej służby wojskowej ostatnich poborowych odbyło się w sierpniu 2009 r.

Jak długo nie szkoliliśmy rezerw osobowych?

Szkolenie nie było realizowane w latach 2009-2012. Powróciliśmy do niego w 2013 r. i planujemy kontynuację w kolejnych latach. Jednak należy pamiętać, że szkolenie rezerw osobowych to również szkolenie żołnierzy NSR, które było realizowane w minionych latach

Ilu rezerwistów szkoliliśmy przed czteroletnią przerwą, a ilu planujemy przeszkolić w kolejnych latach?

2006 r. – ok. 69 tys., 2007 r. – ok. 53 tys., 2008 r. – ok. 45 tys., 2009-2012 – nie realizowano szkolenia, 2013 r. – ok. 3 tys., 2014 r. – ok. 7 tys. W 2015 r. założyliśmy przeszkolenie ok. 15 tys. rezerwistów, a w 2016 r. ok. 38 tys. W kolejnych latach planujemy sukcesywny wzrost poziomów szkolenia rezerwistów.

Dlaczego teraz MON wraca do pomysłu?

Powrót do obowiązkowej formy ćwiczeń żołnierzy rezerwy to planowe działanie mające na celu utrzymanie zdolności obronnych państwa. Wynika z konieczności utrzymania na właściwym poziomie wyszkolenia obywateli planowanych do realizacji zadań, w ramach reakcji na ewentualne zagrożenia (militarne i niemilitarne) kraju. Odbywanie obowiązkowych ćwiczeń wojskowych umożliwi przeszkalanie żołnierzy rezerwy na nowym sprzęcie wdrażanym do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w ramach profesjonalizacji oraz utrzymywanie przez żołnierzy rezerwy na właściwym poziomie nabytych już umiejętności i kwalifikacji.

Jaka jest procedura powołania?

Wojskowy komendant uzupełnień w celu powołania żołnierza rezerwy na ćwiczenia wojskowe wydaje decyzję administracyjną w tej sprawie. Jest nią karta powołania. W karcie tej podaje się termin i miejsce stawienia się żołnierza rezerwy na ćwiczenia wojskowe.

Kto powołuje na ćwiczenia rezerwy?

Wojskowi komendanci uzupełnień, właściwi terytorialnie dla powoływanych żołnierzy.

Kto będzie powoływany na obowiązkowe ćwiczenia?

Żołnierze rezerwy, którzy posiadają nadane przydziały mobilizacyjne do jednostek wojskowych, lub którym planuje się nadać taki przydział, w wieku określonym ustawą o powszechnym obowiązku obrony, tj. szeregowi do 50 lat, a podoficerowie lub oficerowie do 60 lat.

Czy będą powoływani kawalerowie, jedyni żywiciele lub ojcowie rodzin wielodzietnych np. 3 do 5 dzieci. Kto wtedy pomoże zająć się dziećmi, czy wezwania na ćwiczenia będą przychodziły znienacka, czy też będzie czas na przygotowanie się do nich np. planując w tym czasie wolne?

Przeprowadzenie ćwiczeń wojskowych jest przedsięwzięciem planowym. Termin przeprowadzania ćwiczeń jest ustalany z odpowiednim wyprzedzeniem, w celu przygotowania logistycznego jednostki wojskowej oraz zgromadzenia niezbędnych środków materiałowych przewidzianych do umundurowania, wyposażenia i przeszkolenia powoływanych żołnierzy rezerwy. Na obowiązkowe ćwiczenia żołnierzy rezerwy będą powoływani żołnierze rezerwy, którzy posiadają nadane przydziały mobilizacyjne do jednostek wojskowych, lub którym planuje się nadać taki przydział. Karty powołania na ćwiczenia mają moc decyzji administracyjnej i w związku z tym nie mogą być doręczane na krócej niż 14 dni przed terminem stawiennictwa.

Ile miesięcy trwa szkolenie?

Nie miesięcy, a dni. Ćwiczenia mogą trwać od 2 do 30 dniu w przypadku ćwiczeń krótkotrwałych lub do 90 dni w przypadku ćwiczeń długotrwałych. Reguluje to ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP w art. 101.

Czy dorośli, którzy nie byli w wojsku, a mają kategorię A, będą wzywani na takie bądź inne szkolenia?

Na ćwiczenia wojskowe będą powoływanie wyłącznie żołnierze rezerwy, a więc obywatele, którzy w przeszłości pełnili czynną służbę wojskową (byli w wojsku). Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych nie nakłada tego obowiązku na osoby przeniesione do rezerwy nie będące żołnierzami rezerwy.

Czy szkolenie dotyczy również studentów, którzy nie odbyli służby wojskowej?

Na ćwiczenia wojskowe będą powoływanie wyłącznie żołnierze rezerwy, a więc obywatele, którzy byli w wojsku.

Gdzie będą realizowane szkolenia i w jakich porach roku?

Szkolenia będą realizowane w oparciu o bazę szkoleniową jednostek wojskowych, do których zostaną powołani żołnierze rezerwy, a także ośrodków szkolenia. Żołnierze w czasie ćwiczeń będą zakwaterowani w obiektach koszarowych jednostek wojskowych. Ćwiczenia będą planowane w ciągu całego roku kalendarzowego, z wyjątkiem miesiąca lipca i sierpnia. Siły Zbrojne RP, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom społecznym, będą starały się dostosować okresy szkoleń do możliwości konkretnych grup pracowniczych.

Czy rezerwiści będą spali w namiotach, czy w koszarach?

Nie wyklucza się zakwaterowania żołnierzy w namiotach, gdyż to wynika z charakteru szkolenia jakie zorganizowała dla rezerwistów jednostka wojskowa np. szkolenie poligonowe. Jednakże w zdecydowanej większości rezerwiści w czasie odbywania ćwiczeń wojskowych zakwaterowani są w jednostkach wojskowych (w koszarach).

Kto za to zapłaci?

Środki finansowe na zabezpieczenie realizacji ćwiczeń wojskowych są planowane w budżecie resortu obrony narodowej na każdy rok kalendarzowy. Dodatkowo pracodawca może (na własny koszt) wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy. Natomiast żołnierzowi rezerwy, który odbył ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywanych w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, które mógłby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych.

Ile będzie wynosić wynagrodzenie rezerwisty?

Kwestia dziennej stawki uposażenia zasadniczego przysługująca żołnierzowi rezerwy z tytułu odbywania ćwiczeń wojskowych sprecyzowana została w załączniku do Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 6.02.2013 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy niezawodowych. (Dz. U. z 2013, poz. 214) np. szeregowy-70 zł, plutonowy-80 zł, podporucznik-110 zł za dzień ćwiczeń, co w przypadku ćwiczeń 30-dniowych daje odpowiednio kwoty – 2100, 2400 i 3300 zł. Ponadto wszystkim przysługiwać będzie zwrot kosztów dojazdu do jednostki wojskowej oraz powrotu do miejsca zamieszkania.

Czy pracodawca może odmówić zwolnienia pracownika na ćwiczenie?

Na podstawie zapisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony, na wniosek pracownika, którego powołano do odbycia ćwiczeń wojskowych, pracodawca jest obowiązany udzielić mu zwolnienia od pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia.

Czy rezerwista jest zobowiązany do stawienia się na szkoleniu jeśli pracuje?

Są to ćwiczenia obowiązkowe. Polskie prawo stanowi, ze pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika.

Czy można nie stawić się na ćwiczenia i jakie grożą za to konsekwencje?

Powołanie na ćwiczenia wojskowe następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych RP w celu spełnienia obowiązku. Rezerwista, który nie stawił się na ćwiczenia wojskowe musi liczyć się z ewentualnymi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z art. 144 § 1 Kodeksu Karnego (Kto, będąc powołanym do pełnienia czynnej służby wojskowej, nie zgłasza się do odbywania tej służby w określonym terminie i miejscu podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.)

Czy szkoleni dostaną ubiór wojskowy?

Szkoleni zostaną umundurowani i wyposażeni zgodnie z należnościami określonymi normami dla danych rodzajów sił zbrojnych. Przysługiwać im będzie także bezpłatne wyżywienie przez cały okres trwania ćwiczeń.

Jak i z czego będą szkoleni?

Żołnierze rezerwy będą szkoleni według programów szkolenia, które obejmują wyszkolenie ogólnowojskowe i specjalistyczne na danym stanowisku służbowym, w szczególności będą zapoznawani z obsługą nowoczesnego sprzętu wojskowego.

Przez ile lat będą utrzymywane obowiązkowe szkolenia i ile osób planuje się przeszkolić?

Wprowadzenie ćwiczeń wojskowych wynika z potrzeb sił zbrojnych, które mogą występować w sposób okresowy i stały, na co wpływa w głównej mierze modernizacja techniczna i konieczność przeszkalania rezerwistów z zakresu obsługi eksploatacji nowoczesnego sprzętu.

Czy planuje się przywrócenie powszechnego poboru do wojska?

Nie planuje się przywrócenia powszechnego powoływania do zasadniczej służby wojskowej.