REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Planowane zmiany w kontroli skarbowej: skutki dla samorządów

Sławomir Liżewski

REKLAMA

REKLAMA

Do Sejmu wpłynął rządowy projekt zmiany przepisów dotyczący m.in. kontroli skarbowej. Niektóre zapisy projektu zmieniają zakres kontroli dokonywanej przez urzędników kontroli skarbowej, co będzie miało wpływ na działalność jednostek samorządu terytorialnego.

Rząd przygotował projekt zmian w ustawie z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (dalej: ustawa o kontroli skarbowej). Rządowy projekt zmian w ustawie o kontroli skarbowej zawarty jest w druku sejmowym nr 1852. Zdaniem projektodawców celem zmian jest m.in. ograniczenie „szarej strefy”, a także ograniczenie marnotrawienia środków pochodzących z Unii Europejskiej (dalej: UE). Proponuje się m.in. rozszerzenie zakresu kontroli środków publicznych i pochodzących z UE.

REKLAMA

Środki samorządowe podlegające kontroli

Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami ustawy o kontroli skarbowej do jej zakresu należy m.in. kontrola celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z UE i międzynarodowych instytucji finansowych, podlegającymi zwrotowi (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o kontroli skarbowej)

Kontrola skarbowa nie obejmuje środków własnych samorządów oraz innych środków, które nie podlegają zwrotowi.

Co ma się zmienić

REKLAMA

W art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o kontroli skarbowej proponuje się skreślenie po przecinku zwrotu „podlegającymi zwrotowi”. Oznacza on, że kontrolą skarbową będzie można objąć wszystkie środki publiczne oraz pochodzące z UE i międzynarodowych instytucji finansowych, niezależnie od tego, czy podlegają zwrotowi, czy też nie.

Czy kontrola skarbowa może dotyczyć budżetów samorządowych? Wydaje się, że nie. Jak więc proponowaną zmianę uzasadniają projektodawcy? W uzasadnieniu do projektu można przeczytać, że: Zmiana brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 4 (od redakcji: ustawa o kontroli skarbowej) związana jest z pojawiającymi się wątpliwościami w zakresie interpretacji co do zakresu kontroli skarbowej w przedmiocie środków publicznych. Na podstawie obecnego brzmienia nowelizowanych przepisów pojawiają się interpretacje ograniczające uprawnienia organów kontroli skarbowej wyłącznie do kontroli środków publicznych podlegających zwrotowi. Taka interpretacja przepisów jest niezgodna z ich celem i pozostawia poza zakresem kontroli zdecydowaną większość środków publicznych, w tym np. dotacje udzielane z budżetu państwa. Proponowana nowelizacja (...) ma na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych i doprecyzowanie, iż do zakresu kontroli skarbowej należy kontrola celowości i zgodności z prawem gospodarowania wszystkich środków publicznych, niezależnie od tego, czy podlegają one zwrotowi lub mają charakter bezzwrotny. Jednocześnie nowelizacja dostosowuje brzmienie przepisu do definicji środków publicznych, określonej w ustawie (...) o finansach publicznych. W związku z tym, iż ustawa o finansach publicznych do środków publicznych zalicza również środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, nowelizacja przepisu nie spowoduje zmian w zakresie kontroli skarbowej w odniesieniu do środków pochodzących z Unii Europejskiej.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

A zatem wspomniane w uzasadnieniu doprecyzowanie tak naprawdę rozszerza zakres kontroli.

Ponadto nawet uznając, że kontroli skarbowej podlega całość środków określonych w ustawie z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, może to być ingerencja w działania samorządów terytorialnych, których samodzielność gwarantują akty prawne odrębne od ustawy o kontroli skarbowej.

Może dojść do ograniczenia samodzielności samorządów

REKLAMA

Przede wszystkim samodzielność jednostek samorządu terytorialnego gwarantuje Konstytucja RP. Według art. 169 ust. 1 Konstytucji RP jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych. Zapis ten oznacza więc, że co do zasady nie jest możliwa w tym zakresie ingerencja innych organów państwa, w tym m.in. kontroli skarbowej. Zwiększenie zakresu ingerencji administracji rządowej w działalność samorządów lokalnych może bowiem doprowadzić do nadmiernej centralizacji, a nawet podporządkowania władzy lokalnej administracji centralnej.

Należy również pamiętać o innych istotnych regulacjach w tym zakresie. Chociażby o Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego sporządzonej w Strasburgu 15 października 1985 r. (dalej: Europejska Karta Samorządu Terytorialnego).

Zapisy Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego nie dają możliwości kontroli wszystkich środków publicznych wykorzystywanych przez samorządy.

Autorzy projektu zmian w ustawie o kontroli skarbowej twierdzą również, że: Projektowane zmiany dotyczące zakresu kontroli skarbowej mają na celu uniknięcie powielania przez nią podstawowych zadań innych służb lub organów państwowych. Pozwoli to na skoncentrowanie potencjału kontroli skarbowej w obszarze walki z szarą strefą i zwalczania przestępstw skarbowych.

Problem jednak w tym, że przy okazji może dojść do ograniczenia samodzielności samorządów terytorialnych.

Zdaniem projektodawców zmiany nie będą miały bezpośredniego wpływu dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Z pewnością będą miały pewien wpływ na funkcjonowanie tych jednostek, poddając je kontroli w szerszym niż dotąd zakresie.

 

ARTYKUŁ 8 EUROPEJSKIEJ KARTY SAMORZĄDU LOKALNEGO:

1. Wszelka kontrola administracyjna społeczności lokalnych może być dokonywana wyłącznie w sposób oraz w przypadkach przewidzianych w Konstytucji lub w ustawie.

2. Wszelka kontrola administracyjna działalności społeczności lokalnych powinna w zasadzie mieć na celu jedynie zapewnienie przestrzegania prawa i zasad konstytucyjnych. Kontrola administracyjna może jednakże obejmować kontrolę celowości realizowaną przez organ wyższego szczebla w odniesieniu do zadań, których wykonanie zostało społecznościom lokalnym delegowane.

3. Kontrola administracyjna społeczności lokalnych powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić.

Sławomir Liżewski

Podstawy prawne:

• Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 200, poz. 1471)

• Europejska Karta Samorządu Lokalnego sporządzona w Strasburgu 15 października 1985 r. (Dz.U. z 1994 r. nr 124, poz. 607)

• Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 19, poz. 100)

• Ustawa z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (j.t. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 65; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 18, poz. 97)

KOMENTARZ

Zakres kontroli skarbowej nie ulegnie zmianie

MAGDALENA KOBOS,

Rzecznik Prasowy Ministerstwa Finansów

– Projektowana zmiana brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (dalej: ustawa o kontroli skarbowej) nie spowoduje ograniczenia samodzielności w żadnej ze sfer funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego. Nowelizacja przepisu nie ma charakteru zmiany merytorycznej. Ma w pierwszej kolejności za zadanie dostosowanie brzmienia przepisu do definicji środków publicznych, określonej w ustawie z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych.

Ponadto nowelizacja ma na celu doprecyzowanie przedmiotowego przepisu, który w obecnym brzmieniu wzbudził w jednostkowych przypadkach wątpliwości, co do zakresu kontroli skarbowej w przedmiocie badania procesów gospodarowania środkami publicznymi. Nowe brzmienie przepisu expressis verbis wskazuje cel tej regulacji i stanowi, że kontroli skarbowej podlega kontrola celowości i zgodności z prawem gospodarowania wszystkimi środkami publicznymi. Doprecyzowanie przepisu pozwoli uniknąć prób interpretowania przepisów określających zakres kontroli skarbowej w sposób, który pozbawiałby organy odpowiedzialne za ochronę interesów Skarbu Państwa możliwości weryfikowania prawidłowości gospodarowania zdecydowaną większością środków publicznych.

Wobec powyższego projektowana nowelizacja ustawy o kontroli skarbowej nie wpłynie na dotychczasowy sposób sprawowania władzy publicznej przez jednostki samorządu terytorialnego i ich samodzielność. W szczególności zakres prowadzonych obecnie przez organy kontroli skarbowej kontroli środków publicznych, którymi gospodarują jednostki samorządu terytorialnego, nie ulegnie zmianie.

Nie trzeba powielać zadań RIO

ZYGMUNT FRANKIEWICZ,

Prezydent Gliwic

– W liście skierowanym do Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska zwróciłem uwagę na fakt, że proponowany projekt zmiany ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (przyp. red., dalej: ustawa o kontroli skarbowej) w zakresie dotyczącym art. 2 ust. 1 pkt 4 narusza zasadę samodzielności samorządu terytorialnego wynikającą z Konstytucji oraz wiążących Polskę regulacji międzynarodowych. Zgodnie z Europejską Kartą Samorządu Lokalnego, kontrola administracyjna społeczności lokalnych powinna mieć na celu jedynie zapewnienie przestrzegania prawa. Może obejmować kontrolę celowości, ale wyłącznie w odniesieniu do zadań, których wykonanie zostało samorządom delegowane. Organem, który od wielu lat sprawuje w tym zakresie kontrolę nad samorządem, są regionalne izby obrachunkowe (przyp. red.; dalej: RIO). Proponowana zmiana przepisów – jakkolwiek uzasadniana nieco pokrętnie przez stronę rządową koniecznością stworzenia możliwości kontroli dotacji udzielonych z budżetu państwa – de facto spowoduje powołanie konkurencyjnego w stosunku do RIO organu kontroli z dodatkowym uprawnieniem w zakresie kontroli celowości wykorzystania środków własnych i z subwencji. Zaproponowałem więc Premierowi, by dokonując zmian w ustawie o kontroli skarbowej, wyraźnie wykluczyć w tym zakresie ingerencję urzędów kontroli skarbowej w sprawy, które powinny być rozstrzygane i kontrolowane wewnątrz wspólnoty samorządowej.

Odpowiedź podpisana przez p.o. Dyrektora Departamentu Kontroli Skarbowej mnie zmartwiła. Zdaniem Ministerstwa Finansów badanie celowości i zgodności z prawem gospodarowania przez jednostki samorządu terytorialnego środkami publicznymi (wszystkimi, w tym własnymi) nie godzi w niezależność tych jednostek. Z przykrością zauważam więc, że ustawodawca zamierza usankcjonować ingerencję organów kontroli państwowej w działalność samorządu. W skrajnych przypadkach może to doprowadzić do sytuacji, w której organ administracji rządowej będzie przesądzał o tym, że remont ulicy A był celowy, a ulicy B już nie! A może chodzi o skuteczne narzędzie oddziaływania na „niepokorne” samorządy?

Notowała Wioletta Kępka

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Samorzad.infor.pl

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Min. B. Nowacka: Informatory poprowadzą uczniów przez cięcia 20% w programach i zmiany w lekturach [egzamin ósmoklasisty 2025]

Sposobem na wielkie zmiany w szkołach są przygotowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną informatory. Mają być gotowe w szybkim tempie do 1 września 2024 r. Uczniowie wrócą z wakacji i od razu mogą się zacząć przygotowywać do egzaminu ósmoklasisty 2025 r. To plus propozycji min. edukacji.

Do 100 tys. zł na walkę z ASF. Już wkrótce rusza nabór wniosków

Już wkrótce rusza nabór wniosków na inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 100 tys. zł. Pomoc udzielana będzie w formie refundacji kosztów kwalifikowanych, a w przypadku inwestycji związanych z budową ogrodzenia w formie zryczałtowanych stawek.

Aktywny Rodzic (babciowe) od 1 października 2024 r. ZUS wypłaci środki wstecz

Wnioski o wypłatę z programu "Aktywny rodzic" (babciowego) będzie można składać już od 1 października 2024 r. Wypłatą świadczeń zajmie się ZUS. Rodzice w okresie pierwszych trzech miesięcy trwania programu będą mogli wnioskować o świadczenie z wypłatą środków wstecz.

12 czerwca to święto SOP. Obchody przełożone z powodu pogrzebu żołnierza, który zginął chroniąc granicę

12 czerwca obchodzone jest święto Służby Ochrony Państwa. W tym roku obchody zostały przełożone na 19 czerwca z powodu pogrzebu żołnierza, który zginął, broniąc granicy polsko-białoruskiej. Decyzja o przesunięciu daty jest wyrazem solidarności z rodziną zmarłego oraz Wojskiem Polskim. SOP to jednolita, umundurowana i uzbrojona formacja, odpowiedzialna za ochronę osób i obiektów oraz zapobieganie przestępstwom. Ustawa o Służbie Ochrony Państwa z 2017 roku zastąpiła Biuro Ochrony Rządu.

REKLAMA

Podwyżki dla tej grupy pracowników. Wzrost dolnych i górnych progów wynagrodzeń

Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowało projekt rozporządzenia rządu, który zakłada zmianę progów wynagrodzenia zasadniczego dla pracowników Biura Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Opublikowane założenia projektu wskazują, że pracownicy BRMiŚP będą mogli otrzymać podwyżki. Jednak istnieje pewne ograniczenie związane z maksymalnym progiem wynagrodzenia. Jeśli aktualne wynagrodzenie jest zbliżone do tego progu, podwyżka nie mogłaby zostać w pełni zrealizowana. Projekt ma także na celu dostosowanie minimalnych progów wynagrodzeń BRMiŚP do poziomu minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego od 1 stycznia 2024 roku.

Babciowe podpisane. Wnioski od 1 października 2024 r. Kto i ile dostanie?

W dniu 7 czerwca 2024 r. Prezydent RP Andrzej Duda podpisał ustawę z 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic”. Ustawa ta wprowadzi od 1 października 2024 r. nowe świadczenia dla rodziców małych dzieci. W tym świadczenie zwane potocznie jako „babciowe”.

Szkolne obiekty sportowe dostępne po lekcjach i weekendy, wyższe stawki dla trenerów. 300 mln zł na program Ministerstwa Sportu

Ministerstwo Sportu przeznaczyło ponad 300 mln zł na program "Aktywna Szkoła", który ma na celu otwieranie szkolnych obiektów sportowych dla dzieci i dorosłych po lekcjach, w weekendy oraz w okresie wakacyjnym. Szef resortu, Sławomir Nitras, podkreślił, że celem programu jest zapewnienie lokalnej społeczności dostępu do boisk, hal, basenów, siłowni i bieżni lekkoatletycznych.

Bezpłatne badania prenatalne dla każdej ciężarnej, bez względu na wiek

Teraz każda kobieta w ciąży, bez względu na wiek, może wykonać bezpłatne badania prenatalne na NFZ. Jakie to badania? Kto na nie kieruje? Co to są badania inwazyjne i nieinwazyjne? 

REKLAMA

Bon energetyczny będzie przyznawany nawet po przekroczeniu kryterium dochodowego

Bon energetyczny będzie dostępny nawet po przekroczeniu kryterium dochodowego, będzie obowiązywała zasada "złotówka za złotówkę". Ustawodawca przewidział kilka progów wsparcia, zależnie od liczby osób w gospodarstwie domowym. Prezydent Andrzej Duda podpisał już ustawę o bonie energetycznym. Nowe przepisy wprowadzają również w okresie II półrocza 2024 roku cenę maksymalną za energię elektryczną.

Energetyka jądrowa czy sztuka pisania. Nowe kierunki studiów na Uniwersytecie Warszawskim

W roku akademickim 2024/2025 Uniwersytet Warszawski wprowadza nowe kierunki studiów, w tym energetykę jądrową oraz sztukę pisania.

REKLAMA