Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Whistleblowing – co z ustawą?

Paweł Bronisław Ludwiczak
Radca prawny, specjalizujący się w tematach związanych z obsługą prawną przedsiębiorców, prawem korporacyjnym, zamówieniami in house, publicznym transportem zbiorowym i Compliance.
Whistleblowing – co z ustawą?
Whistleblowing – co z ustawą?
Whistleblowing – co z ustawą? Czego nie wiemy o ustawie wdrażającej dyrektywę o sygnalistach? Czy warto na nią czekać?

Zostały mniej niż trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego. Scenariusz, że w dniu 17 grudnia br. Dyrektywa nie zostanie implementowana lub, że pojawi się ona w ostatnim momencie z bardzo krótkim vacatio legis jest coraz bardziej prawdopodobny. Szansa na spokojne przyjęcie ustawy z szerokimi konsultacjami i odpowiednim vacatio legis została już zmarnowana.

Czego nie wiemy o ustawie wdrażającej o sygnalistach?

Po pierwsze nie wiemy, czy ustawa będzie wymagała wdrożenia choćby jednego anonimowego systemu dla zgłaszania naruszeń tak jak jest w tych polskich przepisach, np. AML, które wymagają wdrożenia systemów dla sygnalistów, czy tez jak dyrektywa będzie tylko wymagać by systemy zapewniały tylko poufność. A jeżeli będzie wymagała anonimowych kanałów dla sygnalistów to czy dla wszystkich.

Czy ustawa powinna wymagać choćby jednego anonimowego kanału dla sygnalistów i czy dla wszystkich?

Anonimowe kanały mają swoje plusy i minusy. Osobiście uważa, że co najmniej jeden kanał powinien być anonimowy. Natomiast powoli skłaniam się do idei, że anonimowy powinien być dla pracowników, natomiast dla kontrahentów, kandydatów do pracy itp. powinien być osobny kanał zapewniający tylko poufność. Natomiast najpewniej ustawa, jeżeli będzie wymagać anonimowego kanału do zgłoszeń, to nie będzie w tym zakresie przewidywać wyłączeń podmiotowych.

Chciałbym przy okazji zauważyć dwie rzeczy:

1) email to nie jest anonimowy kanał. Choć ktoś kto ma wiedzę informatyczną może zgłosić anonimowo z niego naruszenie,

2) nie wierzę w anonimowe kanały pisane samodzielnie przez organizację.

Czego ponadto nie wiemy o ustawie wdrażającej o sygnalistach?

Po drugie nie wiemy, czy ustawa będzie dotyczyła tylko zgłoszeń o naruszeniach w zakresach wymienionym enumeratywnie w Dyrektywie czy wszystkich zgłoszeń. Mam nadzieję, że ustawa:

  1. ustanowi ochronę dla wszystkich demaskatorów (inaczej sygnalistów) niezależnie czego będzie dotyczyło zgłoszenie,
  2. każe wyjaśniać wszystkie zgłoszenia o naruszeniach.

Temat jest nowy. Trudno już będzie wytłumaczyć ludziom, że sygnalista to bohater i powinni zgłaszać uzasadnione podejrzenia o naruszeniach. Jeżeli podzielimy na sygnalistów, na tych co będą podlegać ochronie i na tych co nie w zależności jakich przepisów dotyczy zgłoszenia to ludzie tego nie zrozumieją.

Po trzecie nie wiemy jakie sankcje będą:

  1. za działania odwetowe wobec sygnalistów,
  2. za świadome fałszywe powiadomienia,
  3. za brak lub pozorność systemów dla sygnalistów.

Przy czym chciałbym podkreślić, że systemy dla sygnalistów powinny być wdrażane i utrzymywane nie dla tego bo będzie za to grozić kara, tylko po to by tworzyć bezpieczniejsze i bardziej etyczne organizacje.

Po czwarte nie wiemy czy ustawodawca skorzysta z możliwości i zwolni z obowiązku wdrażania systemów dla sygnalistów małych i mikro przedsiębiorców oraz gminy mające mniej niż 10000 mieszkańców.

Po piąte nie wiemy czy będą jakieś wymogi dla grup kapitałowych oraz większych podmiotów sektora publicznego (np. czy ma być jeden system dla Miast, czy osobne systemy dla jej jednostek).

Poza tym raczej nie ma raczej jakiś bardzo istotnych rzeczy, nad którymi eksperci by się zastanawiali. Oczywiście są liczne inne kwestie, np. czy płacić sygnalistom.

Czy to czego nie wiemy o ustawie uniemożliwia wdrażanie systemów dla sygnalistach?

Moim zdaniem nie. Osobiście uważam, że jeżeli ktoś zaprojektuje i wdroży system spełniający wymogi dyrektywy o sygnalistach oraz będzie posiadła choć jeden anonimowy kanał, to po wejście w życie ustawy nie będzie musiał nic zmieniać lub będzie musiał tylko dokonać drobnych zmian. A to spokojne zaprojektowanie i wdrożenie systemu a potem dokonanie drobnych poprawek jest zawsze tańsze i bardziej efektywne oraz skuteczne niż wdrażanie systemów na ostatnią chwilę gdy brakuje czasu.

Co brak ustawy wdrażającej Dyrektywę dla sygnalistów będzie oznaczał dla podmiotów z sektora publicznego i prywatnego, które powinny wdrożyć system?

Obecnie brak ustawy często służy jako wymówka by nie wdrażać systemów dla sygnalistów. Część ekspertów twierdzi, że póki nie ma ustawy to podmioty z sektora publicznego lub sektora prywatnego (z wyjątkami m.in. z prawa bankowego czy AML) nie mają obowiązku wdrażać systemów dla sygnalistów.

Osobiście uważam, że w przypadku podmiotów z sektora publicznego, obowiązek wdrażania systemów dla demaskatorów wynika z kontroli zarządczej, a w przypadku podmiotów z sektora prywatnego z należytej staranności. W jednym i drugim przypadku, na najwyższym kierownictwie wisi miecz Damoklesa, czyli ryzyko poniesienia odpowiedzialności karnej lub cywilnej za brak takich systemów lub ich pozorność.

Co brak ustawy wdrażającej Dyrektywę dla sygnalistów będzie oznaczał dla sygnalistów?

Brak ustawy powoduje, że sygnaliści nie będą mieli tak silnej ochrony przed działaniami odwetowymi jak powinni. Unijne dyrektywy są wdrażane do porządku prawnego przez ustawy. Ale Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że obywatel może się powołać bezpośrednio na przepisy dyrektywy, gdy termin do ich implementacji minął. Osobiście uważam, że w przypadku braku ustawy, po dniu 17 grudnia br., sygnalista będzie mógł dochodzić ochrony przed działaniami odwetowymi powołując się bezpośrednio na Dyrektywę. Patrząc na praktykę sądową (choćby Sądu Najwyższego) oraz słysząc wypowiedzi choćby niektórych sędziów uważam, że sygnaliści będą mieli o wiele większe szansę uzyskać ochronę w sądzie przed działaniami odwetowymi niż dziś. Ale jaka będzie praktyka tego nie wie nikt.

Reasumując, radzę wdrażać systemy nie czekając na ustawę. I mam nadzieję, że niezależnie od działań naszego ustawodawcy, sygnaliści będą od tego roku lepiej chronieni przed działaniami odwetowymi.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    20 paź 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Rehabilitacja po COVID z NFZ - jakie zmiany?
    Rehabilitacja po przebyciu COVID-19 z NFZ możliwa jest na podstawie kwalifikacji przeprowadzonej maksymalnie do 12 miesięcy po zakończeniu leczenia choroby. Jakie jeszcze zmiany wprowadzono?
    Rozporządzenie o stanie wyjątkowym - nieprawidłowości
    Rozporządzenie Rady Ministrów o stanie wyjątkowym - jakie nieprawidłowości Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił do premiera?
    Wyższe kryteria dochodowe do świadczeń z pomocy społecznej od 2022 r.
    Będą wyższe kryteria dochodowe do świadczeń z pomocy społecznej od 2022 r. Okazuje się, że aktualnie spada liczba osób ubogich w Polsce, którzy otrzymują pomoc społeczną.
    Studia medyczne na kredyt z obowiązkiem odpracowania
    Studia medyczne - kredyt. Sejm przyjął nowelizację dotyczącą prowadzenia kierunków lekarskich i kredytów na studia medyczne.
    Whistleblowing – mity o sygnalistach
    Whistleblowing – mity o sygnalistach. Pojawia się coraz więcej artykułów w prasie na temat sygnalistów i systemów whistleblowingowych. Niestety, w niektórych z nich, powielane są mniej lub bardziej szkodliwe mity o sygnalistach.
    Finanse samorządów w 2022 r. – zestawienie dochodów
    Finanse samorządów w 2022 roku. Ministerstwo Finansów przedstawia zestawienie dochodów po wprowadzeniu Polskiego Ładu.
    Polski Ład - czy samorządy stracą finansowo?
    Polski Ład zmniejszy dochody budżetu państwa i samorządów. By temu przeciwdziałać, rząd wdraża działania wzmacniające ich finanse. To przede wszystkim gwarancja dochodów, wzmocnienie inwestycji i dodatkowe 8 mld zł w tym roku.
    Odpady - od kiedy system kaucyjny?
    System kaucyjny, który przewiduje zbiórkę butelek PET do 3 litrów oraz pojemników ze szkła do 1,5 l. zacznie być wdrażany w 2022 r., choć będzie długie vacatio legis - zapowiedział wiceminister klimatu i środowiska Jacek Ozdoba.
    Związki zawodowe nauczycieli odrzucają propozycję MEiN
    Związki zawodowe nauczycieli odrzucają propozycję MEiN. Jest wspólne stanowisko ZNP, FZZ i oświatowej Solidarności.
    Poziom edukacji w Polsce
    Polska edukacja stoi na dobrym poziomie, jesteśmy w czołówce, jeśli chodzi o Europę - mówi Przemysław Czarnek, szef MEiN.
    Lekcje religii w szkole - na jakiej godzinie lekcyjnej?
    Lekcje religii w szkole - na jakiej godzinie lekcyjnej? Przedstawiamy wystąpienie Biura RPO do dyrektorki szkoły.
    Pakiet odpadowy - opłata opakowaniowa, rozszerzona odpowiedzialność producentów (ROP)
    Pakiet odpadowy - opłata opakowaniowa. Co nas czeka w kontekście wprowadzenia rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP) i jak możemy zbliżyć się do osiągnięcia wyznaczonych celów środowiskowych?
    Kredyt studencki 2021/2022
    Kredyt studencki - czym jest? Na jakich zasadach można uzyskać kredyt studencki 2021/2022?
    Whistleblowing – prace nad ustawą wdrażającą Dyrektywę o sygnalistach
    Whistleblowing – prace nad ustawą wdrażającą Dyrektywę o sygnalistach. Parę dni temu w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawiła się informacja o projekcie ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa.
    Czy przychodnie mogą nie przyjmować niezaszczepionych?
    Czy przychodnie mogą nie przyjmować niezaszczepionych? Rzecznik praw pacjenta Bartłomiej Chmielowiec odpowiada.
    Zajęcia wyrównawcze dla studentów pierwszego roku
    Zajęcia wyrównawcze dla studentów pierwszego roku - MEiN uruchomiło program wsparcia dla uczelni. Kto może z niego skorzystać?
    Protest nauczycieli 9 października 2021 r.
    Protest nauczycieli - 9 października 2021 r. w Warszawie odbędzie się manifestacja nauczycieli przeciwko zmianom zaproponowanym przez MEiN. Jakie są postulaty ZNP?
    Solidarność odrzuca projekt MEiN dotyczący zmian dla nauczycieli
    Solidarność odrzuca projekt MEiN dotyczący statusu zawodowego nauczyciela. Zarzuca rządowi m.in. niezrealizowanie porozumienia zawartego podczas strajku nauczycieli w 2019 r.
    Punkt pomocy uchodźcom w Michałowie
    Punkt pomocy uchodźcom w Michałowie. W gminie w województwie Podlaskim, położonej niedaleko granicy z Białorusią, rozpoczął działalność Punkt Pomocy Osobom Potrzebującym.
    Program wsparcia dla dzieci z rodzin byłych pracowników PGR
    Program wsparcia dla dzieci z rodzin byłych pracowników PGR. Na co można dostać pieniądze z programu? Jak złożyć wniosek?
    Doktorzy na rynku pracy
    Doktorzy - jak radzą sobie na rynku pracy? Mamy nowe dane w systemie monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych (ELA).
    Wyłudzanie danych na Narodowy Spis Powszechny
    Narodowy Spis Powszechny - oszuści wyłudzają dane. Dzięki uzyskanym w ten sposób informacjom mogą zaciągnąć kredyty czy ukraść pieniądze z konta.
    Szpitale tylko dla zaszczepionych na COVID-19?
    Szpitale tylko dla zaszczepionych na COVID-19? Minister Zdrowia Adam Niedzielski komentuje.
    Loteria szczepionkowa – losowanie finałowe
    Loteria szczepionkowa – kiedy losowanie finałowe? Jak się zarejestrować? Jakie są nagrody główne? Kiedy wyniki?
    Rok szkolny 2021/2022 - czy będzie powrót do nauki zdalnej?
    Nauka zdalna - szkoła 2021/2022. Zbliża się 4 fala pandemii koronawirusa. Kiedy nauka zdalna?