Ustawa: Co się stanie z orzeczeniami o niepełnosprawności wygasającymi przed 31 grudnia 2023 r. 15 marca 2024 r. i 30 maja 2024 r. ? [Treść, uzasadnienie, zasady]

• Przedłużenie terminu ważności orzeczeń
• Projekt ustawy - uzasadnienie
• Projekt ustawy - tekst
•  
• Projekt ustawy w PDF (do ściągnięcia)

Projekt ustawy został złożony przez posłów Trzeciej Drogi, KO i Lewicy. I ma rozwiązać problem zatorów w komisjach oceniających stan zdrowia osób niepełnosprawnych. Zatory powstałe z uwagi na to, że przez okres pandemii zawieszono obowiązek stawania przez osoby niepełnosprawne przed komisjami w celu odnowienia (weryfikacji) czasowych orzeczeń o niepełnosprawności. A teraz go "odwieszono" i są krótkie terminy na zdobycie nowych orzeczeń. Problem pogłębią po 1 stycznia 2024 r. postępowania w sprawie świadczenia wspierającego. To samo dotyczy kwestii świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach.

Treść ustawy na końcu artykułu.

Przedłużenie terminu ważności orzeczeń

Ustawa wprowadzi następujące zasady:

Zasada 1. Orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, którego ważność upływa do 30 czerwca 2024 r., zachowuje ważność do 30 września 2024 r. Jednak nie dłużej niż do dnia nowego (prawomocnego) orzeczenia. Czyli jeżeli ważność orzeczenia upływa 1 marca 2024 r., zostaje automatycznie z mocy prawa przedłużona do 30 września 2024 r.

Zasada 2. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej wypłacanych na podstawie ww. orzeczeń jest automatycznie przedłużone do 30 września 2024 r. Nie trzeba składać wniosków do MOPS/GOPS, innych urzędów. Odpowiednie decyzje zostaną wydane automatycznie – MOP i GOPS będą działały „z urzędu”.

Zasada 3. Przedłużenie z daty „30 czerwca 2024 r.” na „30 września 2024 r." dotyczy kart parkingowych.

Projekt ustawy - uzasadnienie

Ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 852; dalej: “ustawa zmieniająca”) uchyliła art. 15h tzw. ustawy covidowej. Przepisy dotyczące ważności orzeczeń wynikające z ustawy o ochronie konkurencji weszły w życie 6 sierpnia 2023 r. 

 

Zgodnie z art. 23 pkt 1-3 ustawy zmieniającej orzeczenia, które utraciły moc w czasie pandemii lub w stanie zagrożenia epidemicznego, ale dotąd były automatycznie przedłużane przez ustawę covidową, są ważne w następujących datach: do 31 grudnia 2023 r., jeśli ich ważność upłynęłaby do 31 grudnia 2020 r.; do 31 marca 2024 r., jeśli ich ważność upłynęłaby w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.; oraz do 30 września 2024 r., jeśli ich ważność upłynęłaby w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 5 sierpnia 2023 r. 

 

Niestety wydłuża się czas oczekiwania na wydanie orzeczeń przez zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, a przedłużenia wprowadzone ustawą covidową i ustawą zmieniającą nie wyeliminują ryzyka utraty uprawnień uzależnionych od ważności tych orzeczeń. W rezultacie osoby, które korzystają z systemu wsparcia są go pozbawione i znajdują się niezwykle trudnej sytuacji. Z tego powodu niezbędne jest wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności z powodu braku terminowych rozstrzygnięć. Sytuacja ta dotyczy w szczególny sposób osób, których orzeczenia straciły ważność po dniu 5 sierpnia 2023 r., a zespoły orzecznicze nie zdołały na czas wyznaczyć terminu posiedzenia zespołu, bowiem osoby te straciły dostęp do świadczeń i często swojego jedynego źródła środków do życia. Jednak za chwilę w podobnie trudnej sytuacji znajdą się także osoby, których orzeczenia stracą ważność po 31 grudnia 2023 r. oraz po kolejnych, dalszych terminach wydłużeń. 

 

Należy również zauważyć, że liczba wniosków o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności najpewniej ulegnie dodatkowemu znaczącemu zwiększeniu od momentu wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, czyli od 1 stycznia 2024 r. Będzie to spowodowane faktem, że ubiegać się o świadczenie wspierające będą mogli seniorzy, a wymogiem ubiegania się o niej jest posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, o które wielu seniorów (pomimo spełniania warunków) dotychczas nie wnioskowało. 

 

Wydłużenie ważności orzeczeń całościowo stworzy minimalną przestrzeń czasową niezbędną do likwidacji zatorów w ramach prac zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności i powrotu do orzekania w trybie bieżącym. 

Różnice między dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

W obowiązującym stanie prawnym zgodnie z art. 23 pkt 1-3 ustawy zmieniającej orzeczenia, które utraciły moc w czasie pandemii lub w stanie zagrożenia epidemicznego, ale dotąd były automatycznie przedłużane przez ustawę covidową, są ważne w następujących datach: do 31 grudnia 2023 r., jeśli ich ważność upłynęłaby do 31 grudnia 2020 r.; do 31 marca 2024 r., jeśli ich ważność upłynęłaby w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.; oraz do 30 września 2024 r., jeśli ich ważność upłynęłaby w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 5 sierpnia 2023 r. Oznacza to, że w przypadku, w którym upłynie przedłużony, wskazany w ustawie zmieniającej okres ważności orzeczeń o niepełnosprawności i orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, a nie zostaną one do tego czasu ponownie wydane, osoby z niepełnosprawnością utracą zależne od ważności orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności uprawnienia. 

 

Projektowana ustawa przewiduje, że orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upłynęłaby do dnia 30 czerwca 2024 r., zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Rozwiązanie to usuwa ryzyko, by wskutek opóźnień w działalności zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności dochodziło do utraty przysługujących osobom z niepełnosprawnościami uprawnień zależnych od ważności orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. 

 

Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne

Wejście w życie projektowanej ustawy wywoła pożądane skutki społeczne. Wpłynie ona bowiem korzystnie na sytuację społeczno-ekonomiczną osób z niepełnosprawnościami, ich rodzin, opiekunów i bliskich. Zapewni ona ciągłość wypłaty świadczeń, które im przysługują, oraz utrzymanie uprawnień, które wynikają z niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W tym sensie projektowana ustawa przyczyni się do wzmocnienia zaufania obywateli do państwa, usuwając ryzyko, by wskutek opóźnień w działalności organów administracji publicznej dochodziło do utraty należnych im uprawnień oraz istotnego pogorszenia ich warunków życia. 

Projekt ustawy - tekst

USTAWA o szczególnych rozwiązaniach w celu zachowania ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności

Art. 1. Orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234, 1429), którego ważność upłynęłaby do dnia 30 czerwca 2024 r., zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

 

Art. 2. W związku z zachowaniem ważności orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, o których mowa w art. 1, karty parkingowe, o których mowa w art. 8 ust. 4–5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, 919, 1053, 1088, 1123, 1193, 1234, 1394, 1720, 1723, 2029) zachowują ważność do dnia 30 września 2024, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, o których mowa w art. 1.

 

Art. 3. 1. Jeżeli decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938), została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, a okres, na który zostało przyznane świadczenie, jest uzależniony od terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, prawo do tego świadczenia wynikające z decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zachowuje ważność zgodnie z art. 1. 

2. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, o której mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu. Nie stosuje się art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775). 

3. W postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, nie przeprowadza się rodzinnego wywiadu środowiskowego ani nie sporządza aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego. 

 

Art. 4. 1. Jeśli decyzja przyznająca prawo do świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów albo świadczeń lub dodatków na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej, została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, a okres, na który zostało przyznane to prawo, jest uzależniony od terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, prawo do tego świadczenia wynikające z decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zachowuje ważność zgodnie z art. 1. 

2. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu. Nie stosuje się art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

 

Art. 5. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. 

 

Projekt ustawy w PDF (do ściągnięcia)

 

 

 

źródła: Sejm, informacje własne i artykuł SS PAP: "Orzecznicy nie nadążają. Posłowie za wydłużeniem ważności orzeczeń o niepełnosprawności", autor  Marcin Przybylski