Czy można zmienić decyzję o warunkach zabudowy, która nie stała się ostateczna?

• Na podstawie jakich przepisów można dokonać zmiany?
• Zasada związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją
• Co w przypadku wniesienia odwołania?
• Decyzja nieostateczna a wznowienie postępowania i sprostowanie
• Podsumowanie

Na podstawie jakich przepisów można dokonać zmiany?

Decyzja o warunkach zabudowy, która nie stała się ostateczna może zostać zmieniona w następstwie wniesionego odwołania - albo w trybie samokontroli (art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego - k.p.a.). przez organ gminy, który ją wydał i który uwzględnił odwołanie w całości - albo już przez organ odwoławczy, który korzystając ze swoich reformatoryjnych uprawnień może zmienić także tego rodzaju decyzję. Zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. dotyczy jedynie decyzji ostatecznych, podobnie - wznowienie postępowanie, które także może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia.

Zasada związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją

Jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, iż musi on być doręczony lub zakomunikowany stronie. Zgodnie z art. 110 k.p.a. - organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Od chwili wydania decyzji do chwili jej doręczenia decyzja nie wywołuje żadnych skutków prawnych, choć już istnieje w przepisanym kształcie. Z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji.

Treść art. 110 k.p.a. odnosi się zarówno do decyzji nieostatecznych, jak i ostatecznych, choć charakter związania nie jest w tych przypadkach jednakowy.

Jak zauważono powyżej, zasada związania organu decyzją odnosi się także do decyzji ostatecznych. Tutaj również organ nie jest władny dokonywać w doręczonej decyzji jakichkolwiek zmian. Organ, który decyzję wydał, może ją uchylić lub zmienić tylko wówczas, gdy zezwalają na to przepisy prawa (np. art. 155 k.p.a.) Jeśli chodzi o możliwości ingerencji w treść wydanej i doręczonej decyzji nieostatecznej, w zasadzie największą inicjatywę w tym zakresie posiada strona, która może skutecznie złożyć odwołanie.

Co w przypadku wniesienia odwołania?

Wniesienie środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji uruchamia postępowanie odwoławcze i otwiera organowi odwoławczemu możliwość wydania merytorycznego i reformatoryjnego rozstrzygnięcia (zmiana decyzji). Należy jednak zauważyć, że organ pierwszej instancji, który wydał zaskarżoną decyzję powinien w momencie wniesienia odwołania - zweryfikować, czy nie zachodzi podstawa do dokonania w trybie art. 132 k.p.a. tzw. samokontroli swojej decyzji. Organ ten może bowiem ją uchylić lub zmienić, z tym że przesłanką konieczną jest uznanie organu, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie. Niezależnie od powyższego ograniczenia, organ pierwszej instancji dysponuje zatem środkiem, który prowadzić może do zmiany decyzji nieostatecznej, niemniej jednak pełnym zakresem kompetencji dysponuje w tym przedmiocie organ odwoławczy.

Decyzja nieostateczna a wznowienie postępowania i sprostowanie

Wznowienie postępowania (które możliwe jest o ile decyzja dotknięta jest jedną w kwalifikowanych wad prawnych określonych w art. 145 k.p.a.), pomimo że w rezultacie prowadzić może do kolejnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, to jednak z mocy powyższego przepisu dotyczy jedynie decyzji ostatecznej.

Na zakończenie można wspomnieć również o instytucji sprostowaniu decyzji (art. 113 k.p.a.), z tym że obejmuje ona jedynie oczywiste błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, czyli tzw. wady nieistotne decyzji, a więc takie uchybienia, które nie stanowią podstawy do wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych. Jak podkreśla się w doktrynie przedmiotu, takiemu sprostowaniu nie podlegają wady (błędy i omyłki) istotne. W tej formie nie jest zatem możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które - co do zasady - mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego w sposób odmienny niż wskazany wyżej. W szczególności chodzi o takie zmiany, które miałyby wpływ na zakres lub rodzaj przyznanych stronie uprawnień. Innymi słowy sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji.

Podsumowanie

Podsumowując, możliwość zmiany decyzji nieostatecznej obejmuje jedynie przypadek wniesienia odwołania od decyzji, w następstwie którego organ pierwszej instancji uwzględniając odwołanie w całości może sam zmienić swoją decyzję albo uczyni to już organ odwoławczy, który z urzędu - nie będąc związanym granicami odwołania - bada sprawę niejako od początku pod względem merytorycznym. Możliwość wydania aktu reformatoryjnego przez organ odwoławczy dotyczy również decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Samodzielnie nie może natomiast zmienić decyzji nieostatecznej organ, który ją wydał i który jest nią związany.