Kategorie

Niedostarczenie lokalu socjalnego - odszkodowanie od gminy

Maciej J. Nowak
Odszkodowanie, pieniądze.
ShutterStock
W przypadku gdy gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze od gminy na podstawie art. 417 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (art. 18 ust. 4. u.o.p.l.). Przepis ten dotyczy szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.

Zakres odszkodowawczy gminy wobec właściciela lokalu zajmowanego przez lokatora z orzeczonym prawem do mieszkania socjalnego zależy od zachowania byłego najemcy. Jednak w większości przypadków to samorząd będzie ponosił wszystkie koszty płatności na rzecz właściciela.

Jednym z najbardziej skomplikowanych zagadnień dotyczących realizacji zadań własnych gminy jest gospodarka mieszkaniowa. Z jednej strony, istnieje ogólny obowiązek gmin w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej, a z drugiej strony, należy zwrócić uwagę na szczegółowe problemy pojawiające się przy tej okazji. Niewątpliwie jednym z nich jest obowiązek uiszczania odszkodowań w sytuacji, gdy gmina nie jest w stanie w danym momencie zapewnić osobie uprawnionej lokalu socjalnego.

Polecamy: Forum

Odszkodowania płacone przez lokatorów

Reklama

Zasady obciążania gmin za niedostarczenie lokalu socjalnego uregulowano przede wszystkim w art. 18 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (dalej: u.o.p.l.). Wprowadzono tam regułę, zgodnie z którą osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego mają obowiązek co miesiąc, do dnia opuszczenia lokalu, uiszczać odszkodowanie.

Odszkodowanie płacone przez byłego lokatora powinno odpowiadać wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby utrzymać z tytułu najmu (czyli czynszu komercyjnego). Natomiast osoby uprawnione do lokalu socjalnego (czyli osoby, które takie prawo uzyskały w wyroku sądu), do czasu dostarczenia im takiego lokalu przez gminę opłacają odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł. Oznacza to, że tych osób nie można zobowiązać do uiszczania odszkodowania uzupełniającego. Odszkodowanie to, co do zasady, powinny płacić osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego, które nie mają prawa do lokalu socjalnego (lub zamiennego). Obejmuje ono poniesione przez właściciela lokalu straty, które przekraczają wartość odszkodowania uiszczanego jako odpowiednik czynszu. Wiąże się to z założeniem, że gdyby nie obowiązek tolerowania w lokalu byłego lokatora, właściciel mógłby wykorzystać lokal w zupełnie inny sposób, uzyskując jednocześnie zdecydowanie wyższy dochód.

Można wyróżnić następujące przypadki, gdy wymagane jest odszkodowanie:

1) osobą zajmującą lokal bez tytułu prawnego jest osoba, której przyznano prawo do lokalu socjalnego – wówczas możliwe jest do uzyskania od niej jedynie odszkodowanie w wysokości dotychczasowego czynszu albo innych opłat za używanie lokalu,

2) osoba zajmuje lokal bez tytułu prawnego, nie ma też przyznanego prawa do lokalu socjalnego – poza odszkodowaniem w wysokości dotychczasowego czynszu, lub innych opłat za używanie lokalu, właściciel może również żądać odszkodowania uzupełniającego.

Obowiązki gminy

Reklama

W przypadku gdy gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze od gminy na podstawie art. 417 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (art. 18 ust. 4. u.o.p.l.). Przepis ten dotyczy szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. W tym przypadku zawinionym zaniechaniem gminy jest niedostarczenie danej osobie lokalu socjalnego. Oczywiście zaniechanie takie będzie miało miejsce bardzo często z przyczyn od strony faktycznej niezależnych od gminy: liczba osób uprawnionych do lokali socjalnych może być zdecydowanie większa od liczby dostępnych lokali. Okoliczność ta nie uchybia jednak wymogom zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej.

Trzeba przy tym zauważyć, że gmina zobowiązana jest do zapłaty odszkodowania tylko wtedy, gdy właściciel wykaże, że na skutek zajmowania lokalu bez tytułu prawnego poniósł szkodę (uchwała SN z 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt III CZP 21/06). Wysokość roszczenia odszkodowawczego właściciela od gminy stanowi różnica między odszkodowaniem, jakie mógłby uzyskać na podstawie art. 18 ust. 2 u.o.p.l., a należnym od byłego lokatora uprawnionego do lokalu socjalnego (uchwała SN z 16 kwietnia 2003 r., sygn. akt III CZP 22/03). Czyli, jeżeli były lokator regularnie uiszcza odszkodowanie, które go dotyczy (czyli w wysokości dotychczasowego czynszu lub innych opłat za używanie lokalu), właściciel lokalu może wystąpić względem gminy z roszczeniem o odszkodowanie uzupełniające. Właściciel przy takiej okazji powinien wykazać, że gdyby udostępnił do odpłatnego korzystania lokal innej osobie niż były lokator z prawem do mieszkania socjalnego, uzyskałby z tego tytułu zdecydowanie wyższy dochód. Przy tej okazji pod uwagę brane byłyby m.in.:

- rzeczywista wola właściciela w zakresie oddania lokalu innej osobie do odpłatnego korzystania,

- możliwość w zakresie oddania przez właściciela lokalu do odpłatnego korzystania,

- rzeczywiste stawki, które właściciel przy takim założeniu mógłby uzyskać.

Wszystkie te elementy w razie sporu powinny zostać wykazane w postępowaniu sądowym.

Odpowiedzialność odszkodowawcza gminy wobec właściciela lokalu nie jest odpowiedzialnością subsydiarną (polegającą na możliwości zgłoszenia roszczeń do gminy dopiero po bezskutecznych próbach zaspokojenia się z majątku byłego lokatora), tylko odpowiedzialnością in solidum. W praktyce oznacza to, że jeżeli lokator nie reguluje roszczeń względem właściciela lokalu, ten może wystąpić względem gminy z żądaniem zapłaty całego odszkodowania. W sytuacji gdy były lokator regularnie uiszcza swoje odszkodowanie, właściciel względem gminy może wystąpić z roszczeniem dotyczącym jedynie odszkodowania uzupełniającego.

Rozwiązania dotyczące obowiązku odszkodowawczego gmin w sytuacji niedostarczenia lokalu socjalnego wiążą się z dużymi kosztami finansowymi. Jednak rozwiązanie to, biorąc pod uwagę inne środki ochrony prawnej lokatorów, wywołują najmniej negatywne konsekwencje dla właścicieli lokali. Nie można raczej liczyć na zmianę tych przepisów.

Roszczenie odszkodowawcze właściciela lokalu przeciwko gminie, przewidziane w art. 18 ust. 5 u.o.p.l., obejmuje wynagrodzenie szkody w pełnej wysokości.

Z orzecznictwa

Za okres od wygaśnięcia stosunku najmu do uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego jest płacone odszkodowanie według zasad określonych w art. 18 (u.o.p.l. – przyp. red.).

Uchwała SN z 6 grudnia 2012 r., sygn. akt III CZP 72/12

Z orzecznictwa

Roszczenie odszkodowawcze właściciela lokalu przeciwko gminie, przewidziane w art. 18 ust. 5 u.o.p.l., obejmuje wynagrodzenie szkody w pełnej wysokości.

Postanowienie SN z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt III CZP 46/08

Z orzecznictwa

Odszkodowanie dotyczące gminy może obejmować także opłaty związane z korzystaniem z lokalu.

Uchwała SN z 16 maja 2012 r., sygn. akt III CZP 12/12

Podstawy prawne

● Ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 266; ost. zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 951)

● Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 230, poz. 1370).

Polecamy serwis: Zarządzenie nieruchomościami

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    24 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Nowe limity osób na koncertach i wydarzeniach sportowych od 26 czerwca 2021 r.

    Limity na koncertach i wydarzeniach sportowych będą większe od 26 czerwca 2021 roku. Ile osób będzie mogło wejść na widownię?

    CEEB – obowiązek składania deklaracji od 1 lipca 2021 r.

    CEEB – obowiązek składania deklaracji od 1 lipca 2021 r. Czym jest deklaracja źródeł ciepła? Kogo dotyczy deklaracja? Jak można złożyć deklarację? Jakie są obowiązki gmin związane z Centralną Ewidencją Emisyjności Budynków?

    Akademie praktyczne – nowa kategoria uczelni zawodowych

    Akademie praktyczne – nowa kategoria uczelni zawodowych. Jak będą funkcjonować?

    Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021–2025

    Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021–2025. Ponad miliard złotych zostanie przeznaczonych w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa (NPRCz) 2.0 na różne formy wsparcia i promocji czytelnictwa w Polsce.

    Wnioski paszportowe od 26 czerwca można składać w soboty

    Wnioski paszportowe - w związku ze zwiększonym zainteresowaniem sprawami paszportowymi, MSWiA przekazało wojewodom dyspozycję wydłużenia godzin pracy urzędów wojewódzkich. Wnioski paszportowe będzie można składać także w soboty, natomiast w dni powszednie obsługa będzie się odbywać w wydłużonych godzinach.

    Remont mieszkania spółdzielczego

    Remont mieszkania spółdzielczego. Spółdzielnia pozostaje właścicielem mieszkań użytkowanych na podstawie własnościowego i lokatorskiego prawa spółdzielczego. Warto wyjaśnić, czy remont takich lokali może być problematyczny.

    Kiedy wyniki egzaminu ósmoklasisty 2021?

    Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2021 – kiedy? Gdzie i jak sprawdzić wyniki egzaminu ósmoklasisty? Przedstawiamy ważne informacje dla uczniów kończących w tym roku szkołę podstawową.

    Unijny Certyfikat COVID - jak pobrać na telefon?

    Unijny Certyfikat COVID - tzw. paszport covidowy (szczepionkowy) od dziś jest już dostępny w aplikacji mObywatel i można go pobrać na telefon komórkowy. Jak pobrać paszport covidowy?

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych dla samorządów

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Rusza nowy rządowy program, który zapewni pieniądze na inwestycje dla samorządów. Na co i na jakich zasadach będzie można otrzymać dofinansowanie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach? Czy mogą być one prowadzone w formie zdalnej? Z jakich przedmiotów organizuje się zajęcia wspomagające? Jak poinformować o nich rodziców? Jak prawidłowo wyliczyć przysługującą szkole liczbę zajęć wspomagających? Ministerstwo Edukacji i Nauki odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące dodatkowych lekcji po powrocie do szkół.

    Zmiany w programie Aktywna tablica 2020-2024

    Aktywna tablica 2020-2024 - zmiany. Proponowane nowe rozwiązania dotyczą m.in. wprowadzenia nowego rodzaju sprzętu, który będzie można zakupić w ramach programu i rozszerzenia na kolejne lata (2021-2024) możliwości zakupu laptopów wraz ze sprzętem umożliwiającym przetwarzanie wizerunku i głosu. Trwają konsultacje społeczne, opinie można przesyłać do 9 lipca 2021 r.

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.