REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Praca zmianowa. Jakie są zdrowotne konsekwencje?

Dziennikarka medyczno-prawna
praca zmianowa
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Praca zmianowa – czy ma wpływ na kondycję organizmu? Okazuje się, że tak. Naukowcy ustalili, że praca w nocy, przy sztucznym oświetleniu, a także jej nieregularność zaburza zegar biologiczny człowieka i może odbić się na zdrowiu. Jakie są skutki pracy zmianowej? Czy da się ich uniknąć? 
rozwiń >

Praca zmianowa jest bardzo popularna – wykonuje ją ponad 20 proc. czynnych zawodowo Europejczyków. W Polsce według danych Eurostatu z 2015 roku –wykonywanie pracy zmianowej deklarowało 30 proc. populacji czynnej zawodowo. 

REKLAMA

Praca zmianowa a naturalny rytm organizmu 

REKLAMA

W opinii ekspertów praca zmianowa zaburza naturalny, wewnętrzny rytm organizmu. Efektem obowiązków wykonywanych nocą jest brak odpoczynku pracownika w momencie, w którym domaga się tego jego zegar biologiczny. Mimo że osoba pracująca na zmiany odsypia to po powrocie do domu, to jednak sen (tzw. sen kompensacyjny) w ciągu dnia, charakteryzuje się mniejszą wartością niż sen w nocy. Badania dowiodły, że pracownik dwuzmianowy przeznacza na sen średnio 5-7 godzin mniej, niż pracownik wykonujący swoje obowiązki stale w tych samych godzinach. Brak dostatecznej ilości snu wraz z niską jakością odpoczynku sprawia, że pracownicy zmianowi mogą odczuwać objawy świadczące o problemach zdrowotnych.

Nie bez znaczenia jest wiek. Tolerancja pracy zmianowej przez organizm zmniejsza się wraz z wiekiem. U seniorów chronotyp przesuwa się w stronę skowronka, co oznacza, że naturalnym dla nich staje się wczesne kładzenie się spać i wczesne wstawanie. Z takiego powodu praca w nocy jest uciążliwa szczególnie dla osób 45+. 

Niepokojące objawy pracy zmianowej  

Objawy, które powinny wzbudzić niepokój u pracownika zmianowego to: 

  • brak apetytu bądź ciągły głód, bóle żołądka, zaburzenia trawienia, zaparcia (jelita i żołądek, przyzwyczajają się do nocnego odpoczynku i przestają prawidłowo funkcjonować); 
  • bezsenność – spowodowana często warunkami nieprzystającymi do odpoczynku (zwiększony poziom hałasu z otoczenia, dopływ światła dziennego); 
  • przemęczenie, drażliwość – związane z kłopotami z zasypianiem czy obniżoną zdolnością do regeneracji; 
  • podwyższone ciśnienie – zachwiany rytm dobowy wpływa na odmienne funkcjonowanie serca i naczyń; 
  • nieprawidłowe wyniki badań hormonalnych – dochodzi do rozregulowania układu hormonalnego pod wpływem niestandardowych i zmiennych godzin pracy.

Praca zmianowa i choroby cywilizacyjne 

Pracujący w systemie zmianowym często uskarżają się na problemy z układem pokarmowym. Nieregularne spożywanie posiłków, potraw typu instant, napojów pobudzających – skutkuje rozwojem chorób układu pokarmowego (m.in. zgaga, wrzody).

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA

Kolejnym z problemem jest wzrost ryzyka wystąpienia nadciśnienia tętniczego i chorób sercowo-naczyniowych. Nieprawidłowe godziny snu, nieregularne posiłki, stres czy też brak regularnej aktywności fizycznej mogą wpływać na wzrostu ciśnienia krwi i narażać serce na dodatkowe obciążenie.

Choroby nowotworowe to następny negatywny czynnik związany z pracą zmianową – nieprawidłowy rytm dobowy zakłócający produkcję hormonów oraz zaburzenia snu mogą wpływać na procesy naprawcze w organizmie i zwiększać ryzyko rozwoju niektórych rodzajów nowotworów.

Praca zmianowa to także psychiczne skutki – zachwiany rytm snu, brak stabilności i trudności w utrzymaniu harmonii między życiem zawodowym a prywatnym mogą wywołać u pracownika, zaburzenia nastroju i wiele innych związanych ze zdrowiem psychicznym problemów zdrowotnych.

U pracowników zmianowych występuje ponadto większe ryzyko otyłości. Brak regularnych posiłków, nieregularne godziny snu oraz stres – przyczyniają się do nabrania niezdrowych nawyków żywieniowych i co za tym idzie – prowadzić do nadmiernego przybierania na wadze.

Wpływ pracy zmianowej na sprawność umysłową 

Sprawność umysłowa człowieka, jak wykazali naukowcy – jest największa w ciągu dnia a najmniejsza w środku nocy. Między 14-15 ulega niewielkiemu pogorszeniu czas reakcji na dźwięk czy koordynację wzrokowo-ruchową. Wpływ na taki stan rzeczy może mieć rodzaj pracy, konkretnie towarzyszące jej zmęczenie czy znudzenie (największe między 16-18).

Nocą sprawność umysłowa znacznie się pogorsza (najgorzej jest między 1-3 w nocy). Wypełnianie obowiązków w porach, gdy natężenie procesów fizjologicznych jest obniżone a sprawność umysłowa najniższa – wywołuje skutki biologiczne wynikające z niezgodności faz rytmów czynności fizjologicznych oraz zmiany rytmów okołodobowych. Co to oznacza dla pracodawcy? Może wywoływać m.in. absencję chorobową pracownika i jego mniejszą wydajność w pracy. 

Nocna zmiana a wypadek przy pracy

Na nocnych zmianach częściej dochodzi do wypadków, których przyczyną jest tzw. błąd ludzki. Jak tłumaczą eksperci, ilość błędów popełnianych przez pracowników zmianowych ma ścisły związek z porą doby, w jakiej jest wykonywana praca. Niesie to za sobą zagrożenie dla ich zdrowia czy też gorszy związek z krzywą dobowej zdolności do pracy fizycznej jak i umysłowej. 

Eliminacja negatywnych skutków pracy zmianowej 

Nie da się całkowicie zniwelować negatywnych skutków pracy zmianowej, bo organizm nie przystosował się do wykonywania pracy fizycznej czy umysłowej z tą samą efektywnością o dowolnej porze doby. Taka praca to zawsze stres i zakłócenia w przebiegu rytmów okołodobowych. Co zatem robić? Pamiętać m.in. o odpowiedniej, zbilansowanej diecie. Ostatni posiłek jeść 2-3 godziny przed snem. Pierwszy zaś godzinę po wstaniu z łóżka. Pamiętać o aktywności fizycznej. Badać się regularnie, zwłaszcza, gdy organizm wysyła jakiekolwiek sygnały mogące świadczyć o chorobie. 

 

 Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Inforu

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Tragiczne dane z weekendu - wypadki i utonięcia

Statystyki z minionego weekendu są zatrważające. W niedzielę w pięciu wypadkach śmiertelnych zginęło 5 osób, łącznie w weekend zginęło 11 osób. 17 osób utonęło.

Nie żartuj, że masz bombę w walizce, nie zostawiaj bagażu bez opieki. Mandaty są surowe

Pozostawienie na lotnisku bagaży bez opieki staje się plagą. Straż Graniczna od początku czerwca interweniowała już 125 razy. Nałożono mandaty na łączna kwotę 11 tys. zł.

Globalna awaria systemów Microsoft. Czy mamy się czym martwić w Polsce?

Wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski uspokaja, że obecnie w Polsce systemy infrastruktury informatycznej działają płynnie. 

Jak uczniowie Szkoły w Chmurze poradzili sobie z maturą? "Wyniki są dramatyczne"

Kilkanaście procent polskich maturzystów nie zdało egzaminu maturalnego. Jak poszło uczniom Szkoły w Chmurze? 

REKLAMA

Coraz większa liczba dzieci ukraińskich w polskich szkołach

Od 1 września 2024 r. do polskich szkół może pójść między 20 tys. a 60 tys. ukraińskich dzieci - szacuje Paulina Chrostowska z Centrum Edukacji Obywatelskiej. Zdaniem nauczycieli największym wyzwaniem w edukacji uczniów z doświadczeniem migracji jest bariera językowa.

Ta substancja wydłużyła życie myszy ok. 25%, wyszczupliła i zmniejszyła podatność na nowotwory. Teraz testy na ludziach

Międzynarodowa grupa badaczy aktualnie testuje nowy lek hamujący interleukinę 11, który wydłuża życie myszy prawie o jedną czwartą. Nie wiadomo jeszcze jak działa on u ludzi, ale rozpoczęto pierwsze badania kliniczne - informuje tygodnik „Nature” - ukazujące się od 1869 r. jedno z najbardziej prestiżowych czasopism naukowych.

Co czwarty uczeń nie zdał matury w tej szkole. A oceny końcowe były wysokie. MEN: kuratoria przyjrzą się jakości kształcenia

Minister edukacji Barbara Nowacka poinformowała 18 lipca 2024 r., że kuratoria przyjrzą się wynikom egzaminów maturalnych w Szkole w Chmurze oraz temu, jak mają się one do ocen końcowych uczniów. Oceny te były wyjątkowo wysokie i nie przekładają się na wyniki matur - dodała.

Co oznaczają tajemnicze paski na tubkach past do zębów?

Większość Polaków nie wie, co oznaczają kolorowe paski na tubkach past do zębów. Jakie informacje przekazuje klientowi kolor tajemniczego paska na tubce? Czy konsumenci mogą być wprowadzani w błąd? 

REKLAMA

Coś takiego raz na 5-10 tysięcy lat: Asteroida przeleci bliżej Ziemi niż satelity geostacjonarne 13 kwietnia 2029 roku. ESA przyśpiesza misję Ramses

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) przyspiesza realizację nowej misji o nazwie Ramses, która ma na celu dotarcie do asteroidy Apophis – podał portal Space.com. W 2029 r. obiekt będzie bardzo blisko Ziemi, bliżej niż satelity geostacjonarne. Asteroida nie zagraża jednak naszej planecie.

Rodzice coraz rzadziej szczepią swoje dzieci. Najnowsze dane WHO

Alarmujące dane Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Wyszczepialność dzieci i młodzieży na świecie wciąż nie może odzyskać poziomu sprzed pandemii. 

REKLAMA