Kategorie

Ochrona przyrody – dziedzictwa i bogactwa narodowego (cz.1)

dr Hanna Sztrantowicz
Zmiany klimatu, przekształcenia antropogeniczne środowiska powodują zubożenie wielu naturalnych siedlisk na całej kuli ziemskiej. Dla zachowania zagrożonych terenów podejmowane są prawne, organizacyjne i kontrolne działania ochraniające. Prace na rzecz terenów chronionych wykonują rządy, samorządy organizacje społeczne, jednostki naukowo-badawcze. 

Ochrona przyrody (zgodnie z Ustawą o ochronie przyrody) polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu tworów i składników przyrody.

Celem ochrony przyrody jest m. in :

•    utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów,

•    zachowanie różnorodności biologicznej,

•    ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień,

•    kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody poprzez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody.

Główne cele ochrony przyrody powinny być uwzględniane w dokumentach opracowywanych przez wszystkie szczeble administracji publicznej a więc:

•    polityce ekologicznej państwa,

•    programach ochrony środowiska przyjmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego: województwa, powiaty, gminy,

•    koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju,

•    strategiach rozwoju województw,

•    planach zagospodarowania przestrzennego województw,

•    strategiach rozwoju gmin,

•    strategiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin,

•    miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego,

Organy administracji publicznej obowiązane są do zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych dla ochrony przyrody.

Obecnie w Polsce istnieją następujące formy ochrony przyrody:

•    parki narodowe,

•    rezerwaty przyrody,

•    parki krajobrazowe,

•    obszary chronionego krajobrazu,

•    obszary Natura 2000,

•    pomniki przyrody,

•    stanowiska dokumentacyjne,

•    użytki ekologiczne,

•    zespoły przyrodniczo- krajobrazowe,

•    ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów.

Poszczególne formy ochrony przyrody zostają powołane i są nadzorowane przez różne ograny administracji publicznej.

Czytaj także: Zadania jednostek samorządu terytorialnego w ochronie środowiska>>

Park narodowy

Park narodowy – jest to obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1 000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Utworzenie parku narodowego następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Nadzór nad parkami narodowymi sprawuje minister właściwy do spraw środowiska.

Obszar parku narodowego jest udostępniany w celach naukowych, edukacyjnych, kulturowych, turystycznych, rekreacyjnych i sportowych w sposób, który nie wpłynie negatywnie na przyrodę.

Reklama

Dla parków sporządza się plany ochrony w których ustala się m. in. miejsca, które mogą być udostępniane oraz maksymalną liczbę osób mogących przebywać jednocześnie w tych miejscach. Za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary mogą być pobierane opłaty.

Na terenie Polski znajdują się 23 parki narodowe, których obszar stanowi ok. 1 proc. powierzchni kraju. Najstarszy z nich to Białowieski Park Narodowy utworzony już w 1932 r. , najmłodszy to Park Ujście Warty – powstał w 2001 r. Największym parkiem jest Biebrzański o powierzchni ponad 59 tys. ha, najmniejszy Ojcowski – 2145,6 ha.

Pozostałe parki to: Babiogórski, Bieszczadzki, Bory Tucholskie, Drawieński, Gorczański, Góry Stołowe, Kampinoski, Karkonoski, Magurski, Narwiański, Pieniński, Poleski, Roztoczański, Słowiński, Świętokrzyski, Tatrzański, Wielkopolski, Wigierski, Woliński.

Rezerwat przyrody

Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazu.

Reklama

Wyróżnia się rezerwaty ścisłe (wykluczona jakakolwiek ingerencja człowieka) i częściowe (dopuszczone są pewne zabiegi gospodarcze). Ze względu na przedmiot ochrony wyróżnia się rezerwaty: faunistyczne, florystyczne, leśne, krajobrazowe, torfowiskowe, wodne, przyrody nieożywione, stepowe i słonoroślowe.

Ustanowienie rezerwatu przyrody następuje w formie zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska – jako prawo miejscowe. Dyrektor sprawuje również nadzór nad tym obiektem, może również wprowadzić opłaty za wstęp na obszar rezerwatu.

W Polsce wyznaczonych jest 1407 rezerwatów przyrody  w tym ponad 100 ścisłych, o łącznej powierzchni 166 901 ha ( dane z 2006 r.). Pierwszy rezerwat na świecie jest założony w 1826 r. rezerwat cisy w Wierzchlesie w Borach Tucholskich.

Dla realizacji ochrony w parkach narodowych i rezerwatach przyrody zabrania się m. in.:

•    budowy i rozbudowy obiektów budowlanych,

•    chwytania i zabijania dziko występujących zwierząt,

•    pozyskiwania, niszczenia lub umyślnego uszkadzania roślin i grzybów pozyskiwania skał w tym torfu,

•    niszczenia gleb,

•    palenia ognisk i wyrobów tytoniowych,

•    stosowania chemicznych i biologicznych środków ochrony roślin i nawozów,

•    połowu ryb i innych organizmów wodnych,

•    wprowadzania psów,

•    ruchu pojazdów poza drogami publicznymi,

•    zakłócania ciszy,

•    biwakowania z wyjątkiem miejsc wyznaczonych.

Czytaj także: NIK: bałagan w księgach wieczystych parków narodowych>>

Park krajobrazowy

Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe.

Celem jego utworzenia jest zachowanie, popularyzacja oraz udostępnianie tych wartości w warunkach racjonalnej gospodarki człowieka. W granicach parku krajobrazowego dozwolona jest gospodarcza eksploatacja gruntów rolnych, lasów lub innych nieruchomości, a także wykorzystywanie turystyczne z wyłączeniem turystyki motorowej.

Utworzenie parku krajobrazowego następuje na drodze uchwały sejmiku województwa, która wyznacza m. in. cele jego ochrony.

W parku krajobrazowym mogą być wprowadzane m. in. następujące zakazy:

•    realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko,

•    likwidacji i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych,

•    budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100m od linii brzegu rzek,

•    likwidowania, zasypywania i przekształcania zbiorników wodnych.

W Polsce istnieje ponad 120 parków krajobrazowych (dane z 2008 r.) .

Do największych należą park krajobrazowy Doliny Baryczy (84 040 ha), Puszczy Knyszyńskiej, Pogórza Przemyskiego, Orlich Gniazd, Nadbużański, Popradzki, Mazurski, oraz Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielickich. Najstarszym parkiem krajobrazowym w Polsce jest Suwalski ustanowiony w 1976 r.

Organ ustanawiający park narodowy, rezerwat przyrody lub park krajobrazowy sporządza dla nich i realizuje plan ochronny na okres 20 lat. W planach tych powinny być zawarte ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw.

Czytaj także: Jaki jest zakres ochrony specjalnych obszarów ochrony Natura 2000>>

Obszar chronionego krajobrazu

Obszar chronionego krajobrazu - jest to wydzielone przestrzennie terytorium, obejmujące atrakcyjne krajobrazowo tereny o różnych typach ekosystemów (zmienionych częściowo przez człowieka), objęte ochroną pozwalającą zapewnić zachowanie stanu równowagi ekologicznej w środowisku przyrodniczym.

Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały sejmiku województwa.

Na obszarach chronionego krajobrazu mogą być wprowadzone następujące zakazy:

•    realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko,

•    zabijania dziko występujących zwierząt,

•    likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadbrzeżnych,

•    likwidowania zbiorników wodnych,

Obszary chronionego krajobrazu mogą pełnić różne funkcje:

•    otuliny dla parków narodowych i krajobrazowych,

•    rekreacyjną – jako tereny dla turystyki i wypoczynku, odciążające obszary o wyjątkowych walorach przyrodniczych,

•    naturalnego korytarza ułatwiającego migracje zwierząt.

W Polsce jest 450 obszarów chronionego krajobrazu , zajmują one 23,5 proc. powierzchni kraju.

Inne formy ochrony a w szczególności tereny Natura 2000 nadzorowana przez Unię Europejską, wymagają osobnego opracowania.

dr Hanna Sztrantowicz

samorzad.infor.pl

Może Cię także zainteresować
Samochód w firmie
Samochód w firmie
Tylko teraz
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    25 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy? Jest to niezwykle istotna kwestia pod kątem roku szkolnego i bezproblemowego powrotu dzieci do szkół.

    Compliance - od czego zacząć wdrożenie systemu?

    Compliance - od czego należy zacząć wdrożenie systemu w organizacji? Coraz więcej podmiotów z sektora prywatnego oraz z sektora publicznego rozumie, że posiadanie systemów Compliance jest niezbędne, by podmiot mógł bezpiecznie funkcjonować lub się rozwijać.

    Czternastka dla nauczycieli do likwidacji?

    Czternastka dla nauczycieli - czy zostanie zlikwidowana? Nie tylko samorządowcy, lecz także eksperci są zdania, że przy wprowadzeniu nowego sytemu płac nauczycieli należy zlikwidować jednorazowy dodatek uzupełniający.

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna?

    Wjazd do Słowacji - czy obowiązuje kwarantanna? 9 lipca 2021 roku weszły w życie obostrzenia ws. COVID-19 dotyczące wjazdu na Słowację. Zakwestionował je Słowacki Sąd Konstytucyjny.

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych

    Francja - niezaszczepieni nie będą mogli wejść do restauracji i centrów handlowych. Od kiedy wejdą w życie nowe obostrzenia w związku z koronawirusem? Czy będą przymusowe szczepienia?

    Aspekty społeczne w nowym prawie zamówień publicznych

    Społeczne zamówienia publiczne to podejście, w którym zamawiający w oparciu o dostępne instrumenty prawne osiągają dodatkowe - w stosunku do głównego celu jakim jest realizacja zamówienia - korzyści społeczne.

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie

    Loteria szczepionkowa - pierwsze losowanie odbywa się 14 lipca 2021 roku. Można w nim wygrać 5 razy po 50 tys. złotych i 60 hulajnóg elektrycznych. Jak sprawdzić wygrane?