Jaki jest zakres ochrony specjalnych obszarów ochrony Natura 2000

Celem utworzenia sieci obszarów Natura 2000 jest ochrona siedlisk przyrodniczych i gatunków istotnych dla utrzymania różnorodności biologicznej. Sieć Natura 2000 obejmuje w Polsce 124 obszary, stanowiące 14,03 proc. powierzchni kraju.

Podstawą prawną utworzenia obszarów Natura 2000 na szczeblu wspólnotowym są dwa akty: Dyrektywa 79/409/EWG z 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa i Dyrektywa 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory.

Głównymi aktami związanymi z utworzeniem i prowadzeniem sieci Natura 2000 w Polsce są: ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska i rozporządzenie ministra środowiska z 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000.

Wyznaczenie określonego obszaru Natura 2000 nie oznacza automatycznego objęcia go ochroną ścisłą i wyłączenia z działalności gospodarczej oraz możliwości przeprowadzania inwestycji. Użytkowanie gospodarcze jest możliwe, jednak pod określonymi warunkami.

Realizacja przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, wymaga uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wydaną zgodnie z przepisami POŚ.

Zatem konieczność przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) i wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy nie tylko przedsięwzięć planowanych w obrębie samego obszaru Natura 2000, ale także inwestycji zlokalizowanych poza tym terenem, które mogłyby mieć istotny negatywny wpływ na jego walory przyrodnicze.

Wydanie decyzji dopuszczającej realizację inwestycji mogącej znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000 jest możliwe wówczas, gdy za daną inwestycją przemawiają wymogi nadrzędnego interesu publicznego, przy jednoczesnym braku rozwiązań alternatywnych. Jeszcze bardziej rygorystyczne warunki dotyczą inwestycji mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000, w których granicach występują siedliska lub gatunki o znaczeniu priorytetowym. Dopuszczenie do realizacji jest możliwe wyłącznie w celu: ochrony zdrowia i życia ludzi, zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, uzyskania korzystnych skutków o pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska przyrodniczego, wynikającym z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego. Dodatkowo tego typu projekty wymagają uzyskania opinii Komisji Europejskiej.

Grzegorz Filipowicz

prawnik w Kancelarii Prawnej GLN