reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Temat dnia > Delegowanie uprawnień

Delegowanie uprawnień

Gdyby kierownik jednostki miał wykonywać osobiście wszystkie czynności opisane w „Obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych”, to nie trzeba by było tworzyć procedur.  

 

 W związku z tym dopuszcza się według uofp i uor delegowanie pewnych uprawnień dotyczących kontroli na pracowników zatrudnionych w jednostce, przy pomocy których kierownik wypełnia swoje obowiązki. Dlatego jest możliwe rozdzielenie w „Obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych” wielu czynności zgodnie z zasadą „dwóch par oczu” na osoby, które skutecznie kontrolują i uwiarygodniają informacje zawarte w dokumentach.

Delegowanie uprawnień ma swoje ograniczenia i zasady udzielania.

Zapamiętaj!

Kierownik jednostki może powierzyć określone obowiązki w zakresie gospodarki finansowej pracownikom jednostki. Przyjęcie obowiązków przez te osoby powinno być potwierdzone dokumentem w formie odrębnego imiennego upoważnienia albo wskazania w regulaminie organizacyjnym jednostki.

Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych uofp, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości (z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury) zostaną powierzone innej osobie za jej zgodą. W przypadku gdy kierownikiem jednostki jest organ wieloosobowy, a nie została wskazana osoba odpowiedzialna, odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie tego organu (art. 4 pkt 5 uor).

Zapamiętaj!

Powierzenie przez kierownika jednostki obowiązków z zakresu kontroli finansowej nie zwalnia kierownika z odpowiedzialności za brak nadzoru nad jej wykonywaniem.

Poprzez delegowanie uprawnień jednostka dąży do tego, aby obieg i kontrola dokumentów były możliwie wąsko ujęte w procedury (specjalizacja), co zapobiegnie możliwości wystąpienia nieprawidłowości. W przypadku procedur związanych z kontrolą finansową, takim wąskim ujęciem najczęściej dysponuje główny księgowy jednostki. Jemu najczęściej kierownik powierza obowiązek tworzenia i aktualizowania pisemnych procedur związanych z kontrolą finansową. Takie podejście to element rozproszenia posiadanych obowiązków, który w sposób znaczący wpływa na sprawność zarządzania jednostką.

Zapamiętaj!

Obowiązki i kompetencje należy delegować na rzecz pojedynczych, konkretnych osób, a nie na rzecz zespołu, ponieważ grupy osób zwykle nie da się rozliczyć z odpowiedzialności.

Główny księgowy, wykonując obowiązki określone w uofp, potrafi w sposób dokładny zaprogramować i stworzyć obieg dokumentów wraz z odpowiednimi etapami ich weryfikowania i kontroli na poszczególnych stanowiskach, odpowiednimi do rodzaju dokumentów.

5.1. Obowiązki głównego księgowego w zakresie kontroli funkcjonalnej

W obowiązującym ustawodawstwie nie sprecyzowano dokładnie zakresu i charakteru odpowiedzialności głównego księgowego w zakresie kontroli wewnętrznej. Nie jest również jasno doprecyzowane, w jakim stopniu główny księgowy jest odpowiedzialny za wyniki jednostki. Główny księgowy, będąc odpowiedzialnym za prawidłową organizację kontroli, powinien użyć wszystkich środków do przeciwdziałania i wykrywania nieprawidłowości oraz nadużyć. Może, a nawet powinien, upoważnić podległych mu pracowników do przeprowadzania kontroli w jego zastępstwie.

Zapamiętaj!

Powierzenie funkcji kontrolnych osobie wzbudzającej zaufanie nie zwalnia głównego księgowego od dokonywania okresowej kontroli sprawowania funkcji kontrolnych tego pracownika.

Oddelegowanie pewnych czynności na niższe szczeble nie zwalnia głównego księgowego od zastrzeżenia tylko do swojej właściwości takich operacji finansowych i gospodarczych, które będą powodowały znaczne zmiany w strukturze majątku jednostki, oraz akceptowania wszystkich wydatków. Do takich operacji zaliczyć tu będzie można na pewno zaciągnięcie kredytu, który spowoduje wzrost zobowiązań, lub dokonywanie kontroli projektów umów gospodarczych, wywołujących skutki finansowe. Jednak w codziennej praktyce pojawiają się operacje nietypowe, niejasne, budzące wątpliwości, źle udokumentowane, które w efekcie końcowym docierają do głównego księgowego, i to on zostaje obarczony obowiązkiem dokonania wyjaśnienia zaistniałej sytuacji.

Do zakresu obowiązków głównego księgowego należy:

• prowadzenie rachunkowości jednostki,

• wykonywanie dyspozycji środkami pieniężnymi,

• dokonywanie wstępnej kontroli zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym,

• dokonywanie wstępnej kontroli kompletności i rzetelności dokumentów dotyczących operacji gospodarczych i finansowych.

Poza instrukcjami, które główny księgowy wydaje właściwie „dorywczo”, opracowuje on instrukcje na piśmie, które (jako zarządzenia wewnętrzne) podpisuje dyrektor jednostki. Obowiązują one wówczas wszystkich pracowników i regulują zakres oraz sposób wykonywania szeregu prac administracyjnych.

Główny księgowy sprawuje, jak każdy kierownik komórki organizacyjnej, kontrolę funkcjonalną.

Aby zapewnić prawidłową realizację nałożonych zwyczajowo obowiązków, główny księgowy powinien:

• określić zasady, według których mają być wykonane przez inne służby jednostki prace niezbędne do zapewnienia prawidłowości gospodarki finansowej, rachunkowości i sprawozdawczości okresowej,

• żądać od innych służb udzielenia w formie ustnej lub pisemnej niezbędnych informacji i wyjaśnień, jak również udostępniania do wglądu dokumentów i wyliczeń, będących źródłem tych informacji i wyjaśnień.

Nie można jednak ograniczać się wyłącznie do egzekwowania prawidłowego wykonania obowiązków, jeżeli wcześniej pracownicy księgowości i innych służb nie zostaną pouczeni w sprawie ich wykonywania. W przypadkach, gdy główny księgowy stwierdzi:

• nieprawidłowość formalno-rachunkową dokumentu, zwraca go właściwemu pracownikowi w celu jej usunięcia,

• nierzetelność dokumentu, w którym została ujęta nielegalna operacja gospodarcza, odmawia jego podpisania.

Zapamiętaj!

Odmowa podpisania dokumentu, który swoją treścią budzi wątpliwości, musi być każdorazowo uzasadniona na piśmie.

5.2. Delegowanie uprawnień na pracowników niższych szczebli

Schodząc niżej, w system i organizację jednostki, mamy do czynienia z dalszym delegowaniem uprawnień na pracowników zajmujących się kontrolą merytoryczną i finansową (rachunkową) poszczególnych rodzajów dokumentów oraz poprawnym rejestrowaniem poszczególnych operacji finansowych. Każdy dokument finansowo-księgowy, którego realizacja wywołuje skutek finansowy dla jednostki, przed wprowadzeniem do systemów finansowo-księgowych powinien zostać odpowiednio zweryfikowany i skontrolowany przez pracowników, którym powierzono określone obowiązki w tym zakresie. Powierzenie tych obowiązków powinno mieć charakter pisemny (może być odzwierciedlony w zakresie obowiązków, który powinien posiadać każdy pracownik, jak również w systemach opisujących czynności konieczne do wykonania na danym stanowisku pracy oraz w zasadach obiegu dokumentacji finansowo-księgowej).

Delegowanie uprawnień wymaga od kierowników i głównych księgowych rozważenia następujących kwestii:

• jakie uprawnienia można delegować,

• komu je można przekazać,

• jaki jest zakres odpowiedzialności delegującego uprawnienia i przyjmującego te uprawnienia.

Delegowanie uprawnień ma swoje racjonalne granice i trzeba te granice praktycznie określić.

Im większa, bardziej złożona i szybciej rozwijająca się jednostka, tym stopień delegacji uprawnień i decentralizacji władzy powinien być większy.

Poważny problem warunkujący skuteczność delegowania uprawnień związany jest z wyborem pracownika, któremu można przekazać uprawnienia. Musi to być pracownik kompetentny, posiadający niezbędne umiejętności i wiedzę. Kierownik jednostki i główny księgowy muszą być przekonani, że pracownik, wykonując delegowane uprawnienie, wykona je zgodnie ze swoimi umiejętnościami i na poziomie swoich kompetencji, nie nadużywając pokładanego w nim zaufania oraz że pracownik ten jest przygotowany do ponoszenia większej odpowiedzialności i podoła zwiększonym obowiązkom. Należy przy tym zwrócić uwagę na problem podziału odpowiedzialności.

Delegowanie uprawnień prowadzi do podziału odpowiedzialności między kierownika i pracownika (podwójna odpowiedzialność). Jest to jednak w każdym przypadku odpowiedzialność za coś innego. W sytuacji niewłaściwego wykorzystania swoich kompetencji przez podwładnego, któremu delegowano uprawnienia, odpowiedzialność przełożonego dotyczy zawsze:

• zakresu przekazanych na piśmie uprawnień (czy wolno mu było delegować dane uprawnienia),

• wyboru osoby (czy wybór podwładnego był uzasadniony poziomem jego kwalifikacji, wiedzy itp.),

• sprawowania funkcji nadzoru i kontroli (czy nadzór i kontrola były skuteczne i pozwoliły na odpowiednio wczesne korygowanie błędów podwładnych).

5.3. Pełnomocnictwa i upoważnienia jako szczególna forma delegowania uprawnień

W sferze finansów publicznych funkcjonuje wiele różnorodnych podmiotów, na które obowiązujące przepisy prawa nakładają szereg obowiązków i uprawnień (np. obowiązek stosowania ustawy - Prawo zamówień publicznych, stosowania ujednoliconego planu kont dla sfery budżetowej i prawo do zaciągania zobowiązań).

Sprawne działanie jednostek sektora finansów publicznych byłoby znacznie utrudnione bez instytucji pełnomocnictwa oraz upoważnienia. Kierownik i główny księgowy jednostki mogą wykonywać swoje obowiązki, korzystając z pomocy pełnomocników lub innych osób upoważnionych. Trudno sobie wyobrazić, że wszystkie oświadczenia woli i wiedzy w imieniu jednostki składa osobiście jej kierownik lub odpowiednio do zakresu swoich obowiązków - główny księgowy. Byłoby to nieracjonalne, a w przypadku jednostek sektora finansów publicznych realizujących wiele zadań i posiadających bardzo rozbudowaną strukturę organizacyjną - nawet niewykonalne. Dlatego tak ważne jest właściwe udzielenie stosownych pełnomocnictw i upoważnień, które pozwolą sprawnie i efektywnie wykonywać nałożone przez obowiązujące przepisy prawa (zadania).

5.4. Rodzaje pełnomocnictw

Prawidłowe udzielenie pełnomocnictwa, a także działanie wyłącznie w jego granicach, ma bardzo duże znaczenie przy dysponowaniu środkami publicznymi. Świadczy o tym katalog naruszeń dyscypliny finansów publicznych. Do naruszenia dyscypliny finansów publicznych dochodzi wówczas, gdy:

• dochodzi do zaciągnięcia zobowiązania bez upoważnienia/pełnomocnictwa albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia/pełnomocnictwa do zaciągania zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych,

• dokonano zmiany w budżecie lub planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych bez upoważnienia albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia,

• dokonano wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia/pełnomocnictwa albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia pełnomocnictwa.

Dlatego właśnie w jednostkach sektora finansów publicznych powinno się prowadzić specjalne rejestry dla pełnomocnictw i upoważnień, które stanowić będą pewnego rodzaju bazę i pozwolą na bieżące kontrolowanie tego: kto, do czego, od kiedy i przez kogo został umocowany lub upoważniony.

reklama

Czytaj także

Autor:

Źródło:

Samorzad.infor.pl

Zdjęcia


Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców51.75 zł
reklama

Narzędzia księgowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama
reklama

Ostatnio na forum

reklama

Compliance 2021

reklama

Eksperci portalu infor.pl

Andersen w Polsce

Andersen w Polsce tworzy zespół doświadczonych ekspertów oferujących kompleksową obsługę prawną, najwyższej klasy doradztwo podatkowe, compliance, doradztwo w zakresie cen transferowych i outsourcing księgowy.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
reklama
reklama
reklama