REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy gminy mogą tworzyć strefy wolne od dymu tytoniowego

REKLAMA

REKLAMA

Organy samorządu terytorialnego zobowiązane są do podejmowania działań zmierzających do ochrony zdrowia przed następstwami palenia tytoniu.

Na terenie gmin jedną z form tej ochrony jest tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego. Przepisy umożliwiające podejmowanie takich działań nie są jednak przejrzyste i spójne, a wyznaczenie obszarów objętych bezwzględnym zakazem palenia w wielu gminach budzi kontrowersje.

REKLAMA

Podstawy prawne, określające obowiązki i uprawnienia gmin w zakresie ochrony zdrowia przed skutkami palenia tytoniu, zawarte zostały w ustawie z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (dalej: ustawa o ochronie zdrowia).

Uchwały rady gmin mogą objąć zakazem palenia miejsca przeznaczone do użytku publicznego przez ustanowienie tzw. stref wolnych od dymu tytoniowego (art. 5 ust. 4 ustawy o ochronie zdrowia).

REKLAMA

Ponieważ rozstrzygnięcia takie określają zasady korzystania z wyznaczonych obszarów przeznaczonych do użytku publicznego, które nie w każdym przypadku będą we władaniu lub użytkowaniu jednostek samorządu terytorialnego, formą aktu wprowadzającego zakaz palenia powinna być uchwała rady gminy, która jako akt prawa miejscowego stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego na terytorium gminy.

Jednak podstawą do wydania aktu ograniczającego lub zakazującego palenie tytoniu nie w każdym wypadku musi być art. 5 ust. 4 ustawy o ochronie zdrowia. W przypadku obiektów, których gmina jest gospodarzem (np. w zakładach administracyjnych, a także w obiektach, w stosunku do których organ jednostki samorządu terytorialnego wyposażony został w kompetencje do ustalania zasad korzystania z nich), zakaz używania tytoniu może zostać wprowadzony na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: ustawa o samorządzie gminnym) w drodze przyjęcia uchwałą regulaminu korzystania z obiektu. W praktyce regulacje takie dotyczą często budynków, w których znajdują się siedziby organów jednostek samorządu terytorialnego, gminnych obiektów sportowych, noclegowni itd.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zakaz palenia z mocy ustawy

Przystępując do opracowywania projektu uchwały wprowadzającej strefy wolne od dymu tytoniowego, należy precyzyjnie określić obiekty, których dotyczył będzie całkowity zakaz palenia. Przede wszystkim nie mogą być nimi budynki, w których obowiązuje taki zakaz z mocy samej ustawy. Powtarzanie bowiem w akcie prawa miejscowego przepisów zawartych w innej ustawie byłoby sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej, ustalonymi rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”.

Obszary gminnych zakazów palenia

Gmina może ustanawiać akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 94 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.).

REKLAMA

A więc określenie strefy może zostać ustalone dla „terenu gminy” i „terytorium gminy”. Stąd pojawiła się linia interpretacyjna wskazująca, że ustawodawca w ustawie o ochronie zdrowia celowo rozróżnił oba pojęcia. W tym ujęciu do terenu gminy można byłoby zaliczyć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których gminie przysługują uprawnienia właścicielskie lub którymi gmina zarządza. W praktyce oznaczałoby to zawężenie możliwości tworzenia analizowanych stref. Za taką interpretacją może przemawiać konstrukcja praw i obowiązków gminy jako administratora własnego (tj. składającego się z nieruchomości władanych przez gminę) terenu. Z drugiej strony porównanie użycia pojęcia „teren” w samej ustawie o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych skłania do stwierdzenia, że jest ono zbieżne z terminem „terytorium gminy” określonym w ustawie o samorządzie gminnym. Ustawodawca posługuje się mianowicie w innych częściach analizowanej ustawy pojęciami terenu w odniesieniu do obiektów o określonym przeznaczeniu bez względu na uprawnienia właścicielskie odnoszące się do całości tych obiektów lub poszczególnych ich składników. Jedynym zatem kryterium ustalenia tych terenów są fizyczne ich granice, choćby na terenie znajdowały się obiekty mające różnych zarządców, np. tereny obiektów sportowo-rekreacyjnych. Warto również w tym miejscu odwołać się do zapisów ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która również posługuje się pojęciem terenu gminy.

Drugim kryterium decydującym o możliwości wprowadzenia zakazu palenia przez gminę jest przeznaczenie danego miejsca do użytku publicznego. Zastosowanie tego sformułowania nie ułatwia pracy podczas przygotowywania uchwały gminnej. Oceniając ustawę o ochronie zdrowia, można stwierdzić, że ustawodawca stosuje zamiennie pojęcia „miejsce” oraz „obiekt”. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), dokonując oceny zależności obu pojęć w kontekście ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie z którą (podobnie jak w przypadku ustawy o ochronie zdrowia), gmina może uchwalać zakazy dotyczące napojów alkoholowych, określił pojęcie miejsca.

Biorąc pod uwagę interpretację (patrz: z orzecznictwa), należy stwierdzić, że w świetle art. 5 ust. 4 ustawy o ochronie zdrowia rada gminy może wprowadzać strefy wolne od dymu tytoniowego także na terenach otwartych niestanowiących zamkniętych obiektów architektonicznych. Możliwe zatem jest objęcie zakazem palenia obszarów parków, ciągów pieszych itd. Z analizy dotychczas uchwalonych gminnych zakazów palenia wynika, że granicami stref wolnych od dymu tytoniowego najczęściej obejmowano:

• przystanki komunikacji gminnej,

• place zabaw,

• parki.

Cel regulacji gminnych

Ponieważ w Polsce brak jest generalnego zakazu palenia tytoniu w miejscach publicznych, gminy w uchwałach powinny w każdym przypadku brać pod uwagę cel wprowadzenia stref. W kontekście analizowanej ustawy o ochronie zdrowia celem tym jest ochrona prawa osób niepalących do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego. Ochrona ta powinna być skuteczna. Na taką interpretację wskazuje nie tylko analizowana ustawa o ochronie zdrowia, ale również wiążąca Polskę Ramowa Konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu z 21 maja 2003 r. Dlatego, pomimo licznych kontrowersji, słuszne jest nawet bardzo szerokie określanie granic stref. Za przykład mogą tu posłużyć uchwały, w których zakazem palenia objęto nie tylko wiaty przystankowe, ale również obszary znajdujące się w odległości kilku metrów od ściany wiaty. Tylko bowiem taka regulacja zagwarantuje ochronę praw osób oczekujących pod wiatą przystankową przed immisjami dymu tytoniowego osób stojących obok wiaty przystankowej.

Ustawa o ochronie zdrowia umożliwia gminie tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego. Pomimo pewnych niejasności w jej zapisach, należy uznać, że daje ona możliwość wprowadzania zakazów palenia na takich obszarach, jak przystanki komunikacji miejskiej, ulice, parki itd. Stworzone w ten sposób strefy powinny gwarantować realną ochronę praw osób niepalących do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego.

MIEJSCA OBJĘTE ZAKAZEM PALENIA

Do miejsc objętych co do zasady zakazem palenia z mocy ustawy należą:

• zakłady opieki zdrowotnej,

• szkoły (w tym szkoły wyższe) i placówki oświatowo-wychowawcze,

• pomieszczenia zakładów pracy oraz inne obiekty użyteczności publicznej.

Z orzecznictwa

Pojęcie „miejsca” jest w swym podstawowym znaczeniu - częścią powierzchni ziemskiej - na tyle szerokie, że obejmuje również części, na których mieszczą się określone obiekty.

Wyrok NSA z 30 września 2004 r., sygn. akt GSK 761/04

Kazimierz Pawlik

Podstawy prawne:

• Ustawa z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 1996 r. nr 10, poz. 55; ost.zm. Dz.U. z 2003 r. nr 229, poz. 2274)

• Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 180, poz. 1111)

• Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 236, poz. 2008; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 144, poz. 1042)

• Ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473; ost.zm. Dz.U. nr 176, poz. 1238)

• Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U. nr 100, poz. 908)

• Ramowa Konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o Ograniczeniu Użycia Tytoniu z 21 maja 2003 r. (Dz.U. z 2007 r. nr 74, poz. 487)

 

Autopromocja
Radca prawny, adiunkt na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie , dawniej pracownik administracji publicznej, obecnie prowadzi w Krakowie i w Radomiu własną kancelarię radcowską zajmującą się reprezentacją w postępowaniach administracyjnych. Specjalizuje się w zagadnieniach dostępu do informacji publicznej (z tego zakresu obroniona praca doktorska w 2016 r.), planowaniu przestrzennym i prawie budowlanym. Współautor książki Dyplom z Internetu (2015 r.) oraz komentarza do Ustawy o samorządzie gminnym (2015 r.) i autor przeszło trzystu artykułów, głównie z zakresu prawa samorządowego, publikowanych m.in. w „Gazecie Samorządu i Administracji”, „Wspólnocie Mieszkaniowej”, „Inwestorze”, „Sekretarzu i Organizacji Urzędu” oraz „Skarbniku i Finansach Publicznych” czy „Inwestycjach Sektora Publicznego”.

REKLAMA

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    D. Tusk odblokował unijne pieniądze na polskie KPO [137 mld euro, 600 mld zł]. W przyszłym tygodniu dwie ważne decyzje. von der Leyen: Razem będziemy bronić praworządności w całej Europie

    Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz premier Belgii Alexander De Croo w piątek 23 lutego 2023 r. rozmawiali w Warszawie z premierem Tuskiem. Przewodnicząca KE poinformowała po spotkaniu, że w przyszłym tygodniu zapadną dwie decyzje ws. funduszy europejskich dla Polski. Uwolnią one do 137 mld euro z funduszu spójności i Funduszu Odbudowy.

    PFRON: Od 1 marca wnioski o samochody dla osób niepełnosprawnych. Dopłata 80% od 150 000 zł albo 85% od 130 000 zł

    Maksymalna wartość samochodu objęta wsparciem wynosi 300 000 zł (osoba niepełnosprawna jest kierowcą) albo 230 000 zł (opiekun jest kierowcą). Muszą to być samochody dostosowane do potrzeb osób korzystających w poruszaniu się wózkiem inwalidzkim.

    Depresja nie wybiera. Ale na dobrostan psychiczny może wpłynąć dieta albo... pies

    23 lutego przypada Międzynarodowy Dzień Walki z Depresją. To dobra okazja do tego, aby przypomnieć sobie, że ta choroba może dotknąć każdego. Gdzie szukać pomocy? Jak poprawić swój dobrostan psychiczny? 

    Stawki uposażenia żołnierzy zawodowych w 2024 roku [Tabela]. Podwyżka z wyrównaniem od 1 stycznia. Rozporządzenie już obowiązuje. Będzie też zmiana dot. dodatków za długoletnią służbę wojskową

    W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych zostały określone te stawki ze skutkiem od 1 stycznia 2024 r. Rozporządzenie weszło w życie 21 lutego 2024 r. Od 1 kwietnia 2024 r. będzie też zmiana dot. dodatków za długoletnią służbę wojskową żołnierzy zawodowych.

    REKLAMA

    Będzie zakaz sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Już 64% młodzieży miało do czynienia z takimi papierosami

    Aż 64 proc. młodych ludzi miało kontakt z jednorazowymi papierosami elektronicznymi. Czy wkrótce to się skończy? Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała w środę, że może rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. 

    Zakaz sprzedaży e-papierosów jednorazowych. I.Leszczyna: Zielone światło od Donalda Tuska dla zmiany przepisów

    W dniu 21 lutego 2024 r. Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała, że może już rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Dodała, że chciałaby jak najszybszej ścieżki, bo aż 64 procent młodych ludzi miało z nimi kontakt.

    Te województwa otrzymają milionowe dofinansowania dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów

    W województwie świętokrzyskim samorządy mogą otrzymać ponad 52 mln na opiekę dla osób niesamodzielnych. W małopolskim blisko 21 mln zł na wsparcie opiekunów osób niepełnosprawnych. Co trzeba zrobić? 

    Z jakimi objawami jechać na SOR, a kiedy skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej?

    Pacjenci często zastanawiają się, z jakimi objawami mogą jechać na SOR, a kiedy zgłosić się na NiŚOZ. W artykule postaramy się rozwiać te wątpliwości. 

    REKLAMA

    Rok 2023 był rekordowy pod względem skali strat gospodarczych spowodowanych przez katastrofy naturalne

    W 2023 r. 398 globalnych katastrof naturalnych wyrządziło szkody w wysokości 380 mld dolarów. Najbardziej kosztowne okazały się silne trzęsienia ziemi i gwałtowne burze. Ubiegły rok był najgorętszym rokiem w historii z „bezprecedensowymi anomaliami cieplnymi” i rekordowymi wartościami odnotowanymi w 24 krajach i terytoriach. 

    Opłacalność cen dla rolników tematem dzisiejszego posiedzenia Rady ds. rolnictwa

    Opłacalność cen dla rolników tematem dzisiejszego posiedzenia Rady ds. rolnictwa. "Czy można rolnikom zapewnić opłacalne ceny, czy Krajowa Grupa Spożywcza będzie pomagała w stabilizacji rynków rolnych" - to pytania, na które ma odpowiedzieć dzisiejsze posiedzenie Rady ds. Rolnictwa i Obszarów Wiejskich - poinformował jej przewodniczący Jan Krzysztof Ardanowski.

    REKLAMA