REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Sygnaliści a system kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych

Piotr Nowaczyk
trener, konsultant
Sygnaliści a system kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych
Sygnaliści a system kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Sygnaliści w jednostkach sektora finansów publicznych. Instytucja „sygnalisty” stanowić będzie jeden z istotnych elementów tego systemu. Pojęcie „sygnalisty” należy rozumieć jako osobę, która działając w dobrej wierze i w interesie publicznym zgłasza lub ujawnia informacje o naruszeniach prawa.

Od 1 stycznia 2010 roku przepisy ustawy o finansach publicznych wprowadziły obowiązek wdrożenia w jednostkach sektora finansów publicznych systemu kontroli zarządczej, którego celem jest zapewnienie w szczególności:

REKLAMA

  1. zgodności działalności z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi;
  2. skuteczności i efektywności działania;
  3. wiarygodności sprawozdań;
  4. ochrony zasobów;
  5. przestrzegania i promowania zasad etycznego postępowania;
  6. efektywności i skuteczności przepływu informacji;
  7. zarządzania ryzykiem,

zastępując tzw. „kontrolę finansową”.

Powody wprowadzenia kontroli zarządczej

Bezpośrednim powodem wprowadzenia kontroli zarządczej w miejsce dotychczas funkcjonującej kontroli finansowej był brak bezpośredniego powiązania kontroli finansowej z realizacją celów jednostki.

Kontrola zarządcza to proces za pomocą którego kadra zarządzająca jednostką zapewnia, że:

  1. zasoby są skutecznie i efektywnie pozyskiwane oraz
  2. wykorzystywane w realizacji celów danej jednostki.

System ten polega na optymalnym wykorzystaniu rozwiązań istniejących w jednostce, ich modyfikacji, o ile wystąpi taka potrzeba, albo wdrażaniu nowych rozwiązań zarządczych służących realizacji zadań i celów jednostki.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kto podlega kontroli zarządczej

Kontrola zarządcza dotyczy ogółu jednostek sektora finansów publicznych (art. 9 uofp). Jest to dość szeroki katalog obejmujący m.in. organy władzy publicznej, jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki, związki metropolitalne, jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe, agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej, państwowe fundusze celowe, ZUS, KRUS, NFZ, SPZOZ, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk, państwowe i samorządowe instytucje kultury. Warto zauważyć, że jednostkami sektora finansów publicznych objętymi reżimem kontroli zarządczej są również związki międzygminne lub międzypowiatowe tworzone w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych.

Standardy kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych

Wymagania odnoszące się do tworzenia, oceny i doskonalenia systemów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych określone zostały w Komunikacie Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych. Standardy uszeregowano w 5 grupach odpowiadających poszczególnym elementom kontroli zarządczej:

  1. środowisko wewnętrzne,
  2. cele i zarządzanie ryzykiem,
  3. mechanizmy kontroli,
  4. informacja i komunikacja,
  5. monitorowanie i ocena.

Dyrektywa o ochronie sygnalistów

W październiku 2019 roku unijny prawodawca przyjął tzw. „dyrektywę o ochronie sygnalistów” - dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (Dz. Urz. UE L 305 z 26.11.2019, str. 17 oraz Dz. Urz. UE L 347 z 20.10.2020, str. 1). Nakłada ona obowiązki w zakresie:

  1. wdrażania kanałów zgłaszania nieprawidłowości,
  2. prowadzenia wewnętrznych postępowań wyjaśniających,
  3. prowadzenia rejestrów zgłoszeń,
  4. ochrony sygnalistów.

Do dnia 17 grudnia 2021 roku polski ustawodawca ma czas na implementowanie tej dyrektywy. Warto zauważyć, iż jeżeli tego nie uczyni w terminie, to unijne przepisy będą stosowane w naszym kraju bezpośrednio.

Sygnaliści w jednostkach sektora finansów publicznych - projekt ustawy

Obecnie procedowany jest projekt ustawy z dnia 14 października 2021 roku o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa. Ustawa reguluje trzy tryby możliwego zgłoszenia naruszenia prawa:

  1. skierowanie zgłoszenia do pracodawcy;
  2. skierowanie zgłoszenia do organu publicznego (ponadto także do wyznaczonego organu centralnego);
  3. ujawnienie publiczne.

REKLAMA

W projekcie przyjęto, że obowiązek określenia wewnętrznej procedury zgłaszania naruszeń prawa i podejmowania działań następczych „zgłoszenia wewnętrzne” będzie dotyczył pracodawcy zatrudniającego co najmniej 50 pracowników, z zastrzeżeniem, iż próg ten nie ma zastosowania do pracodawców wykonujących działalność w zakresie usług, produktów i rynków finansowych oraz zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu i ochrony środowiska, objętych zakresem stosowania aktów prawnych Unii Europejskiej wymienionych w części I.B i II załącznika do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii.

Ustawa określa szerszy zakres przedmiotowy „naruszenia prawa” niż zakres przedmiotowy wdrażanej dyrektywy. Przepisy chroniące osoby zgłaszające naruszenia prawa będą miały zastosowanie nie tylko do naruszeń prawa przewidzianych przez dyrektywę 2019/1937, w tym do naruszeń interesów finansowych Unii Europejskiej oraz naruszeń dotyczących rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, ale także do wszystkich naruszeń prawa w odpowiadających wymienionym w dyrektywie dziedzinach prawa krajowego, tzn.: zamówień publicznych, usług, produktów i rynków finansowych, zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa produktów, bezpieczeństwa transportu, ochrony środowiska, ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego, bezpieczeństwa żywności i pasz, zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia publicznego, ochrony konsumentów, ochrony prywatności i danych osobowych, bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych.

Dodatkowo proponuje się, aby w przypadku zgłoszeń wewnętrznych pracodawca miał prawo rozszerzenia zakresu naruszeń prawa, które mogą być przedmiotem zgłoszenia wewnętrznego o inne naruszenia, w szczególności dotyczące regulacji wewnętrznych lub standardów etycznych.

Projekt ustawy przewiduje stosunkowo szeroko zakreślony zakaz działań odwetowych w stosunku do zgłaszającego („sygnalisty”) oraz szczegółowe środki ochrony prawnej.

Ustawodawca przewidział również sankcje karne za niedostosowanie się do nowych przepisów.

Sygnaliści w jednostkach sektora finansów publicznych - wewnętrzne zgłoszenia

REKLAMA

Instytucja „sygnalisty” czy też szerzej procedura dokonywania wewnętrznych zgłoszeń przypadków naruszenia prawa w jednostce sektora finansów publicznych stanowić będzie jeden z istotnych elementów systemu Kontroli Zarządczej i w mojej ocenie nie powinna być realizowana w oderwaniu czy w sposób konkurencyjny do tego systemu.

Jednym z istotnych elementów systemu Kontroli Zarządczej jest jego monitorowanie, które w szczególności ma służyć pozyskaniu informacji o jakości i skuteczności KZ w jednostce. Monitorowanie wiąże się ze skutecznym reagowaniem na nieprawidłowości i podejmowaniem działań mających na celu wyeliminowanie ich w przyszłości.

Nieprawidłowości w działaniu jednostki mogą być sygnalizowane m.in. z wykorzystaniem wewnętrznych zgłoszeń przypadków naruszenia prawa, w tym z wykorzystaniem instytucji sygnalisty. Wiele jednostek już wcześniej wypracowało procedury dające możliwości identyfikowania i przekazywania wykrytych nieprawidłowości czy niezgodności, w tym naruszeń prawa swoim pracownikom, wykorzystując te zgłoszenia jako jedno z narzędzi monitorowania systemu KZ.

Ważne jest aby takie informacje zostały poddane weryfikacji i w razie konieczności została dokonana ponownie analiza ryzyka oraz uruchomione działania prewencyjne. Dlatego też takie informacje powinny docierać do osób, które z racji umiejscowienia w strukturze jednostki mogą podejmować konieczne działania. I w tym miejscu warto ponownie zwrócić uwagę na standardy Kontroli Zarządczej, które warto wykorzystać również przy tworzeniu procedury dokonywania wewnętrznych zgłoszeń przypadków naruszenia prawa w jednostce.  

Kontrola zarządcza ma służyć sprawnemu zarządzaniu jednostką. W jej definicji mieści się więc każde działanie zmierzające do zapewnienia osiągnięcia celów i zadań jednostki, w tym również omawiane w niniejszym opracowaniu zgłoszenia przypadków naruszenia prawa (instytucja „sygnalisty”).

ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021r. poz. 305 z późn. zm.)

ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2021r. poz. 289 z późn. zm.)

rozporządzenie Ministra Finansów z 2 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru oświadczenia o stanie kontroli zarządczej (Dz.U. Nr 238, poz. 1581)

rozporządzenie Ministra Finansów z 29 września 2010 r. w sprawie planu działalności i sprawozdania z jego wykonania (Dz.U. Nr 187, poz. 1254)

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (Dz. Urz. UE L 305 z 26.11.2019, str. 17 oraz Dz. Urz. UE L 347 z 20.10.2020, str. 1)

projekt ustawy z dnia 14 października 2021 roku o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa

komunikat nr 23 Ministra Finansów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Dz. Urz. MF Nr 15, poz. 84)

komunikat nr 3 Ministra Finansów z 16 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych wytycznych w zakresie samooceny kontroli zarządczej dla jednostek sektora finansów publicznych (Dz. Urz. MF Nr 2, poz. 11)

komunikat nr 6 Ministra Finansów z 6 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wytycznych dla sektora finansów publicznych w zakresie planowania i zarządzania ryzykiem (Dz. Urz. MF z 2012 r., poz. 56)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Duże zmiany w wojsku. Nowy plan MON

14 sierpnia nastąpi istotna zmiana w strukturach dowodzenia Wojsk Obrony Terytorialnej. Jak poinformował wiceszef Ministerstwa Obrony Narodowej, Cezary Tomczyk, podczas posiedzenia sejmowej Komisji Obrony Narodowej, WOT zostaną bezpośrednio podporządkowane Sztabowi Generalnemu Wojska Polskiego.

Bezpłatne szkolenia wojskowe dla każdego! - Trenuj z Wojskiem 5

Bezpłatne szkolenia wojskowe dla każdego ruszają. To już 5. edycja programu Trenuj z Wojskiem. Można nauczyć się posługiwania się bronią, strzelania na trenażerze, przetrwania, zachowania podczas alarmów, walki wręcz, a nawet rzutu granatem. Kiedy odbywają się szkolenia? Kto może się zgłosić?

Top 10 szkół przyjaznych LGBTQ+ w 2024 roku. Nowy ranking

W ramach 4. ogólnopolskiej edycji Rankingu Szkół Przyjaznych LGBTQ+, przeprowadzonej pod hasłem "Szkoła Zaufania", zebrano opinie 20 tys. osób. Po raz pierwszy wyniki zostały zaprezentowane w Ministerstwie Edukacji Narodowej. Szkoły, które zdobyły najwyższe miejsca, otrzymają tarcze z rysunkiem tęczy i napisem "Szkoła Zaufania".

Europejska karta parkingowa dla osób z niepełnosprawnościami. Parlament Europejski zatwierdził nowe przepisy

Parlament Europejski zatwierdził nowe przepisy, które mają na celu ułatwienie życia osobom z niepełnosprawnościami w całej Unii Europejskiej. Przepisy te wprowadzają ogólnounijną kartę dla osób z niepełnosprawnościami oraz europejską kartę parkingową dla osób z niepełnosprawnościami.

REKLAMA

Rada Krajowa KO zatwierdziła listy do Parlamentu Europejskiego. Sienkiewicz podał się do dymisji

Rada Krajowa Platformy Obywatelskiej zatwierdziła listy Koalicji Obywatelskiej do Parlamentu Europejskiego. Na czele list znajdują się znane postacie, w tym członkowie rządu.

Jak walczyć z przymrozkami? Gdzie? kiedy? Co z kwitnącymi sadami, ogrodami, plantacjami? [prognoza pogody]

Przymrozki 24-26 kwietnia. Gdzie? kiedy? Jakie? Co z kwitnącymi jabłoniami, gruszami, śliwami, borówką, porzeczkami?

Jaka jest liczba ludności w Polsce? Dane GUS

Liczba ludności w Polsce znów się zmniejszyła. Ile wynosi na koniec I kwartału 2024 r.? GUS podał dane. 

Różowe skrzyneczki w szkołach. MEN pracuje nad nowym projektem

Wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz poinformowała, że resort bierze pod uwagę kwestię dostępności w szkołach tzw. różowych skrzyneczek ze środkami higieny intymnej. Przekazała, że w środę spotka się w tej sprawie z przedstawicielami samorządu.

REKLAMA

ZNP: gwałtowna zainteresowanie nauczycieli urlopami dla poratowania zdrowia. Emerytury stażowe bez tego urlopu

W ciągu ostatnich trzech lat o 40 proc. wzrosła liczba wniosków nauczycieli o urlopy dla poratowania zdrowia, a także liczba zwolnień lekarskich. Nie skorzystają z urlopu nauczyciele na wcześniejszych emeryturach.

Nowa lista lektur. Co proponuje Ministerstwo Edukacji Narodowej?

W projekcie MEN znalazły się m.in. lektury szkolne wydane w ostatnich latach. Jakie pozycje zniknęły z listy?

REKLAMA