Polska kolej w ofensywie inwestycyjnej dzięki miliardom z KPO

Dużą jego częścią obecnie są Przedsięwzięcia realizowane dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy oraz Zwiększania Odporności (KPO). Co już udało się zrealizować, a co dopiero przed nami? O najważniejszych projektach, wyzwaniach i przyszłości kolei rozmawiamy z Piotrem Wyborskim, prezesem zarządu PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.

Panie Prezesie, fundusze z KPO mają znacząco wesprzeć rozwój polskiej kolei. Na jakim etapie jest obecnie realizacja inwestycji finansowanych z tych środków?

Jesteśmy jednym z największych beneficjentów środków z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności w Polsce, realizujemy 41 Przedsięwzięć o wartości ponad 11 mld złotych. To ogromna odpowiedzialność, ale też szansa na modernizację infrastruktury, jakiej polska kolej nie doświadczyła od dziesięcioleci. Podpisaliśmy do tej pory 140 ze 160 umów na realizację zadań inwestycyjnych o łącznej wartości ponad 10 miliardów złotych. Z tego 47 zadań, wartych łącznie 392,6 miliona złotych, zostało już zakończonych, a wiele kolejnych znajduje się na zaawansowanym etapie realizacji.

Inwestycje obejmują zarówno linie o znaczeniu krajowym, jak i regionalnym. Nasz cel jest jasny: zwiększyć dostępność transportu kolejowego, poprawić bezpieczeństwo, skrócić czasy przejazdu oraz dostosować sieć do wyzwań klimatycznych i gospodarczych.

Dzięki funduszom z KPO odbudowujemy pozycję kolei jako nowoczesnego, niezawodnego i ekologicznego środka transportu – zarówno dla pasażerów, jak i dla przewoźników towarowych. Skorzystają na tym miliony Polaków, ale także cała gospodarka i środowisko naturalne.

Które z realizowanych projektów można uznać za szczególnie istotne?

Każda z inwestycji ma znaczenie – dla mieszkańców, gospodarki czy klimatu. Ale rzeczywiście, są takie projekty, które mają charakter strategiczny, zarówno ze względu na skalę, jak i wpływ na całą sieć kolejową w Polsce.

Przykładem jest modernizacja linii kolejowej nr 8 na odcinku Kraków – Tunel. To blisko 50 km trasy, której przebudowa pozwoli skrócić czas przejazdu między Krakowem a Warszawą i Kielcami – na jednym z najważniejszych szlaków kolejowych w kraju.

Na południu Polski realizujemy jedną z największych inwestycji ostatnich lat – budowę nowej linii z Krakowa do Nowego Sącza i przebudowę linii nr 104 Chabówka – Nowy Sącz. Modernizujemy m.in. odcinki Chabówka – Rabka Zaryte oraz Limanowa – Klęczany – Nowy Sącz. W ramach prac powstają nowe tory, sieć trakcyjna, urządzenia sterowania ruchem oraz lokalne centrum sterowania w Nowym Sączu. Modernizujemy stacje, przystanki, przejazdy, mosty i wiadukty. Szczególnym elementem tej inwestycji jest budowa nowego, niemal 4-kilometrowego tunelu pod Pisarzową – to najdłuższy tunel w historii polskiej kolei. Jego realizacja to nie tylko wyzwanie inżynieryjne, ale przede wszystkim milowy krok w stronę znacznego skrócenia podróży między Krakowem a Nowym Sączem i Podhalem.

A co z mniejszymi liniami, które obsługują codzienne potrzeby mieszkańców?

To równie istotny element naszej strategii. Dla mieszkańców mniejszych miejscowości kluczowe są inwestycje, które pozwalają na sprawny dojazd do pracy, szkoły czy lekarza. Dlatego modernizujemy linie regionalne, takie jak Pszczyna – Żory, Żywiec – Sucha Beskidzka, Ełk – Giżycko czy Łuków – Radom Główny. To przywracanie dostępności komunikacyjnej dla setek tysięcy osób.

Pod koniec lipca ogłosiliście podpisanie trzeciej umowy na modernizację kolejnego odcinka tzw. „Nadodrzanki”. Jakie znaczenie ma ta trasa?

Linia kolejowa nr 273, czyli „Nadodrzanka”, to jeden z najważniejszych szlaków towarowych w Polsce. Łączy Wrocław ze Szczecinem, przebiegając przez trzy województwa: dolnośląskie, lubuskie i zachodniopomorskie. To ponad 350 km linii, która odgrywaja kluczową rolę w przewozach ładunków w zachodniej części kraju.

Modernizacja tej trasy to krok w stronę zwiększenia konkurencyjności kolei wobec transportu drogowego. Poprawiamy stan torów, sieci trakcyjnej i rozjazdów, co przełoży się na zwiększenie prędkości i przepustowości linii. To oznacza sprawniejsze i bardziej przewidywalne przewozy – a dziś właśnie niezawodność i punktualność są najważniejsze dla branży logistycznej i przemysłu.

„Nadodrzanka” ma też duże znaczenie w obsłudze transportowej portów morskich. Już dziś umożliwia sprawne połączenie Wrocławia z portem w Szczecinie, a w przyszłości – dzięki inwestycjom w linię nr 401 – stanie się także jednym z korytarzy prowadzących do portu w Świnoujściu. To istotne nie tylko w skali kraju, ale i całego systemu europejskiej logistyki.

Jednym z głównych celów inwestycji jest zwiększenie dostępu do kolei. Jak zmieniają się stacje i przystanki?

Zwiększenie dostępności oznacza nie tylko więcej połączeń, ale też lepszą jakość infrastruktury. Modernizacja stacji i przystanków jest więc naszym priorytetem. 

Każdy nowy lub przebudowywany peron dostosowujemy do potrzeb osób z ograniczoną możliwością poruszania się – budujemy pochylnie, windy, przejścia podziemne, układamy ścieżki naprowadzające dla osób niewidomych i niedowidzących. Chcemy, by podróż koleją była możliwa i komfortowa dla wszystkich: seniorów, osób z niepełnosprawnościami czy rodziców z dziećmi w wózkach.

Stawiamy też na nowoczesność – montujemy nowe wiaty, ławki, monitoring, energooszczędne oświetlenie, systemy informacji pasażerskiej i nagłośnienie. Dobrym przykładem jest stacja w Ostródzie, gdzie podróżni już korzystają z dwóch nowych peronów.

Bezpieczeństwo – równie ważny aspekt inwestycji kolejowych. Jakie działania podejmujecie w tym zakresie?

Dla nas bezpieczeństwo to nie tylko hasło – to kierunek konkretnych działań. Z funduszy KPO realizujemy liczne projekty mające na celu ograniczenie ryzyka wypadków i poprawę orientacji uczestników ruchu.

Zmodernizowaliśmy już około 180 przejazdów kolejowo-drogowych, wyposażając je w nowoczesne systemy sygnalizacji świetlnej i dźwiękowej, monitoring oraz dodatkowe zabezpieczenia. Tam, gdzie to możliwe, likwidujemy przejazdy i zastępujemy je bezkolizyjnymi wiaduktami i tunelami.

Przykładem jest niedawno oddany do użytku tunel drogowy w Sulejówku, pod linią Warszawa–Terespol. Obiekt ma 90 metrów długości, dwa pasy ruchu, chodnik, ścieżkę rowerową i windy – co nie tylko poprawia bezpieczeństwo, ale też płynność ruchu. To jeden z wielu przykładów podobnych rozwiązań wdrażanych w całym kraju.

Poprawa bezpieczeństwa to jednak nie tylko „fizyczna” infrastruktura. Coraz większą rolę odgrywa cyfryzacja – także na kolei.

Zgadza się. Inwestujemy m.in. w nowoczesne systemy sterowania ruchem kolejowym. Wdrażamy technologie zdalnego prowadzenia ruchu, tworząc lokalne centra sterowania, które umożliwiają stały monitoring sytuacji na liniach, szybkie reagowanie na nieprawidłowości i większą elastyczność w zarządzaniu ruchem. To rozwiązania, które znacznie podnoszą poziom bezpieczeństwa operacyjnego – nie tylko dla pasażerów, ale także dla pracowników kolei i operatorów przewozów towarowych. Cyfryzacja systemu zarządzania ruchem to także lepsze planowanie, większa punktualność i ograniczenie błędu ludzkiego. Te zmiany przekładają się bezpośrednio na jakość usług kolejowych i na ich niezawodność.

Warto podkreślić, że działania te mają charakter systemowy – nie są incydentalną poprawą wybranego miejsca, ale elementem spójnej, długofalowej polityki bezpieczeństwa, którą realizujemy konsekwentnie w całej Polsce. Tylko w ramach projektów finansowanych z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności wdrażamy aktualnie technologie zdalnego sterowania ruchem kolejowym w ponad 50 lokalizacjach, a wartość tych przedsięwzięć przekracza 700 milionów złotych. To jasny dowód na to, że cyfryzacja kolei nie jest przyszłością – to teraźniejszość, która już się dzieje.

Realizujecie projekty o ogromnej skali. Co stanowi największe wyzwanie?

Wyzwań nie brakuje – to naturalne przy projektach infrastrukturalnych tej skali. Najczęstsze dotyczą dostępności materiałów, zmian regulacyjnych czy uzyskiwania decyzji administracyjnych. Jednak dzięki dobrej współpracy z wykonawcami, samorządami oraz instytucjami państwowymi jesteśmy w stanie utrzymać tempo realizacji.

Kluczowe jest dobre planowanie, etapowanie inwestycji i elastyczne zarządzanie. Nie unikamy trudnych sytuacji, ale staramy się je rozwiązywać z wyprzedzeniem. Istotne są także oczekiwania społeczne – rośnie świadomość i zainteresowanie koleją, co nas bardzo cieszy, ale oznacza też większą odpowiedzialność za jakość realizowanych projektów.

Na zakończenie chciałbym zapytać w jaki sposób kolej wpisuje się w cele klimatyczne i politykę zrównoważonego transportu?

Kolej to najbardziej ekologiczny środek transportu lądowego. Inwestując w nią, zmniejszamy emisję, hałas i poprawiamy jakość powietrza. Ułatwiamy dostęp do transportu zbiorowego, co zachęca do rezygnacji z samochodu.

Modernizujemy polską kolej z myślą o jej dalszej elektryfikacji i przygotowujemy się do wdrażania zielonych technologii. Działamy w zgodzie z priorytetami UE i celami klimatycznymi – w sposób konkretny, mierzalny i długofalowy.

_________________________________________________

PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. realizują ponad 160 zadań w ramach 41 Przedsięwzięć finansowanych ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Pełna lista Przedsięwzięć znajduje się na stronie www.plk-inwestycje.pl.