Kategorie

Kontrola NIK w zakresie gospodarowania środkami celowymi przez Ministra Skarbu Państwa

Kontrola NIK w zakresie gospodarowania środkami celowymi przez Ministra Skarbu Państwa./ fot. Fotolia
Kontrola NIK w zakresie gospodarowania środkami celowymi przez Ministra Skarbu Państwa./ fot. Fotolia
Fotolia
Minister Skarbu Państwa był dysponentem czterech środków celowych. Środki te służyły realizacji celów ustawowych. Natomiast środki gromadzone na rachunkach pozwalały na zaspokojenie roszczeń. Pokrywanie wydatków przez Ministra Skarbu Państwa równolegle ze środków Funduszu Skarbu Państwa i z części budżetowej 36 – Skarb Państwa było niecelowe i przynosiło skutek w postaci braku przejrzystości gospodarki finansowej Ministerstwa.

Kontrola zmierzała do oceny zasadności funkcjonowania funduszy celowych pozostających w dyspozycji Ministra Skarbu Państwa. W szczególności zaś służyła ocenie realizacji celów ustawowych, dla których fundusze zostały ustanowione, oraz ocenie tego, czy realizacja założonych celów poprzez fundusze była optymalna.

Reklama

W okresie objętym kontrolą Minister Skarbu Państwa był dysponentem czterech funduszy celowych: Funduszu Reprywatyzacji, Funduszu Skarbu Państwa i Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców. W ocenie NIK, wszystkie one służyły realizacji celów ustawowych. Środki gromadzone na rachunkach Funduszu Reprywatyzacji i  Funduszu Rekompensacyjnego pozwalały na zaspokojenie roszczeń. Kontrola objęła okres 2013 - I poł. 2016 z uwzględnieniem zdarzeń poza tym okresem, które miały wpływ na działalność objętą kontrolą.

Fundusz Reprywatyzacji utworzony w 2000 roku, służy wypłacie odszkodowań, wynikających z wyroków i ugód sądowych oraz decyzji administracyjnych, wydanych w związku z bezprawną nacjonalizacją mienia. Środki pozyskiwano z pięcioprocentowego, a następnie półtoraprocentowego odpisu od sprzedaży akcji i udziałów spółek Skarbu Państwa.

Odszkodowania wypłacane były terminowo, a udzielane z Funduszu Reprywatyzacji dotacje dla m.st. Warszawy (370,5 mln zł w latach 2014 i 2015) zostały rozliczone prawidłowo. W 2015 i 2016 r. NIK wskazywała na zasadność przeprowadzenia przez MSP w Urzędzie m.st. Warszawy kontroli wydatkowania dotacji. Kontrola taka odbyła się w 2016 r.

Kontrolerzy NIK stwierdzili, że dokonana przez MSP kalkulacja roszczeń reprywatyzacyjnych dała tylko rozpoznanie ich skali, a nie ich przypuszczalnej wartości.

Stan Funduszu na koniec 2016 r. wynosił 4 790 mln zł.

Ogólna wypłata odszkodowań z FR wyniosła w okresie 2013 - I połowa 2016 r. 1 145  mln zł.

Procentowy udział beneficjentów środków z Funduszu Reprywatyzacji

Fundusz Rekompensacyjny, funkcjonujący od 2005 r. przeznaczony jest do wypłaty odszkodowań za utracone po zmianie granic w 1945 r. tzw. mienie zabużańskie. Obszar, którego dotyczyły potencjalne roszczenia, obrazuje mapka:

Mapa obszar potencjalnych roszczeń za mienie utracone po zmianie granic w 1945 roku

O rekompensaty z Fundusz Rekompensacyjnego w kontrolowanym okresie ubiegały się osoby, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Polski.

Reklama

Na koniec 2016 r. stan rachunku Funduszu opiewał na 873 mln zł. Fundusz pozyskiwał środki ze sprzedaży nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wydatkowane one były prawidłowo, a MSP rzetelnie dokonywał weryfikacji danych zawartych w roszczeniach.

Izba stwierdza jednak, że w następstwie uchwalonej w zeszłym roku Ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przewidywane przychody Funduszu Rekompensacyjnego w latach 2017-2026 mogą nie wystarczyć na zaspokojenie prognozowanej wysokości roszczeń. Na rozpatrzenie czeka wciąż ok. 47 tysięcy wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Minister Skarbu Państwa nie skorzystał z prawa przeprowadzenia kontroli realizacji umowy o wypłatę świadczeń przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Obydwa powyższe fundusze celowe są nadal otwarte. Pozostałe dwa fundusze skontrolowane przez NIK zostały już zlikwidowane.

Zobacz również: Prawo administracyjne

Fundusz Skarbu Państwa, utworzony w 2002 r., był przeznaczony na sfinansowanie kosztów prywatyzacji, gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i innych kosztów ustawowo określonych zadań Ministra Skarbu Państwa oraz wojewodów. Na koniec 2016 r. saldo Funduszu Skarbu Państwa wynosiło 425 mln zł.

Wydatki Funduszu Skarbu Państw w latach 2013 - I połowa 2016

Wg NIK, pokrywanie wydatków równolegle ze środków Funduszu Skarbu Państwa i z części budżetowej 36 - Skarb Państwa, choć zgodne z prawem, było niecelowe i prowadziło do braku przejrzystości gospodarki finansowej Ministerstwa. W znacznej części Minister pokrywał z Funduszu bieżące koszty funkcjonowania resortu. Realizacja celów ustawowych Funduszu nie była optymalna, a NIK oceniła dalsze funkcjonowanie Funduszu Skarbu Państwa jako nieuzasadnione.  

Przeznaczeniem Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców, utworzonego w 2002 r., była pomoc w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców oraz na udzielanie wsparcia niebędącego pomocą publiczną. Co istotne, beneficjentami tej pomocy mogły być podmioty o najróżniejszej strukturze własnościowej. Zarówno Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców, jak i Fundusz Skarbu Państwa pozyskiwały środki w sposób analogiczny do Funduszu Reprywatyzacyjnego. Fundusz Restrukturyzacji Przedsiębiorców dysponował na koniec 2016 r. kwotą 575 mln zł.

Minister Skarbu Państwa wydatkował środki Funduszu zgodnie z przeznaczeniem i publikował na stronie www resortu stosowne regulacje prawne, udzielał też wszelkich informacji na temat procedury korzystania z Funduszu. Minister na bieżąco monitorował także sposób wykorzystania środków z udzielanego wsparcia, analizował sprawozdania finansowe przedsiębiorców-beneficjentów, raporty biegłych rewidentów i opinie rad nadzorczych. Wszelkie odmowy wsparcia były zdaniem NIK uzasadnione.

Pośród skontrolowanych beneficjentów FRP kontrolerzy Izby stwierdzili nieprawidłowości w Zakładach Chemicznych NITRO-CHEM S.A. w Bydgoszczy. Wystąpiły tam opóźnienia w realizacji projektu; kontrolerzy dopatrzyli się nierozliczonych zaliczek, wypłaconych z dotacji Funduszu, a także nieodpowiedniego zabezpieczenia interesu SP wskutek braku stosownych klauzul w umowach z wykonawcami.

Mapa beneficjentów Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców

Uwagi i wnioski NIK

Z dniem 1 stycznia 2017 roku weszła w życie ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Na jej mocy zlikwidowano Fundusz Skarbu Państwa i Fundusz Restrukturyzacji Przedsiębiorców. Dysponentem Funduszu Rekompensacyjnego został minister właściwy do spraw administracji publicznej, natomiast Funduszu Reprywatyzacji - minister właściwy do spraw finansów publicznych. 

W związku z powyższym NIK wnosi do:

  1. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o:
    • rozważenie ograniczenia okresu, w jakim osoby mające prawo do rekompensaty, potwierdzone na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy zabużańskiej, mogą występować z wnioskami o ujawnienie w rejestrach wojewodów;
    • dokonanie rzetelnej weryfikacji szacunków wielkości środków potrzebnych na wypłaty rekompensat z tytułu mienia pozostawionego poza granicami Rzeczpospolitej, możliwych do uzyskania ze źródeł wskazanych w ustawie zabużańskiej;
    • skontrolowanie prawidłowości realizacji umowy o wypłatę rekompensat.
  2. Ministra Rozwoju i Finansów o wykonanie kalkulacji dotyczących zapotrzebowania w długim okresie na środki z Funduszu Reprywatyzacji z tytułu wypłat odszkodowań za bezprawnie przejęte mienie. Ograniczenie możliwości pozyskiwania zasilania FR z przychodów z prywatyzacji spółek, w których Skarb Państwa posiada udziały, spowodowało poważne ograniczenie przychodów FR. W konsekwencji będzie to mogło skutkować uszczupleniem środków na realizację zobowiązań SP. NIK zauważa, że przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym rozszerzyły katalog dopuszczalnych źródeł zasilania tego funduszu. Jednak brak kalkulacji prawdopodobnej wartości roszczeń stwarzać może poczucie niepewności co do tego, czy Państwo ma adekwatne środki niezbędne do ich zaspokojenia.

NIK skontrolowała Ministerstwo Skarbu Państwa, Mazowiecki Urząd Wojewódzki oraz trzy spółki, którym została udzielona pomoc z Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców. Kontrolę w MSP oraz w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim przeprowadzono na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli stosując kryteria legalności, rzetelności, celowości i gospodarności, zaś spółki będące beneficjentami pomocy - na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy o NIK z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 5 ust. 3, tj. legalności i gospodarności.

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Kasy fiskalne 2021
Kasy fiskalne 2021
Tylko teraz
Źródło: Najwyższa Izba Kontroli
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    1 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy gmina może wprowadzić uchwałę ograniczenia emisji hałasu

    Uchwały o ograniczeniu emisji hałasu nie można uchwalić tylko na podstawie skarg mieszkańców. Niezbędne są badania określające poziom hałasu. Przy czym wprowadzenia ograniczeń nie uzasadnia incydentalne naruszenie norm emisji hałasu.

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień w oparciu o urzędy wojewódzkie to nowe programy, których uruchomienie zapowiada rząd.

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?