REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kiedy cenę w ofercie można uznać za rażąco niską

Andrzela Gawrońska-Baran
Radca prawny, doktor nauk prawnych z kilkunastoletnim doświadczeniem w dziedzinie zamówień publicznych, specjalizujący się również w kwestiach legislacyjnych. Autorka licznych profesjonalnych publikacji poświęconych problematyce zamówień publicznych. Wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych w latach 2007-2008, w latach 2010-2016 dyrektor departamentu zamówień publicznych w dużej instytucji zamawiającej. W ramach praktyki zawodowej prowadzi AGB Kancelarię Radcy Prawnego.
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

W postępowaniu o udzielenie zamówienia przy ocenie i badaniu oferty może pojawić się zarzut, że jej cena jest rażąco niska. Przyczyną rażąco niskiej ceny może być nieuczciwa konkurencja, ale też nierzetelność kalkulacji czy przewaga konkurencyjna wykonawcy wynikająca z tańszych technologii. Gdy pojawią się wątpliwości dotyczące poziomu ceny, zamawiający zawsze ma obowiązek rzetelnie to sprawdzić. Jeżeli zarzut rażąco niskiej ceny potwierdzi się, wykonawca traci szansę na uzyskanie zamówienia - jego ofertę odrzuca się.

W praktyce udzielania zamówień niejednokrotnie zarówno zamawiający, jak i wykonawcy mają problem z ustaleniem zakresu pojęcia rażąco niskiej ceny. Dlatego już na wstępie warto wskazać, że w orzecznictwie za ofertę z rażąco niską ceną uznaje się ofertę z ceną niewiarygodną, nierealistyczną w porównaniu do cen rynkowych podobnych zamówień, tj. cenę wskazującą na fakt wykonania zamówienia poniżej kosztów wytworzenia przedmiotu zamówienia.

REKLAMA

REKLAMA

O tym, czy cenę można uznać za rażąco niską, decyduje każdorazowo badanie, czy jest ona realna, tj. każdorazowe odniesienie danej ceny do konkretnego przedmiotu zamówienia, jego specyfiki oraz rynku danego rodzaju zamówienia. W jednym bowiem przypadku kilkunastoprocentowa różnica cenowa pomiędzy złożonymi w postępowaniu ofertami może świadczyć o cenie rażąco niskiej, w innym zaś - wprost przeciwnie.

REKLAMA

Przykładem rażąco niskiej ceny może być oferowanie towarów poniżej kosztów zakupu lub wytworzenia albo oferowanie usług za symboliczną kwotę. Przyczyną wyraźnie niższej ceny od innych ofert może też być świadome działanie wykonawcy albo nierzetelność kalkulacji wykonawcy, co grozi nienależytym wykonaniem lub niewykonaniem zamówienia w przyszłości. Oferta z rażąco niską ceną to też oferta, która pozostaje w rażącej dysproporcji do oferowanego świadczenia, w sytuacji gdy realizacja zamówienia za taką cenę nie jest możliwa, oraz oferta, której realizacja nie pozwala na utrzymanie rentowności wykonawcy, naraża go na straty lub realizowanie zadania poniżej kosztów.

Najczęściej punktem odniesienia dla kwalifikacji ceny jako rażąco niskiej jest ustalona przez zamawiającego cena za przedmiot zamówienia, tj. wartość zamówienia powiększona o VAT (por. wyrok KIO z 14 sierpnia 2008 r., sygn. akt KIO/UZP 790/08). Przepis art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo zamówień publicznych (dalej: upzp) wyraźnie bowiem wskazuje, że chodzi o odniesienie ceny do przedmiotu zamówienia. Nie można jednak arbitralnie stwierdzić, że cena rażąco niska to taka, która o określony procent różni się od wartości zamówienia. Zmawiający może bowiem ustalić wartość zamówienia z nienależytą starannością. Punktem odniesienia powinna być zatem wartość przedmiotu zamówienia, a nie kwota, jaką zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie przedmiotu zamówienia. Wartości te powinny służyć tylko i wyłącznie podjęciu decyzji o tym, czy cena może być rażąco niska, i żądaniu wyjaśnień na podstawie art. 90 upzp. Nie mogą decydować o tym, że cena oferty jest ceną rażąco niską.

Przykład

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kosztorys nakładczy miał być sporządzony w celu wyliczenia ceny jednostkowej, jako podstawy obliczenia ceny całkowitej oferty. Zamawiający przy porównaniu ceny ofert brał pod uwagę ceny końcowe ofert.

Ceny ofert oraz ceny jednostkowe kształtowały się następująco: wykonawca H. - 26 527 680,00 zł, cena jedn. - 4,53 zł, R. - 27 464 640,00 zł, cena jedn. - 4,69 zł, E. - 29 168 541,39 zł, cena jedn. - 4,98 zł, P. - 31 013 255,39 zł, cena jedn. 5,30 zł. Z porównania tych cen wynika, że różnica pomiędzy ceną firmy H. a cenami pozostałych ofert, zwłaszcza oferty R., nie jest znaczna, a na pewno nie jest to różnica, którą można uznać za rażącą. Cena oferty H. jest niższa od cen pozostałych ofert oraz wartości zamówienia oszacowanej przez zamawiającego, ale nie rażąco.

Jeżeli cena oferty nie odbiega od wartości zamówienia, ale różni się w sposób rażący od innych cen, zamawiający powinien w pierwszej kolejności dokonać analizy, czy przyjęta przez niego wartość zamówienia (powiększona o VAT) była określona z należytą starannością. Jeżeli okaże się, że została ustalona z nienależytą starannością, zamawiający nie powinien jej brać pod uwagę jako punktu odniesienia dla kwalifikacji ceny jako rażąco niskiej. Nie może być brana pod uwagę jako przesłanka dla odrzucenia oferty sytuacja, gdy np. cena jest rażąco niska na niewielki zakres czynności technologicznych wykonawcy, ale zachodzi jednocześnie inna przesłanka - cena oferty nie odbiega rażąco od cen rynkowych i od ogólnej kwoty, jaką zamawiający przewidział na sfinansowanie zamówienia.

W przypadku przeprowadzania przez zamawiającego kilku odrębnych postępowań na określone usługi lub dostawy powtarzające się okresowo czy też udzielania zamówień w częściach, punktem odniesienia dla kwalifikacji ceny jako rażąco niskiej nie jest ustalona wartość tych zamówień (łączna), ale wartość odzwierciedlająca zakres zamówienia będącego przedmiotem odrębnego postępowania. Nie można zatem sumować ofert różnych wykonawców, wybranych w poszczególnych częściach zamówienia, i przez odniesienie ich sumy do wartości szacunkowej zamówienia stawiać zarzutu rażąco niskiej ceny.

ETS o rażąco niskiej cenie

Za sprzeczne z upzp traktuje się automatyczne uznanie ceny za rażąco niską i odrzucenie z tego powodu oferty bez możliwości wykazania, że jest ona rzetelna. Potwierdza to orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (np. wyrok z 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Constanzo), w którym podkreślono, że: sprzeczne z zasadą wspierania rzeczywistej konkurencji w zamówieniach publicznych jest automatyczne, wyłącznie na podstawie arytmetycznego kryterium, uznawanie za rażąco niskie i odrzucenie ofert o cenach poniżej pewnego poziomu (np. tańszych o więcej niż 10% od średniej ceny wszystkich złożonych ofert albo poniżej wartości szacunkowej ustalonej przez zamawiającego), bez podania oferentom możliwości wykazania, że ich oferta jest rzetelna.

Wezwanie do wyjaśnień

Obowiązek złożenia przez wykonawcę wyjaśnień i dowodów dotyczących ceny zachodzi wtedy, gdy zamawiający poweźmie wątpliwość co do tego, czy cena nie jest rażąco niska. Wtedy zamawiający obowiązany jest zwrócić się do wykonawcy o szczegółowe wyjaśnienie powodów zaproponowania tak niskiej ceny. Zaproponowanie przez wykonawcę w ofercie na poszczególne części zamówienia cen np. dwukrotnie i trzykrotnie niższych od cen innego wykonawcy, a także wielokrotnie niższych od szacowanych wartości przez zamawiającego, powinno wzbudzić wątpliwości zamawiającego.

Z ORZECZNICTWA

Zaniechanie przez zamawiającego żądania złożenia wyjaśnień, w przypadku gdy zostały złożone 3 najtańsze oferty, odbiegające od siebie w zakresie cen w granicach 16%, i gdy cena ofertowa jest wyższa od tej, którą zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, nie może być kwalifikowane jako działanie naruszające przepis upzp.

(wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 28 grudnia 2007 r., sygn. akt KIO/UZP 1453/07).

Zgodnie z art. 90 ust. 2 upzp zamawiający, oceniając wyjaśnienia, bierze pod uwagę obiektywne czynniki, w szczególności:

• oszczędność metody wykonania zamówienia,

• wybrane rozwiązania techniczne,

• wyjątkowo sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne dla wykonawcy,

• oryginalność projektu wykonawcy,

• wpływ pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów.

Powyższy katalog czynników będących podstawą oceny wyjaśnień nie jest wyczerpujący. Zamawiający może brać pod uwagę również inne obiektywne czynniki, jeżeli zawarte są one w wyjaśnieniach przedłożonych przez wykonawców.

Oceny wyjaśnień dokonuje się zgodnie z ogólnymi zasadami rządzącymi oceną dowodów, tj. z uwzględnieniem aktualnego stanu wiedzy, zasad doświadczenia życiowego i poprawnego rozumowania. Wyjaśnienia w trybie art. 90 upzp dają wykonawcy możliwość uchronienia się przed odrzuceniem oferty. Jednocześnie to na zamawiającym ciąży obowiązek dokonania odpowiednio ich wnikliwej analizy.

ZAPAMIĘTAJ!

Dla zakwalifikowania oferty do dalszego postępowania nie jest wystarczające złożenie jakichkolwiek wyjaśnień, lecz wyjaśnień odpowiednio umotywowanych, przekonujących, że zaproponowana oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny.

(por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt V Ca 2214/06)

Odrzucenie oferty z rażąco niską ceną

Zamawiający odrzuca ofertę dopiero wówczas, gdy na podstawie dokonanej oceny wyjaśnień dojdzie do wniosku, że cena jest rażąco niska (np. w sytuacji, gdy wykonawca zaprezentował ogólnikowe wyjaśnienia, że „wszystkie ceny obliczono z należytą starannością i zawierają one wszystkie koszty świadczenia”). Przyjęcie przez zamawiającego wyjaśnień dotyczących kalkulowania ceny (podejrzenie rażąco niskiej), które nie odpowiadają jego żądaniom i nie zawierają odpowiedzi na jego pytanie, stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 90 ust. 3 upzp. Natomiast nieodrzucenie oferty wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień, jakich zażądał zamawiający w zakresie zaoferowanej ceny, może stanowić naruszenie zasady równego traktowania wykonawców.

Jeżeli zamawiający uzna wyjaśnienia za wystarczające, brak jest podstaw do wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do wykonawcy w postaci odrzucenia jego oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 upzp.

Przykład

Zamawiający powziął wątpliwość co do przedstawionej przez wykonawcę ceny. W porównaniu z kwotą, jaką zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, zaoferowana przez wykonawcę cena wydała mu się niska, ponieważ stanowiła ok. 58% tej kwoty. W odpowiedzi na żądanie złożenia wyjaśnień wykonawca wskazał, że remont urządzeń pralniczych przeprowadzi przy pomocy własnej brygady, w związku z czym w kalkulacji ceny pominął koszty robocizny. Remont ten, w porównaniu z pozostałą częścią przedmiotu zamówienia, która dotyczy tylko usług pralniczych, ma marginalne znaczenie.

Dlatego za dopuszczalną i mieszczącą się w granicach uczciwej konkurencji należy uznać rezygnację wykonawcy z obciążenia zamawiającego kosztami robocizny. Za przekonujące zamawiający uznał również wyjaśnienia wykonawcy odnośnie do obciążania zamawiającego kosztami części niezbędnych do wykonania remontu na zasadzie refakturowania. Wykonawca wyjaśnił także, że wysokość zaoferowanej przez niego ceny ma związek z zamiarem wprowadzenia usługi prania od klientów zewnętrznych w ilości 35 000 kg miesięcznie, z czego uzyska znaczne dochody. Zamawiający, kalkulując koszty sfinansowania zamówienia, nie brał pod uwagę m.in. tej ostatniej opcji przedstawionej przez wykonawcę i w związku z tym uznał projekt wykonawcy za oryginalny.

W postępowaniach o udzielenie zamówienia powyżej progów unijnych przepisy upzp nakładają na zamawiającego obowiązek zawiadomienia Prezesa UZP oraz Komisji Europejskiej o odrzuceniu ofert, które według zamawiającego zawierały rażąco niską cenę z powodu udzielenia pomocy publicznej, a wykonawca w terminie wyznaczonym przez zamawiającego nie udowodnił, że pomoc ta jest zgodna z prawem.

Andrzela Gawrońska-Baran

Podstawa prawna

• Ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 232, poz. 1655; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 101)

 

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Min. rolnictwa Cz. Siekierski: Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane

    Minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski w dniu 27 lutego 2024 r. w czasie posiedzenia unijnej Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), powiedział: – Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane. Komisja Europejska musi zrozumieć protestujących rolników. Rolnicy mówią: nic o nas, bez nas. List przewodniczącego Norberta Linsa pokazuje, że Parlament Europejski też oczekuje szybkich działań.

    Doradca Prezydenta RP: kontrolę nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE

    Profesor Andrzej Waśko, doradca prezydenta RP, przewodniczący Rady ds. Rodziny, Edukacji i Wychowania, odnosząc się do "Europejskiego obszaru edukacji" podkreślił, że polityka oświatowa, która dotąd była powierzona kompetencji rządów krajowych, stanie się częścią polityki unijnej. Zwrócił uwagę, że kontrole nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE.

    Min. Siekierski: KE narzuciła nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu; musimy zrozumieć protesty rolników. 27 lutego posiedzenie unijnej rady ministrów w Brukseli. 29 lutego rozmowy z rolnikami w Ministerstwie

    Komisja Europejska narzuciła zbyt duże, nieracjonalne, kosztowne wymogi Zielonego Ładu, które miały służyć środowisku, przeciwdziałać zmianom klimatu, a w rzeczywistości doprowadziły do bankructwa wielu gospodarstw - oświadczył w 26 lutego 2024 r. na konferencji prasowej w Brukseli minister rolnictwa RP Czesław Siekierski. Wcześniej tego samego dnia, jeszcze będąc w Polsce w czasie konferencji prasowej kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, minister Siekierski powiedział: Musimy zrozumieć protesty rolników i o to będę zabiegał na jutrzejszym posiedzeniu unijnej rady ministrów w Brukseli.

    KPO 2024. Polska nie dostanie wszystkich pieniędzy? Ekspert: 43 inwestycje i ich refinansowanie zagrożone. Konieczna rewizja polskiego KPO

    Zdaniem Łukasza Kościjańczuka, eksperta firmy doradczej CRIDO, ok. 43 inwestycji w ramach Krajowego Planu Odbudowy (z 56 zaplanowanych) może nie zostać zrealizowanych do 31 sierpnia 2026 r, co oznacza, że Polska nie otrzyma refinansowania z UE. Dlatego niezbędna jest rewizja KPO, która - jak oszacował ekspert - może objąć nawet połowę planowanych przedsięwzięć.

    REKLAMA

    D. Tusk odblokował unijne pieniądze na polskie KPO [137 mld euro, 600 mld zł]. W przyszłym tygodniu dwie ważne decyzje. von der Leyen: Razem będziemy bronić praworządności w całej Europie

    Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz premier Belgii Alexander De Croo w piątek 23 lutego 2023 r. rozmawiali w Warszawie z premierem Tuskiem. Przewodnicząca KE poinformowała po spotkaniu, że w przyszłym tygodniu zapadną dwie decyzje ws. funduszy europejskich dla Polski. Uwolnią one do 137 mld euro z funduszu spójności i Funduszu Odbudowy.

    PFRON: Od 1 marca wnioski o samochody dla osób niepełnosprawnych. Dopłata 80% od 150 000 zł albo 85% od 130 000 zł

    Maksymalna wartość samochodu objęta wsparciem wynosi 300 000 zł (osoba niepełnosprawna jest kierowcą) albo 230 000 zł (opiekun jest kierowcą). Muszą to być samochody dostosowane do potrzeb osób korzystających w poruszaniu się wózkiem inwalidzkim.

    Depresja nie wybiera. Ale na dobrostan psychiczny może wpłynąć dieta albo... pies

    23 lutego przypada Międzynarodowy Dzień Walki z Depresją. To dobra okazja do tego, aby przypomnieć sobie, że ta choroba może dotknąć każdego. Gdzie szukać pomocy? Jak poprawić swój dobrostan psychiczny? 

    Uposażenia żołnierzy zawodowych w 2024 roku [Tabela stawek]. Będzie też zmiana dot. dodatków za długoletnią służbę wojskową

    W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych zostały określone te stawki ze skutkiem od 1 stycznia 2024 r. Rozporządzenie weszło w życie 21 lutego 2024 r. Od 1 kwietnia 2024 r. będzie też zmiana dot. dodatków za długoletnią służbę wojskową żołnierzy zawodowych.

    REKLAMA

    Będzie zakaz sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Już 64% młodzieży miało do czynienia z takimi papierosami

    Aż 64 proc. młodych ludzi miało kontakt z jednorazowymi papierosami elektronicznymi. Czy wkrótce to się skończy? Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała w środę, że może rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. 

    Zakaz sprzedaży e-papierosów jednorazowych. I.Leszczyna: Zielone światło od Donalda Tuska dla zmiany przepisów

    W dniu 21 lutego 2024 r. Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała, że może już rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Dodała, że chciałaby jak najszybszej ścieżki, bo aż 64 procent młodych ludzi miało z nimi kontakt.

    REKLAMA