REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kiedy cenę w ofercie można uznać za rażąco niską

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Andrzela Gawrońska-Baran
Radca prawny, doktor nauk prawnych z kilkunastoletnim doświadczeniem w dziedzinie zamówień publicznych, specjalizujący się również w kwestiach legislacyjnych. Autorka licznych profesjonalnych publikacji poświęconych problematyce zamówień publicznych. Wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych w latach 2007-2008, w latach 2010-2016 dyrektor departamentu zamówień publicznych w dużej instytucji zamawiającej. W ramach praktyki zawodowej prowadzi AGB Kancelarię Radcy Prawnego.
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

W postępowaniu o udzielenie zamówienia przy ocenie i badaniu oferty może pojawić się zarzut, że jej cena jest rażąco niska. Przyczyną rażąco niskiej ceny może być nieuczciwa konkurencja, ale też nierzetelność kalkulacji czy przewaga konkurencyjna wykonawcy wynikająca z tańszych technologii. Gdy pojawią się wątpliwości dotyczące poziomu ceny, zamawiający zawsze ma obowiązek rzetelnie to sprawdzić. Jeżeli zarzut rażąco niskiej ceny potwierdzi się, wykonawca traci szansę na uzyskanie zamówienia - jego ofertę odrzuca się.

W praktyce udzielania zamówień niejednokrotnie zarówno zamawiający, jak i wykonawcy mają problem z ustaleniem zakresu pojęcia rażąco niskiej ceny. Dlatego już na wstępie warto wskazać, że w orzecznictwie za ofertę z rażąco niską ceną uznaje się ofertę z ceną niewiarygodną, nierealistyczną w porównaniu do cen rynkowych podobnych zamówień, tj. cenę wskazującą na fakt wykonania zamówienia poniżej kosztów wytworzenia przedmiotu zamówienia.

REKLAMA

REKLAMA

O tym, czy cenę można uznać za rażąco niską, decyduje każdorazowo badanie, czy jest ona realna, tj. każdorazowe odniesienie danej ceny do konkretnego przedmiotu zamówienia, jego specyfiki oraz rynku danego rodzaju zamówienia. W jednym bowiem przypadku kilkunastoprocentowa różnica cenowa pomiędzy złożonymi w postępowaniu ofertami może świadczyć o cenie rażąco niskiej, w innym zaś - wprost przeciwnie.

REKLAMA

Przykładem rażąco niskiej ceny może być oferowanie towarów poniżej kosztów zakupu lub wytworzenia albo oferowanie usług za symboliczną kwotę. Przyczyną wyraźnie niższej ceny od innych ofert może też być świadome działanie wykonawcy albo nierzetelność kalkulacji wykonawcy, co grozi nienależytym wykonaniem lub niewykonaniem zamówienia w przyszłości. Oferta z rażąco niską ceną to też oferta, która pozostaje w rażącej dysproporcji do oferowanego świadczenia, w sytuacji gdy realizacja zamówienia za taką cenę nie jest możliwa, oraz oferta, której realizacja nie pozwala na utrzymanie rentowności wykonawcy, naraża go na straty lub realizowanie zadania poniżej kosztów.

Najczęściej punktem odniesienia dla kwalifikacji ceny jako rażąco niskiej jest ustalona przez zamawiającego cena za przedmiot zamówienia, tj. wartość zamówienia powiększona o VAT (por. wyrok KIO z 14 sierpnia 2008 r., sygn. akt KIO/UZP 790/08). Przepis art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo zamówień publicznych (dalej: upzp) wyraźnie bowiem wskazuje, że chodzi o odniesienie ceny do przedmiotu zamówienia. Nie można jednak arbitralnie stwierdzić, że cena rażąco niska to taka, która o określony procent różni się od wartości zamówienia. Zmawiający może bowiem ustalić wartość zamówienia z nienależytą starannością. Punktem odniesienia powinna być zatem wartość przedmiotu zamówienia, a nie kwota, jaką zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie przedmiotu zamówienia. Wartości te powinny służyć tylko i wyłącznie podjęciu decyzji o tym, czy cena może być rażąco niska, i żądaniu wyjaśnień na podstawie art. 90 upzp. Nie mogą decydować o tym, że cena oferty jest ceną rażąco niską.

Przykład

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kosztorys nakładczy miał być sporządzony w celu wyliczenia ceny jednostkowej, jako podstawy obliczenia ceny całkowitej oferty. Zamawiający przy porównaniu ceny ofert brał pod uwagę ceny końcowe ofert.

Ceny ofert oraz ceny jednostkowe kształtowały się następująco: wykonawca H. - 26 527 680,00 zł, cena jedn. - 4,53 zł, R. - 27 464 640,00 zł, cena jedn. - 4,69 zł, E. - 29 168 541,39 zł, cena jedn. - 4,98 zł, P. - 31 013 255,39 zł, cena jedn. 5,30 zł. Z porównania tych cen wynika, że różnica pomiędzy ceną firmy H. a cenami pozostałych ofert, zwłaszcza oferty R., nie jest znaczna, a na pewno nie jest to różnica, którą można uznać za rażącą. Cena oferty H. jest niższa od cen pozostałych ofert oraz wartości zamówienia oszacowanej przez zamawiającego, ale nie rażąco.

Jeżeli cena oferty nie odbiega od wartości zamówienia, ale różni się w sposób rażący od innych cen, zamawiający powinien w pierwszej kolejności dokonać analizy, czy przyjęta przez niego wartość zamówienia (powiększona o VAT) była określona z należytą starannością. Jeżeli okaże się, że została ustalona z nienależytą starannością, zamawiający nie powinien jej brać pod uwagę jako punktu odniesienia dla kwalifikacji ceny jako rażąco niskiej. Nie może być brana pod uwagę jako przesłanka dla odrzucenia oferty sytuacja, gdy np. cena jest rażąco niska na niewielki zakres czynności technologicznych wykonawcy, ale zachodzi jednocześnie inna przesłanka - cena oferty nie odbiega rażąco od cen rynkowych i od ogólnej kwoty, jaką zamawiający przewidział na sfinansowanie zamówienia.

W przypadku przeprowadzania przez zamawiającego kilku odrębnych postępowań na określone usługi lub dostawy powtarzające się okresowo czy też udzielania zamówień w częściach, punktem odniesienia dla kwalifikacji ceny jako rażąco niskiej nie jest ustalona wartość tych zamówień (łączna), ale wartość odzwierciedlająca zakres zamówienia będącego przedmiotem odrębnego postępowania. Nie można zatem sumować ofert różnych wykonawców, wybranych w poszczególnych częściach zamówienia, i przez odniesienie ich sumy do wartości szacunkowej zamówienia stawiać zarzutu rażąco niskiej ceny.

ETS o rażąco niskiej cenie

Za sprzeczne z upzp traktuje się automatyczne uznanie ceny za rażąco niską i odrzucenie z tego powodu oferty bez możliwości wykazania, że jest ona rzetelna. Potwierdza to orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (np. wyrok z 22 czerwca 1989 r. w sprawie C-103/88 Constanzo), w którym podkreślono, że: sprzeczne z zasadą wspierania rzeczywistej konkurencji w zamówieniach publicznych jest automatyczne, wyłącznie na podstawie arytmetycznego kryterium, uznawanie za rażąco niskie i odrzucenie ofert o cenach poniżej pewnego poziomu (np. tańszych o więcej niż 10% od średniej ceny wszystkich złożonych ofert albo poniżej wartości szacunkowej ustalonej przez zamawiającego), bez podania oferentom możliwości wykazania, że ich oferta jest rzetelna.

Wezwanie do wyjaśnień

Obowiązek złożenia przez wykonawcę wyjaśnień i dowodów dotyczących ceny zachodzi wtedy, gdy zamawiający poweźmie wątpliwość co do tego, czy cena nie jest rażąco niska. Wtedy zamawiający obowiązany jest zwrócić się do wykonawcy o szczegółowe wyjaśnienie powodów zaproponowania tak niskiej ceny. Zaproponowanie przez wykonawcę w ofercie na poszczególne części zamówienia cen np. dwukrotnie i trzykrotnie niższych od cen innego wykonawcy, a także wielokrotnie niższych od szacowanych wartości przez zamawiającego, powinno wzbudzić wątpliwości zamawiającego.

Z ORZECZNICTWA

Zaniechanie przez zamawiającego żądania złożenia wyjaśnień, w przypadku gdy zostały złożone 3 najtańsze oferty, odbiegające od siebie w zakresie cen w granicach 16%, i gdy cena ofertowa jest wyższa od tej, którą zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, nie może być kwalifikowane jako działanie naruszające przepis upzp.

(wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 28 grudnia 2007 r., sygn. akt KIO/UZP 1453/07).

Zgodnie z art. 90 ust. 2 upzp zamawiający, oceniając wyjaśnienia, bierze pod uwagę obiektywne czynniki, w szczególności:

• oszczędność metody wykonania zamówienia,

• wybrane rozwiązania techniczne,

• wyjątkowo sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne dla wykonawcy,

• oryginalność projektu wykonawcy,

• wpływ pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów.

Powyższy katalog czynników będących podstawą oceny wyjaśnień nie jest wyczerpujący. Zamawiający może brać pod uwagę również inne obiektywne czynniki, jeżeli zawarte są one w wyjaśnieniach przedłożonych przez wykonawców.

Oceny wyjaśnień dokonuje się zgodnie z ogólnymi zasadami rządzącymi oceną dowodów, tj. z uwzględnieniem aktualnego stanu wiedzy, zasad doświadczenia życiowego i poprawnego rozumowania. Wyjaśnienia w trybie art. 90 upzp dają wykonawcy możliwość uchronienia się przed odrzuceniem oferty. Jednocześnie to na zamawiającym ciąży obowiązek dokonania odpowiednio ich wnikliwej analizy.

ZAPAMIĘTAJ!

Dla zakwalifikowania oferty do dalszego postępowania nie jest wystarczające złożenie jakichkolwiek wyjaśnień, lecz wyjaśnień odpowiednio umotywowanych, przekonujących, że zaproponowana oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny.

(por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt V Ca 2214/06)

Odrzucenie oferty z rażąco niską ceną

Zamawiający odrzuca ofertę dopiero wówczas, gdy na podstawie dokonanej oceny wyjaśnień dojdzie do wniosku, że cena jest rażąco niska (np. w sytuacji, gdy wykonawca zaprezentował ogólnikowe wyjaśnienia, że „wszystkie ceny obliczono z należytą starannością i zawierają one wszystkie koszty świadczenia”). Przyjęcie przez zamawiającego wyjaśnień dotyczących kalkulowania ceny (podejrzenie rażąco niskiej), które nie odpowiadają jego żądaniom i nie zawierają odpowiedzi na jego pytanie, stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 90 ust. 3 upzp. Natomiast nieodrzucenie oferty wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień, jakich zażądał zamawiający w zakresie zaoferowanej ceny, może stanowić naruszenie zasady równego traktowania wykonawców.

Jeżeli zamawiający uzna wyjaśnienia za wystarczające, brak jest podstaw do wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do wykonawcy w postaci odrzucenia jego oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 upzp.

Przykład

Zamawiający powziął wątpliwość co do przedstawionej przez wykonawcę ceny. W porównaniu z kwotą, jaką zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, zaoferowana przez wykonawcę cena wydała mu się niska, ponieważ stanowiła ok. 58% tej kwoty. W odpowiedzi na żądanie złożenia wyjaśnień wykonawca wskazał, że remont urządzeń pralniczych przeprowadzi przy pomocy własnej brygady, w związku z czym w kalkulacji ceny pominął koszty robocizny. Remont ten, w porównaniu z pozostałą częścią przedmiotu zamówienia, która dotyczy tylko usług pralniczych, ma marginalne znaczenie.

Dlatego za dopuszczalną i mieszczącą się w granicach uczciwej konkurencji należy uznać rezygnację wykonawcy z obciążenia zamawiającego kosztami robocizny. Za przekonujące zamawiający uznał również wyjaśnienia wykonawcy odnośnie do obciążania zamawiającego kosztami części niezbędnych do wykonania remontu na zasadzie refakturowania. Wykonawca wyjaśnił także, że wysokość zaoferowanej przez niego ceny ma związek z zamiarem wprowadzenia usługi prania od klientów zewnętrznych w ilości 35 000 kg miesięcznie, z czego uzyska znaczne dochody. Zamawiający, kalkulując koszty sfinansowania zamówienia, nie brał pod uwagę m.in. tej ostatniej opcji przedstawionej przez wykonawcę i w związku z tym uznał projekt wykonawcy za oryginalny.

W postępowaniach o udzielenie zamówienia powyżej progów unijnych przepisy upzp nakładają na zamawiającego obowiązek zawiadomienia Prezesa UZP oraz Komisji Europejskiej o odrzuceniu ofert, które według zamawiającego zawierały rażąco niską cenę z powodu udzielenia pomocy publicznej, a wykonawca w terminie wyznaczonym przez zamawiającego nie udowodnił, że pomoc ta jest zgodna z prawem.

Andrzela Gawrońska-Baran

Podstawa prawna

• Ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 232, poz. 1655; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 101)

 

Zapisz się na newsletter
Śledź na bieżąco nowe inicjatywy, projekty i ważne decyzje, które wpływają na Twoje życie codzienne. Zapisz się na nasz newsletter samorządowy.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: Samorzad.infor.pl

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Na kilkunastu kąpieliskach nad Bałtykiem pojawiły się czerwone flagi

Na kilkunastu kąpieliskach w województwach pomorskim i zachodniopomorskim pojawiły się czerwone flagi. Powodem są m.in. wysokie fale na Bałtyku i silne prądy wsteczne oraz zakwit sinic.

Polska kolej w ofensywie inwestycyjnej dzięki miliardom z KPO

Setki kilometrów modernizowanych torów i sieci trakcyjnej, nowe stacje i przystanki, zaawansowane technologie sterowania ruchem, bezkolizyjne skrzyżowania i lepszy dostęp do kolei w mniejszych miejscowościach. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. realizują największy od dziesięcioleci program inwestycyjny.

Na wypadek wojny, suszy i pożaru obowiązek posiadania elastycznych zbiorników na wodę. Przepisy o ochronie ludności cywilnej

Będzie nowy obowiązek posiadania elastycznych zbiorników na wodę w każdej gminie. Wprowadzają go przepisy o ochronie ludności cywilnej. Chodzi tu o zabezpieczenie w razie wojny, suszy czy pożarów.

Mikrogranty dla seniorów. Bezzwrotne wsparcie finansowe do 5000 zł

Mikrogranty dla seniorów to program wsparcia dla łodzian w wieku 60+. Starsi mieszkańcy mogą otrzymać nawet do 5tys. z dofinansowania z budżetu miasta. Nabór wniosków trwa od 25 sierpnia do 8 września.

REKLAMA

Co najmniej 19 porodówek zniknęło już z mapy Polski

Między styczniem 2024 a końcem lipca 2025 w Polsce zamknięto co najmniej 19 oddziałów położniczych. Jak wynika z sondy portalu Rynek Zdrowia, główną przyczyną ich likwidacji była nierentowność.

Zasada ochrony dziedzictwa kulturowego w praktyce. Czy samorządy i właściciele wywiązują się z obowiązków?

Zasada ochrony dziedzictwa kulturowego to nie tylko idea, ale obowiązująca norma prawna. Mimo to wiele jednostek samorządu terytorialnego i właścicieli zabytków traktuje ją wyłącznie jako formalność. W praktyce często rozmija się to z celem, który jasno określa prawo.

Nowelizacja ustawy o rehabilitacji 2025 – więcej pieniędzy z UE dla PFRON i osób z niepełnosprawnościami

Rząd przygotował projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji (UD282), który może zmienić zasady finansowania programów PFRON. Dzięki nowym przepisom wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami będzie mogło być współfinansowane z funduszy Unii Europejskiej. To oznacza więcej pieniędzy na aktywizację zawodową i pomoc społeczną, bez dodatkowych kosztów dla budżetu państwa.

Podwyżki dla lekarzy sądowych. Od 1 stycznia 2026 r. stawki za zaświadczenia pójdą w górę

Od 1 stycznia 2026 r. lekarze sądowi dostaną wyższe wynagrodzenie za wydawanie zaświadczeń – wynika z projektu Ministerstwa Sprawiedliwości. Obecnie za jedno zaświadczenie otrzymują 100 zł, co zdaniem resortu zniechęca ich do pełnienia tej funkcji. Podwyżki mają rozwiązać problem braku lekarzy w wielu sądach.

REKLAMA

UE przedłuża przepisy dot. magazynowania gazu do 2027 r. Obowiązek zapełnienia magazynów przed zimą

Unia Europejska przedłuża przepisy dotyczące magazynowania gazu do 2027 roku. Państwa członkowskie mają obowiązek zapełnienia magazynów gaz przed zimą. Celem jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw gazu.

Kolejki do lekarzy 2025 – jak dostać się do specjalisty szybciej? Sprawdzone sposoby

Czekasz miesiącami na wizytę u specjalisty? Nie musisz! W Polsce średni czas oczekiwania w publicznej służbie zdrowia to ponad 4 miesiące, ale są legalne sposoby, by skrócić go do kilku tygodni, a nawet dni. Sprawdź, jak korzystać z wyszukiwarki NFZ, kiedy poprosić o adnotację "cito", gdzie warto jechać po krótszą kolejkę i kto ma prawo wejść do gabinetu bez czekania. To wiedza, która może oszczędzić Ci wiele nerwów.

REKLAMA