REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Uchwała w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej - co warunkuje jej ogłoszenie w dzienniku urzędowym

Uchwała w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej - co warunkuje jej ogłoszenie w dzienniku urzędowym./ Fot. Fotolia
Uchwała w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej - co warunkuje jej ogłoszenie w dzienniku urzędowym./ Fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Z pozoru proste zagadnienie w praktyce okazuje się problematyczne. Rozstrzygnięcie, czy obowiązek ogłoszenia występuje w przypadku uchwały rady gminy w sprawie powołania nowej jednostki organizacyjnej, wbrew pozorom nie jest oczywiste i jednoznaczne. Co zatem decyduje o tym, że tylko niektóre uchwały w tym przedmiocie podlegają obowiązkowej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym?

Praktyka uchwałodawcza jednostek samorządu terytorialnego pokazuje, jak duży problem może stanowić właściwe rozpoznanie, które z uchwał wydawanych przez organ stanowiący gminy powinny wejść w życie w trybie publikacji w wydawanym przez wojewodę dzienniku urzędowym.

REKLAMA

Istota problemu ujawnia się w sytuacji konieczności ustalenia, czy uchwała w sprawie utworzenia nowej jednostki organizacyjnej gminy stanowi akt prawa miejscowego i czy jej publikację przewiduje przepis szczególny.

Materia rozstrzyganego problemu nie jest jednoznaczna i wymaga analizy na wielu płaszczyznach.

Obowiązek publikacji nie odnosi się do każdej uchwały

REKLAMA

Zasady i tryb publikowania - między innymi uchwał podejmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego - określa ustawa z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (dalej: u.a.n.a.p.). Szczególną uwagę należy zwrócić na art. 13 tej ustawy, w którym wyszczególniono, jakie akty prawne ogłasza się wojewódzkim dzienniku urzędowym. W odniesieniu do gmin ustawodawca w art. 13 pkt 2 i pkt 10 u.a.n.a.p. wprost wskazuje, że w wojewódzkim dzienniku urzędowym ogłasza się akty prawa miejscowego stanowione przez organ gminy oraz - jeżeli tak stanowią przepisy szczególne - inne akty prawne (w tym przypadku inne niż akty prawa miejscowego).

Nie każda uchwała stanowi akt prawa miejscowego i nie każda uchwała warunkowana jest przepisem szczególnym. Tym samym nie każda uchwała podlega obowiązkowi publikacji w dzienniku urzędowym.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Nie każda uchwała rady gminy jest aktem prawa miejscowego

O tym, czy uchwała rady gminy stanowi akt prawa miejscowego, decyduje jej charakter. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy z uwagi na istotę danej uchwały mamy do czynienia właśnie ze stanowieniem przez organ gminy aktu prawa miejscowego. W większości przypadków już na tym etapie następuje nieprawidłowe zrozumienie właściwości aktu prawa miejscowego.

Z ORZECZNICTWA

Akt prawa miejscowego powinien zawierać regulację praw i obowiązków podmiotów znajdujących się na zewnątrz administracji.

Wyrok NSA z 12 października 2005 r., sygn. akt II OSK 134/05

Akt prawa miejscowego to taki akt, który zawiera co najmniej jedną normę o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. O generalności uchwały decyduje fakt określenia przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego adresata uchwały w sposób generalny. Natomiast abstrakcyjność przepisów uchwały to nic innego, jak możliwość wielokrotnego stosowania jej przepisów. W przypadku organów gminy, wydawane przez nie akty prawa miejscowego nakładają najczęściej - na oznaczonych rodzajowo członków społeczności lokalnej - obowiązek oznaczonego zachowania w sytuacjach wskazanych w takich przepisach.

Wyrok NSA z 18 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 669/2006

Ogólne uprawnienie organu gminy do wydawania aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze danej gminy wynika z upoważnień ustawowych, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.).

W myśl art. 40 ust. 2 u.s.g. odpowiednio pkt 1-4 na podstawie tylko tej ustawy rada gminy może wydać akty prawa miejscowego tylko i wyłącznie w zakresie:

  • wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych,
  • organizacji urzędów i instytucji gminnych,
  • zasad zarządu mieniem gminy,
  • zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Wskazany powyżej zakres stanowi katalog zamknięty i nie może być dowolnie rozszerzany.

Nie każda jednostka organizacyjna gminy jest instytucją gminną

W kontekście analizowanej problematyki do uchwały w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej teoretycznie mógłby mieć zastosowanie zapis art. 40 ust. 2 pkt 2 u.s.g. w części dotyczącej organizacji instytucji gminnych. Niemniej jednak, wskazane jest ustalenie, czy każda jednostka organizacyjna mieści się w definicji instytucji gminnej.

Instytucja gminna

REKLAMA

W obowiązującym prawie nie ma jednoznacznej definicji instytucji gminnej. Analiza znaczenia pojęcia "instytucja" pozwala jednak stwierdzić, że za instytucję można uznać tylko tę jednostkę organizacyjną gminy, która realizuje wynikające z przepisów prawa kompetencje gminy i ma zarazem charakter publiczny - powszechnie dostępny. Jednostka organizacyjna gminy - będąca instytucją gminną - realizuje określone zadania gminy wobec wszystkich mieszkańców.

O kwalifikacji jednostki organizacyjnej gminy do kategorii instytucji gminnej - w rozumieniu art. 40 ust. 2 pkt 2 u.s.g. - stanowi kryterium powszechności. Jeżeli jednostka organizacyjna nie działa powszechnie, tzn. nie wykonuje zadań na rzecz wszystkich mieszkańców, będzie wyłącznie jednostką organizacyjną o charakterze ograniczonej dostępności, tym samym nie będzie miała statusu instytucji gminnej.

Akt powołania nowej jednostki organizacyjnej gminy - o ile jednostka ta nie będzie miała charakteru instytucji gminnej - nie mieści się w zakresie upoważnienia organu gminy wynikającego z art. 40 ust. 2 pkt 2 u.s.g. Podjęta przez organ uchwała w tym przedmiocie nie będzie miała charakteru aktu prawa miejscowego. Brak znamion ustanowienia uchwałą prawa miejscowego - pomimo utworzenia nowej jednostki - nie kwalifikuje takiej uchwały do jej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Utworzenie jednostki organizacyjnej gminy

Powoływanie jednostek organizacyjnych jest praktyką powszechnie stosowaną przez jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z obowiązującym prawem gminy chętnie tworzą takie jednostki, przenosząc na nie obowiązek wykonywania części zadań własnych. Jednostki samorządu terytorialnego co do zasady mają swobodę wyboru formy organizacji jednostek. Ustawodawca w art. 9 ust. 1 u.s.g. nie formułuje ograniczeń co do kategorii jednostek organizacyjnych tworzonych przez gminę. Gmina może tworzyć jednostki organizacyjne zarówno pozbawione osobowości prawnej, jak i posiadające osobowość prawną.

Tworzenie gminnych jednostek organizacyjnych - analogicznie ich rozwiązywanie czy likwidacja - należy do kompetencji organu stanowiącego gminy. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f i lit. h u.s.g. podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy przekraczających zakres zwykłego zarządu - w tym dotyczących właśnie tworzenia jednostek organizacyjnych - należy do wyłącznej właściwości rady gminy.

Istotny jest przedmiot działalności tworzonej jednostki organizacyjnej

Zgodnie z wcześniejszym rozstrzygnięciem uchwała organu stanowiącego w sprawie utworzenia nowej jednostki organizacyjnej co do zasady nie stanowi aktu prawa miejscowego. W ogólnym ujęciu uchwała taka nie podlega obowiązkowi publikacji w dzienniku urzędowym. Niemniej jednak, w szczególnych przypadkach, podjęta w tej sprawie uchwała wymagać będzie ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Dla ustalenia ewentualnego obowiązku ogłoszenia uchwały w dzienniku rzędowym - w odniesieniu do jednostki organizacyjnej gminy - należy rozstrzygnąć nie tyle jej podmiotowość, tj. ustanowioną formę prawną, ile jej przedmiotowość, tj. zakres jej działalności w kontekście zadań i adresatów jej działania.

art. 9 ust. 3 u.s.g. wskazano, że formy prowadzenia gospodarki gminnej, w tym wykonywania przez gminę - lub w myśl art. 9 ust. 1 u.s.g. przez inny podmiot wskazany przez gminę - zadań o charakterze użyteczności publicznej, określa odrębna ustawa. W tym kontekście zasadne jest odniesienie do ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (dalej: u.g.k.).

W art. 1 u.g.k. wskazano, że gospodarka komunalna polega na wykonywaniu przez jednostki samorządu terytorialnego zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej. W szczególności obejmuje zadania o charakterze użyteczności publicznej związane z bieżącym i nieprzerwanym zaspokajaniem zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Ustawodawca w art. 2 u.g.k. przewidział możliwość prowadzenia gospodarki komunalnej przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formie samorządowego zakładu budżetowego lub w formie spółek prawa handlowego. Jak wskazano w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.g.k., jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej. Oznacza to, że kompetencje w tym zakresie należą do rady gminy, która podejmuje stosowną uchwałę. Uchwała taka - jako że przekazuje kompetencje i zadania ustawowo przypisane organowi jednostki samorządu terytorialnego na podmiot pozostający poza strukturą tych organów - stanowi akt prawa miejscowego.

Przykład

Rada Gminy X w drodze uchwały powołuje spółkę prawa handlowego pod firmą Zakład Gospodarki Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Podstawę prawną uchwały stanowi art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f u.s.g., art. 2, art. 9 ust. 1 u.g.k. oraz art. 151 § 1, art. 152, art. 154 § 1 i § 2 ustawy - Kodeks spółek handlowych.

W treści uchwały wskazano, że przedmiotem działalności spółki będzie wykonywanie zadań własnych gminy z zakresu usług komunalnych mających charakter użyteczności publicznej w zakresie:

  • wodociągów i zaopatrzenia w wodę,

  • kanalizacji, wywozu, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych,

  • utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych,

  • wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, w tym segregacji odpadów, edukacji ekologicznej.

W treści uchwały prawidłowo wskazano, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa X.

W związku z powyższym, w przypadku podjęcia przez radę gminy uchwały w sprawie powołania spółki prawa handlowego, której przedmiotem działalności ma być realizacja zadań własnych gminy - np. z zakresu gospodarki komunalnej gminy - uchwała taka będzie stanowiła akt prawa miejscowego. Uchwała o takim charakterze podlegać będzie obowiązkowi ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Witold Trzebnicki

doświadczony pracownik administracji publicznej, specjalista z zakresu prawa samorządowego, ekspert w sprawach społeczno-gospodarczych, działacz na rzecz rozwoju lokalnego

Podstawy prawne

  • art. 13 pkt 2, art. 13 pkt 10 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1461)

  • art. 1, art. 2, art. 9 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 712)

  • art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 3, art. 40 ust. 1, art. 40 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 506; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1969)

Krzysztof Adamczyk

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    PFRON: Od 1 marca wnioski o samochody dla osób niepełnosprawnych. Dopłata 80% od 150 000 zł albo 85% od 130 000 zł

    Maksymalna wartość samochodu objęta wsparciem wynosi 300 000 zł (osoba niepełnosprawna jest kierowcą) albo 230 000 zł (opiekun jest kierowcą). Muszą to być samochody dostosowane do potrzeb osób korzystających w poruszaniu się wózkiem inwalidzkim.

    Depresja nie wybiera. Ale na dobrostan psychiczny może wpłynąć dieta albo... pies

    23 lutego przypada Międzynarodowy Dzień Walki z Depresją. To dobra okazja do tego, aby przypomnieć sobie, że ta choroba może dotknąć każdego. Gdzie szukać pomocy? Jak poprawić swój dobrostan psychiczny? 

    Wyższe stawki uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych w 2024 roku [Tabela]. Rozporządzenie już obowiązuje

    W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych zostały określone te stawki ze skutkiem od 1 stycznia 2024 r. Rozporządzenie weszło w życie 21 lutego 2024 r.

    Będzie zakaz sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Już 64% młodzieży miało do czynienia z takimi papierosami

    Aż 64 proc. młodych ludzi miało kontakt z jednorazowymi papierosami elektronicznymi. Czy wkrótce to się skończy? Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała w środę, że może rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. 

    REKLAMA

    Zakaz sprzedaży e-papierosów jednorazowych. I. Leszczyna: Zielone światło od Donalda Tuska dla zmiany przepisów

    W dniu 21 lutego 2024 r. Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała, że może już rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Dodała, że chciałaby jak najszybszej ścieżki, bo aż 64 procent młodych ludzi miało z nimi kontakt.

    Te województwa otrzymają milionowe dofinansowania dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów

    W województwie świętokrzyskim samorządy mogą otrzymać ponad 52 mln na opiekę dla osób niesamodzielnych. W małopolskim blisko 21 mln zł na wsparcie opiekunów osób niepełnosprawnych. Co trzeba zrobić? 

    Z jakimi objawami jechać na SOR, a kiedy skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej?

    Pacjenci często zastanawiają się, z jakimi objawami mogą jechać na SOR, a kiedy zgłosić się na NiŚOZ. W artykule postaramy się rozwiać te wątpliwości. 

    Rok 2023 był rekordowy pod względem skali strat gospodarczych spowodowanych przez katastrofy naturalne

    W 2023 r. 398 globalnych katastrof naturalnych wyrządziło szkody w wysokości 380 mld dolarów. Najbardziej kosztowne okazały się silne trzęsienia ziemi i gwałtowne burze. Ubiegły rok był najgorętszym rokiem w historii z „bezprecedensowymi anomaliami cieplnymi” i rekordowymi wartościami odnotowanymi w 24 krajach i terytoriach. 

    REKLAMA

    Opłacalność cen dla rolników tematem dzisiejszego posiedzenia Rady ds. rolnictwa

    Opłacalność cen dla rolników tematem dzisiejszego posiedzenia Rady ds. rolnictwa. "Czy można rolnikom zapewnić opłacalne ceny, czy Krajowa Grupa Spożywcza będzie pomagała w stabilizacji rynków rolnych" - to pytania, na które ma odpowiedzieć dzisiejsze posiedzenie Rady ds. Rolnictwa i Obszarów Wiejskich - poinformował jej przewodniczący Jan Krzysztof Ardanowski.

    Zmiany w KRS 2024 - rząd Tuska przyjął projekt nowelizacji

    Na posiedzeniu 20 lutego 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (KRS), przygot4owany przez Ministra Sprawiedliwości. 

    REKLAMA