Kategorie

Odpowiedzialność kierownika jednostki za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

DGP
W praktyce jednostek sektora finansów publicznych wiele wątpliwości budzą kwestie związane z odpowiedzialnością kierowników jednostek organizacyjnych tego sektora za naruszenia dyscypliny finansów publicznych – zwłaszcza jeśli doszło do nich na skutek nieprzestrzegania obowiązujących przepisów przez pracowników jednostek zatrudnionych na różnych szczeblach organizacyjnych. W artykule zostały więc omówione podstawowe zasady, pomocne przy ustalaniu zakresu odpowiedzialności kierownika jednostki za te naruszenia w najczęściej spotykanych sytuacjach, a mianowicie: przy nieprawidłowej organizacji pracy w jednostce oraz przy nieprawidłowo funkcjonującej kontroli wewnętrznej.


Kierownik jednostki sektora finansów publicznych – zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami prawnymi – odpowiada za całość gospodarki finansowej tej jednostki, a mianowicie:

Reklama


● jest odpowiedzialny za całość jej gospodarki finansowej, przy czym może powierzyć określone obowiązki w tym zakresie pracownikom jednostki (przyjęcie obowiązków przez te osoby powinno być potwierdzone dokumentem w formie odrębnego imiennego upoważnienia albo wskazania w regulaminie organizacyjnym tej jednostki) – art. 53 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: „nowa” uofp),

● ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również jeśli określone obowiązki w zakresie rachunkowości – z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury – zostaną powierzone innej osobie za jej zgodą (przyjęcie odpowiedzialności przez inną osobę powinno być stwierdzone w formie pisemnej) – art. 4 ust. 5 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor),

● odpowiada za przygotowanie i przeprowadzanie postępowań o udzielenie zamówień publicznych, przy czym za wykonanie tych czynności mogą odpowiadać także inne osoby w zakresie, w jakim zostało im to powierzone przez kierownika jednostki – art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (dalej: upzp).


Sytuacje, w których odpowiedzialność ponosi kierownik jednostki

Reklama


Jeśli w jednostce sektora finansów publicznych dojdzie do naruszenia zasad regulujących tzw. dyscyplinę finansów publicznych (czyli reguł ustalających sposób gromadzenia należności stanowiących dochody publiczne i wydatkowania środków publicznych), zgodnie z przepisami ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych), kierownik jednostki może ponosić odpowiedzialność za jej naruszenie w sytuacjach, gdy:

● dopuścił się zaniedbania lub niewypełnienia obowiązków w zakresie kontroli zarządczej, w odniesieniu do czynów wskazanych w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych,

● sam dopuścił się działania lub zaniechania stanowiącego czyn zabroniony,

● wydał pracownikowi polecenie wykonania czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny finansów publicznych.


Rodzaje naruszeń, których może się dopuścić wyłącznie kierownik jednostki


Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych przewiduje pięć rodzajów naruszeń, które mogą zostać popełnione wyłącznie przez kierownika jednostki na skutek zaniedbania lub niewypełnienia przez niego obowiązków w zakresie kontroli zarządczej.

Pięć rodzajów naruszeń, które mogą zostać popełnione wyłącznie przez kierownika jednostki, przewidziane przez ustawę o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

1. Dopuszczenie do uszczuplenia wpływów należnych Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub innej jednostce sektora finansów publicznych (przy czym przepis ten nie ma zastosowania do należności z tytułu składek, do poboru których są obowiązani Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego) – art. 5 ust. 2.

2. Dopuszczenie do dokonania wydatku powodującego przekroczenie kwoty wydatków ustalonej w rocznym planie finansowym jednostki – art. 11 ust. 2.

3. Dopuszczenie do niewykonania zobowiązania jednostki, którego termin płatności upłynął – art. 16 ust. 2.

4. Dopuszczenie do popełnienia naruszeń dyscypliny finansów publicznych związanych z udzielaniem zamówień publicznych – art. 17 ust. 7.

5. Dopuszczenie do popełnienia naruszeń dyscypliny finansów publicznych związanych z zawieraniem umów koncesji na roboty budowlane lub usługi – art. 17a ust. 5.

Wymienione w ramce czyny mogą być popełnione wyłącznie przez kierownika jednostki – nie mogą zostać o nie obwinieni inni pracownicy jednostki, nawet jeśli wykonywanie obowiązków w zakresie kontroli finansowej zostało im powierzone na piśmie przez kierownika jednostki – gdyż wyklucza to ograniczony zakres podmiotowy ww. przepisów (orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych; dalej: GKO – nr DF/GKO-4900-49/53/07/2350 z 22 października 2007 r.).

Ponadto w orzeczeniu nr BDF1/4900/30/28-29/RN- -4-5/09/1113 z 8 czerwca 2009 r. GKO zwróciła uwagę, że odpowiedzialność pośrednia kierownika jednostki za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – czyli w sytuacji, gdy powierzył określone obowiązki do wykonania pracownikowi – kształtuje się obecnie w taki sposób, że może być ona przypisana tylko w odniesieniu do czynów wymienionych w przepisach art. 5 ust. 2, art. 11 ust. 2, art. 16 ust. 2, art. 17 ust. 2 i art. 17a ust. 5 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Wynika to z faktu, że w obecnym stanie prawnym nie ma już regulacji przewidujących ogólną odpowiedzialność kierownika jednostki z tytułu zaniedbania obowiązków w zakresie nadzoru (przewidzianą niegdyś w nieobowiązujących już przepisach art. 138 ust. 3 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych).


Odpowiedzialność bezpośrednia kierownika jednostki


Kierownicy jednostek mogą odpowiadać za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, jeśli sami się dopuścili działań niezgodnych z obowiązującym prawem lub zaniechali wypełnienia obowiązków nałożonych na nich przez przepisy, a także w pewnych sytuacjach, gdy określone czynności wykonywali pracownicy ich jednostek organizacyjnych.

Poza przypadkami naruszeń opisanymi wcześniej, część czynów wymienionych w art. 5–18a ustawy o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych może być popełniona tylko przez osoby posiadające kompetencje do wykonania określonych czynności (m.in. do dysponowania środkami publicznymi i do zaciągania zobowiązań w imieniu jednostki), czyli przede wszystkim przez kierowników jednostek, nawet jeśli poszczególne czynności były wykonywane przez podległych im pracowników. Według orzecznictwa GKO należą do nich m.in. czyny wymienione w tabeli.

TABELA. Odpowiedzialność kierownika jednostki za naruszenia dyscypliny finansów publicznych

Kierownik jednostki będzie odpowiadał bezpośrednio za naruszenie dyscypliny finansów publicznych również wtedy, gdy nie przypisał żadnemu pracownikowi odpowiedzialności za wykonywanie określonych obowiązków lub też jeśli obowiązki te zostały powierzone w sposób niezgodny z obowiązującym prawem (takie stanowisko przedstawiła GKO w orzeczeniach nr BDF/GKO/4900/54/53/08/2091 z 27 października 2008 r. oraz nr BDF1/4900/30/28- -29/RN-4-5/09/1113 z 8 czerwca 2009 r.).

Jeśli kierownik jednostki powierzył w sposób prawidłowy wykonywanie obowiązków pracownikowi jednostki, może odpowiadać bezpośrednio za ich nieprawidłowe wykonanie, jeśli faktycznie jednak to on sam je wykonywał. Zwróciła na to uwagę GKO w orzeczeniu nr DF/GKO/Odw.-44/60/Rn-16/2005/353 z 13 października 2005 r., stwierdzając, że: w pierwszej kolejności należy ustalić sprawcę danego czynu objętego zarzutem, a następnie rozważać kwestię przesłanek jego odpowiedzialności. Zachowanie tej kolejności jest niezbędne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, gdyż samo udowodnienie powierzenia obowiązków w zakresie gospodarki finansowej przez kierownika jednostki pracownikowi nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności kierownika, który na skutek powierzenia obowiązków nie traci kompetencji do działania w powierzonym zakresie. Na przykład, jeśli z dokumentacji jednostki wynika, że kierownik jednostki powierzył swojemu zastępcy udzielanie zamówień publicznych, ale w jednym konkretnym przypadku, w którym doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, zamówienia udzielił jednak sam kierownik, a nie jego zastępca – wtedy, mimo że czynności zostały powierzone innej osobie – odpowiadać będzie kierownik jednostki, gdyż to jego działanie doprowadziło do powstania naruszenia.


Wydanie polecenia pracownikowi


Kierownik jednostki może również w pewnych przypadkach ponieść odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych, jeśli wydał polecenie, którego wykonanie przez podległego mu pracownika spowodowało takie naruszenie. Dzieje się tak dlatego, że odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi nie tylko osoba, która sama przez swoje działanie lub zaniechanie popełniła czyn zabroniony, ale także osoba, która wydała polecenie wykonania czynu naruszającego dyscyplinę finansów publicznych (art. 19 ust. 3 i art. 29 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych).

UWAGA! Niepublikowane orzecznictwo pochodzi z Bazy orzecznictwa GKO zamieszczonej w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów – http://mofnet.gov.pl

PODSTAWY PRAWNE

● Ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241)

● Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 165, poz. 1316)

● Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240)

● Ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 219, poz. 1706)

Poszerzaj swoją wiedzę korzystając z naszego programu >>
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: Sektor Publiczny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    1 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy gmina może wprowadzić uchwałę ograniczenia emisji hałasu

    Uchwały o ograniczeniu emisji hałasu nie można uchwalić tylko na podstawie skarg mieszkańców. Niezbędne są badania określające poziom hałasu. Przy czym wprowadzenia ograniczeń nie uzasadnia incydentalne naruszenie norm emisji hałasu.

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień w oparciu o urzędy wojewódzkie to nowe programy, których uruchomienie zapowiada rząd.

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?