Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność kierownika jednostki za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

DGP
W praktyce jednostek sektora finansów publicznych wiele wątpliwości budzą kwestie związane z odpowiedzialnością kierowników jednostek organizacyjnych tego sektora za naruszenia dyscypliny finansów publicznych – zwłaszcza jeśli doszło do nich na skutek nieprzestrzegania obowiązujących przepisów przez pracowników jednostek zatrudnionych na różnych szczeblach organizacyjnych. W artykule zostały więc omówione podstawowe zasady, pomocne przy ustalaniu zakresu odpowiedzialności kierownika jednostki za te naruszenia w najczęściej spotykanych sytuacjach, a mianowicie: przy nieprawidłowej organizacji pracy w jednostce oraz przy nieprawidłowo funkcjonującej kontroli wewnętrznej.


Kierownik jednostki sektora finansów publicznych – zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami prawnymi – odpowiada za całość gospodarki finansowej tej jednostki, a mianowicie:


● jest odpowiedzialny za całość jej gospodarki finansowej, przy czym może powierzyć określone obowiązki w tym zakresie pracownikom jednostki (przyjęcie obowiązków przez te osoby powinno być potwierdzone dokumentem w formie odrębnego imiennego upoważnienia albo wskazania w regulaminie organizacyjnym tej jednostki) – art. 53 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: „nowa” uofp),

● ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również jeśli określone obowiązki w zakresie rachunkowości – z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury – zostaną powierzone innej osobie za jej zgodą (przyjęcie odpowiedzialności przez inną osobę powinno być stwierdzone w formie pisemnej) – art. 4 ust. 5 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor),

● odpowiada za przygotowanie i przeprowadzanie postępowań o udzielenie zamówień publicznych, przy czym za wykonanie tych czynności mogą odpowiadać także inne osoby w zakresie, w jakim zostało im to powierzone przez kierownika jednostki – art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (dalej: upzp).


Sytuacje, w których odpowiedzialność ponosi kierownik jednostki


Jeśli w jednostce sektora finansów publicznych dojdzie do naruszenia zasad regulujących tzw. dyscyplinę finansów publicznych (czyli reguł ustalających sposób gromadzenia należności stanowiących dochody publiczne i wydatkowania środków publicznych), zgodnie z przepisami ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych), kierownik jednostki może ponosić odpowiedzialność za jej naruszenie w sytuacjach, gdy:

● dopuścił się zaniedbania lub niewypełnienia obowiązków w zakresie kontroli zarządczej, w odniesieniu do czynów wskazanych w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych,

● sam dopuścił się działania lub zaniechania stanowiącego czyn zabroniony,

● wydał pracownikowi polecenie wykonania czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny finansów publicznych.


Rodzaje naruszeń, których może się dopuścić wyłącznie kierownik jednostki


Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych przewiduje pięć rodzajów naruszeń, które mogą zostać popełnione wyłącznie przez kierownika jednostki na skutek zaniedbania lub niewypełnienia przez niego obowiązków w zakresie kontroli zarządczej.

Pięć rodzajów naruszeń, które mogą zostać popełnione wyłącznie przez kierownika jednostki, przewidziane przez ustawę o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

1. Dopuszczenie do uszczuplenia wpływów należnych Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub innej jednostce sektora finansów publicznych (przy czym przepis ten nie ma zastosowania do należności z tytułu składek, do poboru których są obowiązani Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego) – art. 5 ust. 2.

2. Dopuszczenie do dokonania wydatku powodującego przekroczenie kwoty wydatków ustalonej w rocznym planie finansowym jednostki – art. 11 ust. 2.

3. Dopuszczenie do niewykonania zobowiązania jednostki, którego termin płatności upłynął – art. 16 ust. 2.

4. Dopuszczenie do popełnienia naruszeń dyscypliny finansów publicznych związanych z udzielaniem zamówień publicznych – art. 17 ust. 7.

5. Dopuszczenie do popełnienia naruszeń dyscypliny finansów publicznych związanych z zawieraniem umów koncesji na roboty budowlane lub usługi – art. 17a ust. 5.

Wymienione w ramce czyny mogą być popełnione wyłącznie przez kierownika jednostki – nie mogą zostać o nie obwinieni inni pracownicy jednostki, nawet jeśli wykonywanie obowiązków w zakresie kontroli finansowej zostało im powierzone na piśmie przez kierownika jednostki – gdyż wyklucza to ograniczony zakres podmiotowy ww. przepisów (orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych; dalej: GKO – nr DF/GKO-4900-49/53/07/2350 z 22 października 2007 r.).

Ponadto w orzeczeniu nr BDF1/4900/30/28-29/RN- -4-5/09/1113 z 8 czerwca 2009 r. GKO zwróciła uwagę, że odpowiedzialność pośrednia kierownika jednostki za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – czyli w sytuacji, gdy powierzył określone obowiązki do wykonania pracownikowi – kształtuje się obecnie w taki sposób, że może być ona przypisana tylko w odniesieniu do czynów wymienionych w przepisach art. 5 ust. 2, art. 11 ust. 2, art. 16 ust. 2, art. 17 ust. 2 i art. 17a ust. 5 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Wynika to z faktu, że w obecnym stanie prawnym nie ma już regulacji przewidujących ogólną odpowiedzialność kierownika jednostki z tytułu zaniedbania obowiązków w zakresie nadzoru (przewidzianą niegdyś w nieobowiązujących już przepisach art. 138 ust. 3 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych).


Odpowiedzialność bezpośrednia kierownika jednostki


Kierownicy jednostek mogą odpowiadać za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, jeśli sami się dopuścili działań niezgodnych z obowiązującym prawem lub zaniechali wypełnienia obowiązków nałożonych na nich przez przepisy, a także w pewnych sytuacjach, gdy określone czynności wykonywali pracownicy ich jednostek organizacyjnych.

Poza przypadkami naruszeń opisanymi wcześniej, część czynów wymienionych w art. 5–18a ustawy o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych może być popełniona tylko przez osoby posiadające kompetencje do wykonania określonych czynności (m.in. do dysponowania środkami publicznymi i do zaciągania zobowiązań w imieniu jednostki), czyli przede wszystkim przez kierowników jednostek, nawet jeśli poszczególne czynności były wykonywane przez podległych im pracowników. Według orzecznictwa GKO należą do nich m.in. czyny wymienione w tabeli.

TABELA. Odpowiedzialność kierownika jednostki za naruszenia dyscypliny finansów publicznych

Kierownik jednostki będzie odpowiadał bezpośrednio za naruszenie dyscypliny finansów publicznych również wtedy, gdy nie przypisał żadnemu pracownikowi odpowiedzialności za wykonywanie określonych obowiązków lub też jeśli obowiązki te zostały powierzone w sposób niezgodny z obowiązującym prawem (takie stanowisko przedstawiła GKO w orzeczeniach nr BDF/GKO/4900/54/53/08/2091 z 27 października 2008 r. oraz nr BDF1/4900/30/28- -29/RN-4-5/09/1113 z 8 czerwca 2009 r.).

Jeśli kierownik jednostki powierzył w sposób prawidłowy wykonywanie obowiązków pracownikowi jednostki, może odpowiadać bezpośrednio za ich nieprawidłowe wykonanie, jeśli faktycznie jednak to on sam je wykonywał. Zwróciła na to uwagę GKO w orzeczeniu nr DF/GKO/Odw.-44/60/Rn-16/2005/353 z 13 października 2005 r., stwierdzając, że: w pierwszej kolejności należy ustalić sprawcę danego czynu objętego zarzutem, a następnie rozważać kwestię przesłanek jego odpowiedzialności. Zachowanie tej kolejności jest niezbędne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, gdyż samo udowodnienie powierzenia obowiązków w zakresie gospodarki finansowej przez kierownika jednostki pracownikowi nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności kierownika, który na skutek powierzenia obowiązków nie traci kompetencji do działania w powierzonym zakresie. Na przykład, jeśli z dokumentacji jednostki wynika, że kierownik jednostki powierzył swojemu zastępcy udzielanie zamówień publicznych, ale w jednym konkretnym przypadku, w którym doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych, zamówienia udzielił jednak sam kierownik, a nie jego zastępca – wtedy, mimo że czynności zostały powierzone innej osobie – odpowiadać będzie kierownik jednostki, gdyż to jego działanie doprowadziło do powstania naruszenia.


Wydanie polecenia pracownikowi


Kierownik jednostki może również w pewnych przypadkach ponieść odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych, jeśli wydał polecenie, którego wykonanie przez podległego mu pracownika spowodowało takie naruszenie. Dzieje się tak dlatego, że odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi nie tylko osoba, która sama przez swoje działanie lub zaniechanie popełniła czyn zabroniony, ale także osoba, która wydała polecenie wykonania czynu naruszającego dyscyplinę finansów publicznych (art. 19 ust. 3 i art. 29 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych).

UWAGA! Niepublikowane orzecznictwo pochodzi z Bazy orzecznictwa GKO zamieszczonej w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów – http://mofnet.gov.pl

PODSTAWY PRAWNE

● Ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241)

● Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 165, poz. 1316)

● Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240)

● Ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 219, poz. 1706)

Poszerzaj swoją wiedzę korzystając z naszego programu »
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: Sektor Publiczny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wzór wniosku o dodatek elektryczny obowiązuje od 29 listopada 2022 r. [Dz.U. poz. 2443]
    Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego Dziennik Ustaw 2022 r. poz. 2443
    Wzór: Dodatek elektryczny 1000 i 1500 złotych od 1 grudnia 2022 r.
    Dodatek do prądu to 1000 zł. Otrzymają go osoby ogrzewające mieszkanie prądem. Urządzenie grzewcze na prąd musi być zgłoszone jako główne w CEEB. Podwyższona wartość dodatku to 1500 zł. Otrzymasz go, jeżeli w 2021 r. zużyłeś 5000 kWh i więcej. Jest tu domniemanie, że tak wysokie zużycie prądu powtórzy się zimą 2022/2023 r. I to uzasadnia 1500 zł dodatku.
    Rak prostaty, jądra i prącia to typowe męskie nowotwory
    Rak prostaty, jądra, prącia. Najistotniejszymi z punktu widzenia epidemiologicznego nowotworami typowo męskimi są rak prostaty, jądra i prącia – wyjaśnił ekspert dr Maciej Kaczorowski. W każdym z narządów urologicznych może wystąpić co najmniej kilkanaście nowotworów, więc globalnie jest ich ponad sto.
    DGP: Dodatek elektryczny nie na bojler podgrzewający wodę [Wyjaśnienia Ministerstwa Klimatu]
    Od 1 grudnia 2022 r. odbiorcy ogrzewający dom przy pomocy energii elektrycznej będą mogli składać wnioski o dodatek do prądu. Jego wysokość wynosi 1000 zł może sięgnąć nawet 1500 złotych. Czy skorzystają z niego także użytkownicy bojlerów elektrycznych, czyli popularnych term?
    Ilu Polaków otrzyma zwrot VAT zapłaconego w cenie gazu w 2023 r.? [Projekt ustawy]
    300 000 osób i rodzin otrzyma zwrot podatku VAT od ceny gazu w 2023 r. Koszt tej refundacji szacowany jest na ok. 1 mld zł i określono go na podstawie maksymalnej ceny za paliwo gazowe wynoszącej 200,17 zł/MWh.
    Polacy opracowali metodę wykrywania kobiet zagrożonych genetycznie rakiem piersi [badania, patent]
    Prof. Andrzej Pławski oraz inż. Emilia Lis-Tanaś z Innowacyjnego Centrum Medycznego Instytutu Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu uzyskali patent na wykrywanie genetycznej predyspozycji do agresywnego nowotworu piersi.
    Neonatolog: W tej chwili mamy dziewczynkę, która waży 440 gramów, mieści się w dłoni pielęgniarki [Wcześniaki, Wywiad]
    Obecnie nie przerażają nas wcześniaki, które ważą 1000 gramów, tylko takie, które ważą 500 gramów. Ale i takie dzieci mają szansę na to, żeby nie tylko żyć, ale także dobrze żyć - mówi w rozmowie z PAP pediatra i neonatolog, prof. Bożena Kociszewska-Najman.
    Niewidzialna maska antywirusowa
    Naukowcy z Technion-Israel Institute of Technology w Hajfie opracowali niewidzialną maskę, która chroni użytkowników przed przenoszeniem Covid, MERS, grypy i innych wirusów, poinformował w niedzielę 27 listopada 2022 r. The JerusalemPost.
    Nadciśnienie może nasilać neurotyzm
    Wysokie ciśnienie tętnicze, szczególnie rozkurczowe, z dużym prawdopodobieństwem przyczynia się do rozwoju neurotyzmu. Ta cecha osobowości wiąże się z podatnością na negatywne emocje i sprzyja zaburzeniom nastroju.
    20 pytań o „tani prąd” [Kompendium, oświadczenie, 79 groszy/kWh]
    W artykule zebraliśmy pytania czytelników o „tani prąd” wraz z odpowiedziami. 30 listopada 2022 r. mija termin na złożenie oświadczenia o tanim prądzie.
    Wzór: Luka w przepisach o tanim prądzie. Przedsiębiorcy boją się kar za błędy w oświadczeniu dla sprzedawcy prądu
    Definicja „podstawowej działalności”, to mina w ustawie o tanim prądzie. Do 30 listopada 2022 r. przedsiębiorcy mają oszacować, ile zużyją prądu na „działalność podstawą” w roku 2022/2023, a ile na "nie-podstawową". Tylko ta pierwsza może korzystać z prądu z ceną netto 79 groszy/kWh.
    Zwrot VAT od gazu – dochody do 2100 zł dla osób samotnych, 1500 zł na osobę w rodzinach [nie będzie dodatku gazowego w 2023 r.]
    W 2023 r. osoby, które uzyskują dochód nie większy niż 2,1 tys. zł w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego oraz 1,5 tys. zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego, mogą liczyć na zwrot VAT zapłaconego przy zakupie gazu.
    Tani prąd: Zawiesiłem firmę. Czy składam oświadczenie o tanim prądzie do 30 listopada 2022 r.? [prąd 79 groszy/kWh]
    Przedsiębiorca, który zawiesił działalność gospodarczą może złożyć "oświadczenie odbiorcy uprawnionego". Na tej podstawie skorzysta z taniego prądu w w cenie do 79 groszy/kWh (785 zł/MWh).
    Zaostrzenie zasad odpowiedzialności podmiotów zbiorowych [projekt ustawy]
    W dniu 18 listopada 2022 r. pojawiła się na stronie Rządowego Centrum Legislacji kolejna wersja projektu nowelizacji UOPZ (datowana na dzień 3 listopada 2022 r.). Widać więc, że w Ministerstwie trwają pracę nad projektem nowelizacji.
    Najemcy wyrzuceni z systemu "taniego prądu". Wraz z wynajętymi mieszkaniami, biurami i sklepami
    Najemca bez umowy na dostawę prądu nie skorzysta z "taniego prądu". Bo obowiązuje zasada „tani prąd dla właściciela licznika”. Inaczej jest przy dodatku węglowym i osłonowym. Tam to najemca, a nie właściciel otrzymywał dodatek. Decydowało faktyczne miejsce zamieszkania.
    Masz kilka mieszkań. Jedno wynajmujesz. Co z zamrożeniem cen prądu? [2600 kWh 3000 kWh]
    Jestem osobą niepełnosprawną z prawem do limitu 2600 kWh taniego prądu. Mam dwa mieszkania. Czy limit 2600 kWh jest dla każdego mieszkania? Czyli mam 2600 kWh x 2 = 5200 kWh?
    Poradnik Ministerstwa Klimatu o obowiązku oszczędzania prądu. Kalkulator
    Gminy nie muszą wyłączać oświetlenia ulicznego. Obowiązkiem nie zostały objęte jednostki budżetowe i samorządowe jednostki budżetowe, do których należą m.in. budynki szkół, hale sportowe (z wyjątkiem ww. urzędów zapewniających obsługę JST). Ministerstwo udostępniło na swojej stronie www kalkulator oszczędzania energii.
    Czy oświadczenie odbiorcy uprawnionego można złożyć przez email?
    Czy oświadczenie o tanim prądzie składam emailem czy przez ePUAP?
    Czy oświadczenie odbiorcy uprawnionego wysyłam przez ePuap?
    Dodatek węglowy: Niektórym gminom wystarcza oświadczenie o odrębności lokalu. I przeprowadzają wywiady środowiskowe
    Rodziny, które mają ten sam adres miejsca zamieszkania, mogą otrzymać dodatki węglowe, jeśli do 30 listopada nie da się ustanowić dla nich odrębnych adresów. Wątpliwości budzi to, czy i w jaki sposób mają potwierdzać, że podjęły jakieś kroki w tym celu.
    Lekarka w Białymstoku pozbawiona prawa wykonywania zawodu na rok za wypowiedź przeciwko szczepionkom na COVID-19
    Karę roku pozbawienia prawa wykonywania zawodu wymierzył Okręgowy Sąd Lekarski w Białymstoku lekarce dr Dorocie Marzenie Sienkiewicz za opublikowany w internecie filmik, w którym krytykowała szczepionki przeciwko COVID-19 dla dzieci i młodzieży. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że lekarka "nie może korzystać z ochrony wynikającej z wolności słowa", bo zaniechanie takich zabiegów, które zapobiegają rozprzestrzenianiu się – zwłaszcza chorób zakaźnych – powoduje negatywne konsekwencje społeczne.
    Rynek terminowy, czyli jak ustala się cenę prądu na kolejny rok
    O wysokości cen energii decydują mechanizmy precyzyjnie zapisane w polskim i europejskim prawie. Obejmują one głównych uczestników rynku: producentów energii, jej sprzedawców oraz odbiorców końcowych, czyli konsumentów. Transakcje między producentami i sprzedawcami odbywają się m.in. na Towarowej Giełdzie Energii po określonych stawkach. I to one mają największy wpływ na wysokość cen energii sprzedawanej dalej do odbiorców końcowych
    Leczenie SMA. Sukcesy polskiej medycyny wobec rdzeniowego zaniku mięśni
    Refundacja pierwszej przełomowej terapii w leczeniu SMA. Od stycznia 2019 roku w ramach programu lekowego „Leczenie rdzeniowego zaniku mięśni”, którą obecnie otrzymuje ponad 830 pacjentów, a następnie wprowadzenie badań przesiewowych, którymi od marca br. są objęte wszystkie noworodki, sprawiają, że Polska stała się jednym z liderów leczenia SMA w Europie.
    Tani prąd. Czy jesteś mikroprzedsiębiorcą, małym albo średnim przedsiębiorcą? Sprawdź [Przykłady]
    Z maksymalnej ceny prądu do 785 zł/MHW korzystają mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. W oświadczeniu odbiorcy uprawnionego, nie musisz precyzować: "Moja firma, to mikroprzedsiębiorca".
    Drogi prąd: Gminy wyłączają oświetlenie na ulicach. Bo przepisy nakazują im zaoszczędzić nie 10%, a 37% prądu w grudniu 2022 r. [błąd w przepisach]
    W grudniu ograniczenie zużycia prądu o 10 proc. graniczy z cudem – uważa wójt Marek Śmiech. Jeśli do końca listopada nie zostaną zmienione przepisy, to w gminie Walce zrobi się ciemno – ostrzega.