REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

W trosce o dziedzictwo narodowe

Anna Wojda

REKLAMA

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 2003 r. wprowadziła nowe formy ochrony zabytków, uregulowała zasady udzielania dotacji na prace konserwatorskie przy zabytkach oraz procedury dotyczące wywozu zabytków poza granice naszego kraju. Nowością jest też możliwość wywłaszczenia zabytku.

Inwestorzy, czyli osoby fizyczne i jednostki organizacyjne zamierzające finansować roboty budowlane przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru lub objętym ochroną konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego muszą pokrywać koszty badań archeologicznych, jeśli ich przeprowadzenie jest niezbędne dla ochrony zabytków. Powody do zmartwień mają również tzw. poszukiwacze skarbów. Poszukiwanie zabytków za pomocą urządzeń elektronicznych wymaga bowiem uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Powinno to zapobiec niszczeniu zabytków archeologicznych.
Kiedy można wywłaszczyć
Poprzednio obowiązująca ustawa, podobnie zresztą jak obecna, przewidywała, że wtedy, gdy zabytek znajduje się w niewłaściwym stanie, wojewódzki konserwator zabytków może nakazać właścicielowi tego zabytku przeprowadzenie niezbędnych prac i robót. Jeśli właściciel nie realizuje nakazu, można przeprowadzić tzw. wykonanie zastępcze. Polega ono na tym, że Skarb Państwa wykłada pieniądze na zrealizowanie prac, a wierzytelność z tytułu zastępczego wykonania prac zabezpiecza hipoteką przymusową na nieruchomości. Nowością jest możliwość umorzenia w całości lub w części albo rozłożenia na raty wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu wykonania zastępczego. Następuje to w drodze decyzji wydanej przez wojewodę w porozumieniu z generalnym konserwatorem zabytków. Umorzenie lub rozłożenie na raty wchodzi w grę tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzona nieściągalność wierzytelności albo gdy jej ściągnięcie mogłoby spowodować znaczny uszczerbek dla sytuacji materialnej osoby lub jednostki, na rzecz której miało miejsce wykonanie zastępcze.
Ale na tym nie koniec. Poprzednio w przypadku wystąpienia zagrożenia dla zabytku można było dokonać tymczasowego zajęcia, a nawet przejęcia zabytku na rzecz państwa. Wiązało się to jednak z koniecznością zapłacenia odszkodowania. Obecnie ustawa również przewiduje możliwość ustanowienia czasowego zajęcia (zarówno zabytku ruchomego, jak i nieruchomego) oraz przejęcia za odszkodowaniem zabytku ruchomego na rzecz Skarbu Państwa. Nowością jest natomiast możliwość wywłaszczenia przez starostę zabytku nieruchomego na wniosek konserwatora zabytków na rzecz Skarbu Państwa lub gminy właściwej ze względu na miejsce położenia tego zabytku. Przepisy nie przewidują w tym przypadku konieczności wypłaty odszkodowania.
WARTO WIEDZIEĆ
W przypadku wystąpienia zagrożenia dla zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru polegającego na możliwości jego zniszczenia lub uszkodzenia, jeśli nie jest możliwe usunięcie zagrożenia, zabytek może zostać wywłaszczony na rzecz Skarbu Państwa lub gminy bez konieczności zapłaty odszkodowania. Ustawodawca nie sprecyzował, co należy rozumieć przez niemożność usunięcia zagrożenia, a to daje szerokie pole manewru wojewódzkim konserwatorom zabytków.
Dbajmy o wiejskie kurhany
Osoby fizyczne, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne jednostki organizacyjne mogą – jeśli są właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru albo posiadają taki zabytek w trwałym zarządzie – ubiegać się o udzielenie dotacji na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku. W ustawie szczegółowo wskazano, na jakie czynności i działania może przysługiwać dotacja. Znalazły się tam m.in. nakłady konieczne na zakup materiałów konserwatorskich i budowlanych niezbędnych do wykonania prac, a więc cegła, cement itp. Oznacza to, że jeśli w naszym posiadaniu znajduje się zabytek, a jego stan wskazuje na konieczność wykonania pilnego remontu, nie należy zwlekać ze złożeniem wniosku o dotację. Ustawodawca postanowił, że dotacji będą mogły udzielać również jednostki samorządu terytorialnego (gmina i powiat), w przypadku gdy istnieje potrzeba podjęcia prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zagrożonym zabytku. Być może zwiększy to zainteresowanie społeczności lokalnych losem i stanem zabytków znajdujących się w ich najbliższym otoczeniu.
Kwoty dotacji, o jakie można się ubiegać, są niemałe. Dotacja może sięgać nawet 100 proc. nakładów koniecznych na wykonanie prac i robót. Dotyczy to jednak tylko takich zabytków, które posiadają wyjątkową wartość historyczną, artystyczną lub naukową albo wymagają przeprowadzenia prac złożonych pod względem technologicznym. W pozostałych przypadkach dotacja może zostać udzielona do wysokości 50 proc. nakładów koniecznych na wykonanie prac konserwatorskich. Los polskich zabytków maluje się zatem optymistycznie. Należy tylko mieć nadzieję, że minister kultury – wydając rozporządzenie dotyczące trybu postępowania z wnioskami o udzielanie dotacji – nie ustanowi zbyt skomplikowanego labiryntu administracyjnego, jaki musiałaby pokonać osoba zainteresowana otrzymaniem dotacji, a tym samym nie zniechęci do ubiegania się o jej otrzymanie.
Przez granicę z Kossakiem pod pachą
Ustawodawca przewidział aż cztery formy pozwoleń na wywóz zabytków. Poza jednorazowym pozwoleniem na czasowy wywóz zabytku za granicę, dopuszczono w uzasadnionych przypadkach możliwość uzyskania wielokrotnego pozwolenia indywidualnego na czasowy wywóz za granicę. Pozwolenie to daje możliwość wielokrotnego wywozu zabytku w ciągu trzech lat. Pozwolenie to może okazać się wybawieniem dla osób i instytucji, które zamierzają wielokrotnie wywozić zbytek za granicę w celach użytkowych. Muzea i instytucje kultury zamierzające wywozić wielokrotnie za granicę swoje zbiory w celach wystawienniczych mogą uzyskać wielokrotne pozwolenie ogólne na wywóz zabytków za granicę. Zmianie, w porównaniu z porzednią ustawą, uległ też katalog przedmiotów i zabytków niewymagających pozwolenia na wywóz. Obecnie pozwolenie nie będzie potrzebne do wywozu m.in. materiałów bibliotecznych powstałych po 31 grudnia 1948 r., ale tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości co do czasu ich powstania.
Pamiętajmy, że warto mieć ze sobą pozwolenie. Jego brak przy przekraczaniu granicy skutkuje bowiem odpowiedzialnością karną, a w skrajnych przypadkach koniecznością spędzenia w więzieniu aż 5 lat.
Słowniczek
Zabyteknieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Anna Wojda
 
PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz. 1568).
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: GP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Globalna awaria systemów Microsoft. Czy mamy się czym martwić w Polsce?

Wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski uspokaja, że obecnie w Polsce systemy infrastruktury informatycznej działają płynnie. 

Jak uczniowie Szkoły w Chmurze poradzili sobie z maturą? "Wyniki są dramatyczne"

Kilkanaście procent polskich maturzystów nie zdało egzaminu maturalnego. Jak poszło uczniom Szkoły w Chmurze? 

Coraz większa liczba dzieci ukraińskich w polskich szkołach

Od 1 września 2024 r. do polskich szkół może pójść między 20 tys. a 60 tys. ukraińskich dzieci - szacuje Paulina Chrostowska z Centrum Edukacji Obywatelskiej. Zdaniem nauczycieli największym wyzwaniem w edukacji uczniów z doświadczeniem migracji jest bariera językowa.

Ta substancja wydłużyła życie myszy ok. 25%, wyszczupliła i zmniejszyła podatność na nowotwory. Teraz testy na ludziach

Międzynarodowa grupa badaczy aktualnie testuje nowy lek hamujący interleukinę 11, który wydłuża życie myszy prawie o jedną czwartą. Nie wiadomo jeszcze jak działa on u ludzi, ale rozpoczęto pierwsze badania kliniczne - informuje tygodnik „Nature” - ukazujące się od 1869 r. jedno z najbardziej prestiżowych czasopism naukowych.

REKLAMA

Co czwarty uczeń nie zdał matury w tej szkole. A oceny końcowe były wysokie. MEN: kuratoria przyjrzą się jakości kształcenia

Minister edukacji Barbara Nowacka poinformowała 18 lipca 2024 r., że kuratoria przyjrzą się wynikom egzaminów maturalnych w Szkole w Chmurze oraz temu, jak mają się one do ocen końcowych uczniów. Oceny te były wyjątkowo wysokie i nie przekładają się na wyniki matur - dodała.

Co oznaczają tajemnicze paski na tubkach past do zębów?

Większość Polaków nie wie, co oznaczają kolorowe paski na tubkach past do zębów. Jakie informacje przekazuje klientowi kolor tajemniczego paska na tubce? Czy konsumenci mogą być wprowadzani w błąd? 

Coś takiego raz na 5-10 tysięcy lat: Asteroida przeleci bliżej Ziemi niż satelity geostacjonarne 13 kwietnia 2029 roku. ESA przyśpiesza misję Ramses

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) przyspiesza realizację nowej misji o nazwie Ramses, która ma na celu dotarcie do asteroidy Apophis – podał portal Space.com. W 2029 r. obiekt będzie bardzo blisko Ziemi, bliżej niż satelity geostacjonarne. Asteroida nie zagraża jednak naszej planecie.

Rodzice coraz rzadziej szczepią swoje dzieci. Najnowsze dane WHO

Alarmujące dane Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Wyszczepialność dzieci i młodzieży na świecie wciąż nie może odzyskać poziomu sprzed pandemii. 

REKLAMA

Blisko 5 tys. zgłoszeń związanych ze zdarzeniami atmosferycznymi

We wtorek i środę strażacy w całym kraju mieli ręce pełne roboty. Do godz. 6 odnotowano 4998 zgłoszeń związanych z pogodą. Obrażenia odniosły cztery osoby. 

Wojsko Polskie to trzecia armia NATO pod względem liczebności

Polska ma trzecią największą co do liczebności armię w NATO - przekazał szef BBN Jacek Siewiera, powołując się na dane zebrane przez NATO. Z szacunków Sojuszu wynika, że Wojsko Polskie z ponad 216 tys. żołnierzy to trzecia armia NATO - po USA i Turcji.

REKLAMA