Ewidencja w gminach, powiatach i województwach

Wykonując zadania własne z zakresu administracji rządowej nieruchomościami Skarbu Państwa gospodarują starostowie. Do ich obowiązków należy przede wszystkim sporządzanie rocznych sprawozdań z gospodarowania nieruchomościami i przekazanie ich wojewodzie w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy. Dodatkowo obowiązkiem starostów jest także:

• ewidencjonowanie nieruchomości zgodnie z katastrem i zapewnienie ich wyceny,

• sporządzanie planów wykorzystania zasobu,

• wykonywanie czynności związanych z naliczaniem należności za nieruchomości oraz prowadzenie windykacji tych należności,

• zbywanie oraz nabywanie, za zgodą wojewody, nieruchomości wchodzących w skład zasobu oraz wydzierżawianie, wynajmowanie i użyczanie nieruchomości wchodzących w skład zasobu.

Starostwie odpowiadają również za zabezpieczenie nieruchomości przed uszkodzeniem lub zniszczeniem oraz za założenie księgi wieczystej i wpis w księdze wieczystej. Część swoich obowiązków starostowie mogą powierzyć zarządcom nieruchomości, rzeczoznawcom majątkowym, pośrednikom w obrocie nieruchomościami lub przedsiębiorcom, którzy zatrudniają te osoby. Wyłonienie tych osób musi nastąpić na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych.

Ewidencja nieruchomości

Dokonując ewidencji nieruchomości Skarbu Państwa starosta powinien zawrzeć w niej przede wszystkim oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz katastru nieruchomości, a w przypadku braku księgi wieczystej wskazać dokumenty potwierdzające posiadanie przez Skarb Państwa praw do nieruchomości. Ewidencja powinna również oznaczać powierzchnię nieruchomości, przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, a w przypadku braku planu w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Konieczne jest także wskazanie daty ostatniej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste lub daty ostatniej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości Skarbu Państwa. Starosta ma także obowiązek podania informacji o zgłoszonych roszczeniach do nieruchomości oraz informacji o toczących się postępowaniach administracyjnych i sądowych.

Powiat i województwo

Do powiatowego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności powiatu i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego powiatu. Powiatowym zasobem nieruchomości gospodaruje zarząd powiatu. Realizując ten obowiązek zarząd wykonuje przede wszystkim te same zadania, które należą do obowiązków starosty gospodarującego nieruchomościami Skarbu Państwa. Dodatkowo zarząd odpowiada również za przygotowywanie opracowań geodezyjno-prawnych i projektowych, dokonywanie podziałów oraz scaleń i podziałów nieruchomości, a także wyposażanie ich w niezbędne urządzenia infrastruktury technicznej. Również i w tym wypadku zarząd powiatu może powierzyć wykonywania swoich zadań m.in. zarządcom nieruchomości.

Zgodnie z nowymi przepisami od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, czynszu dzierżawnego, najmu i użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oraz od odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności potrąca się 25 proc. środków. Środki te stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone są te nieruchomości.

W skład wojewódzkich zasobów nieruchomości wchodzą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności województwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego województwa. Gospodarowanie tymi zasobami należy do zadań zarządów województwa, które mają obowiązek wykonywania tych samych czynności i podejmowania tych samych działań, jakie wykonują starostwie oraz zarządy powiatów.

Zasoby gminne

Gospodarowanie gminnymi zasobami nieruchomości nadal należy do obowiązków wójtów, burmistrzów albo prezydentów miast. Gospodarowanie to ma polegać na takich samych zasadach, jak gospodarowanie nieruchomościami Skarbu Państwa, czyli np. ewidencjonowaniu nieruchomości zgodnie z katastrem nieruchomości i zapewnianiu wyceny tych nieruchomości. Dodatkowo do zadań wójta, burmistrz albo prezydenta miasta należy m.in. przygotowywanie opracowań geodezyjno-prawnych i projektowych, dokonywanie podziałów oraz scaleń nieruchomości. Czynności te mogą być wykonywane przez zarządców nieruchomości. Wyłonienie tych podmiotów może być dokonane wyłącznie na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych.

Podstawą tworzenia gminnych zasobów nieruchomości są studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin. W skład tych zasobów wchodzą przede wszystkim nieruchomości, które stanowią przedmiot własności gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego gminy.

Gminne zasoby nieruchomości mogą być wykorzystywane przede wszystkim na cele rozwojowe gmin i zorganizowanej działalności inwestycyjnej, a w szczególności na realizację budownictwa mieszkaniowego oraz związanych z tym budownictwem urządzeń infrastruktury technicznej. Gminy mogą dodatkowo wystąpić z wnioskiem do Skarbu Państwa, województwa lub powiatu o to, by przekazały one należące do siebie nieruchomości na cale budownictwa mieszkaniowego. Przekazanie takie następuje w drodze darowizny, która może być dokonana wyłącznie w sytuacji, gdy przemawia za tym ważny interes gminy i jeżeli cele budownictwa mieszkaniowego nie mogą być realizowane przez Skarb Państwa, województwo lub powiat.

GOSPODAROWANIE NIERUCHOMOŚCIAMI

Rodzaje czynności podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego:

• ewidencjonowanie nieruchomości zgodnie z katastrem nieruchomości,

• wycena nieruchomości,

• sporządzanie planów wykorzystania zasobu,

• zabezpieczanie nieruchomości przed uszkodzeniem lub zniszczeniem,

• naliczanie należności za nieruchomości udostępniane z zasobu oraz windykacja tych należności,

• zbywanie oraz nabywanie nieruchomości wchodzących w skład zasobu,

• wydzierżawianie, wynajmowanie i użyczanie nieruchomości wchodzących w skład zasobu,

• podejmowanie czynności w postępowaniu sądowym, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o zapłatę należności za korzystanie z nieruchomości, o roszczenia ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia, o stwierdzenie nabycia spadku, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

• składanie wniosków o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości oraz o wpis w księdze wieczystej.

Arkadiusz Jaraszek

arkadiusz.jaraszek@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.).