Kategorie

Jakie są obligatoryjne elementy procedury budżetowej

Joanna Nowicka
inforCMS
Przepisy rygorystycznie określają podmioty, które mogą opracować projekt budżetu samorządowego, a także wprowadzać do niego zmiany. Dokument ten musi zawierać pewne obligatoryjne elementy. Statystyki podają, że błędy dotyczące legalności zapisów budżetowych występują, aż w 13,7% uchwał. Ostatecznym terminem uchwalenia budżetu jest 31 marca roku budżetowego.

Podstawą prowadzenia przez samorządy gospodarki finansowej w danym roku jest uchwała budżetowa lub po rozpoczęciu roku budżetowego - do czasu jej uchwalenia - projekt uchwały budżetowej.

W budżecie obowiązuje zasada równowagi finansowej, tzn. roczne wydatki samorządu nie mogą przekroczyć jego dochodów. Natomiast jeżeli w uchwale budżetowej wystąpi niedobór, należy określić źródła jego pokrycia.

Trzy etapy uchwalania budżetu

Procedurę uchwalania i zmian budżetu samorządu zasadniczo podzielić można na trzy etapy:

1) przedłożenie projektu uchwały budżetowej przez organ wykonawczy,

2) uchwalenie budżetu,

3) zmiany uchwalonego budżetu (mogą być dokonywane przez organ wykonawczy, jak również przez organ stanowiący - z inicjatywy organu wykonawczego).

Tryb prac nad projektem uchwały budżetowej określa organ stanowiący samorządu.

Budżet jest rocznym planem dochodów i wydatków, planem przychodów i rozchodów gminy oraz wydatków zakładów budżetowych, środków specjalnych i funduszy celowych.

Podstawowe zasady i terminy, obowiązujące w zakresie projektowania i uchwalania budżetu samorządowego, są określone w ustawie z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (dalej: ustawa o finansach publicznych) oraz w następujących przepisach ustrojowych:

• art. 51-63 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym,

• art. 51-64 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym,

• art. 61-74 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.

Uchwała w sprawie procedury

Na mocy obowiązujących przepisów uchwała w sprawie procedury uchwalania budżetu powinna zawierać:

• szczegółowy projekt budżetu (art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych),

• zakres obowiązków jednostek organizacyjnych (dotyczy m.in. jednostek budżetowych, zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych, samorządowych instytucji kultury oraz spółek samorządowych) związanych z opracowywaniem projektu,

• materiały informacyjne, które organ wykonawczy ma obowiązek przedstawić radzie (sejmikowi) wraz z projektem uchwały budżetowej,

• terminy i zasady postępowania obowiązujące w toku prac nad projektem (chodzi o kompleksowe określenie procedury budżetowej - ustalenie czynności dotyczących wstępnego przygotowania projektu oraz regulacji związanych z trybem uchwalania budżetu i jego zmian, w tym trybu prac organu stanowiącego, tj. komisji rady i sejmiku).

Projekt uchwały budżetowej

Projekt uchwały budżetowej jest przyjmowany przez organ wykonawczy samorządu w drodze zarządzenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub uchwały zarządu (powiatu, województwa).

Projekt budżetu obejmuje m.in.:

• zestawienia tabelaryczne prognozowanych dochodów według ważniejszych źródeł dochodów oraz w układzie działów i rozdziałów klasyfikacji budżetowej,

• zestawienia wydatków budżetowych w podziale na działy i rozdziały klasyfikacji budżetowej,

• źródła pokrycia deficytu budżetowego lub przeznaczenia nadwyżki budżetowej,

• plany przychodów i wydatków zakładów budżetowych, środków specjalnych i funduszy celowych,

• wykaz planowanych zadań inwestycyjnych i remontowych przewidzianych do realizacji w danym roku budżetowym,

• informację o stanie zobowiązań i wierzytelności,

• informację o stanie mienia komunalnego (patrz ramka: Jak określić w projekcie budżetu informacje o stanie mienia komunalnego?),

• część opisową zawierającą objaśnienia o sposobie realizacji dochodów i wydatków ujętych w projekcie budżetu.

Obligatoryjnym elementem uchwały budżetowej gminy jest limit zobowiązań z tytułu zaciąganych kredytów i pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych (o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o finansach publicznych). Określenie limitu jest niezbędne, gdyż suma zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz innych zobowiązań samorządu nie może w ciągu roku przekroczyć tego wskaźnika. Oznacza to, że jeśli uchwała budżetowa nie zawiera tego limitu, to gmina nie może zaciągać kredytów lub pożyczek oraz emitować papierów wartościowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Rz 400/07; FK 2007/10/68).

Termin przedłożenia projektu

Reklama

Projekt uchwały budżetowej wraz z objaśnieniami oraz prognozą kwoty długu i informacją o stanie mienia komunalnego powinien być przedłożony przez organ wykonawczy radzie (sejmikowi) oraz regionalnej izbie obrachunkowej (RIO) do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy (art. 181 ust. 1 ustawy o finansach publicznych).

Niedochowanie terminu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub zarząd nie jest zagrożone sankcjami. Z tego względu przyjmuje się, że ostateczny termin przedłożenia projektu uchwały budżetowej upływa z końcem roku poprzedzającego rok budżetowy (tj. 31 grudnia). W przeciwnym razie wszystkie wydatki dokonane po 1 stycznia roku budżetowego nie mają stosownego upoważnienia, co z kolei wiąże się z pociągnięciem do odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (art. 11 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych).

Prace nad projektem

W momencie przedłożenia projektu uchwały budżetowej radzie (sejmikowi) organ stanowiący rozpoczyna prace nad przyszłym budżetem. Należy podkreślić, że tok tych prac nie jest określony przepisami, lecz wynika z uchwał organów stanowiących w sprawie procedury uchwalania budżetu i jego zmian.

Prace nad projektem uchwały polegają na tym, że odpowiednie komisje organu stanowiącego opiniują otrzymany dokument i wnoszą swoje wnioski i opinie, do których powinien się ustosunkować organ wykonawczy (art. 179 ustawy o finansach publicznych).

Rada (sejmik) może, bez uprzedniej zgody organu wykonawczego, wprowadzić w projekcie budżetu zmiany polegające na zmniejszeniu dochodów lub zwiększeniu wydatków, jeżeli nie powodują one zwiększenia deficytu.

Podjęcie uchwały budżetowej

Uchwała budżetowa samorządu powinna być podjęta przed rozpoczęciem roku budżetowego, czyli do 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy (art. 182 ustawy o finansach publicznych).

Możliwe jest jednak uchwalenie budżetu po tej dacie, jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi przypadkami (uznanie, czy takie przypadki wystąpiły, należy wyłącznie do rady lub sejmiku). Przy czym ostatecznym terminem uchwalenia budżetu jest 31 marca roku budżetowego (art. 183 ust. 1 ustawy o finansach publicznych). W przypadku niedochowania przez radę (sejmik) tego ostatecznego terminu, RIO ustala (w terminie do 30 kwietnia roku budżetowego) tzw. budżet zastępczy (art. 183 ust. 3 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych). Co istotne - ustalenie zastępcze może dotyczyć wyłącznie zadań własnych danej jednostki samorządu oraz zadań jej zleconych.

Gospodarka finansowa danej jednostki do dnia ustalenia budżetu przez organ nadzoru jest prowadzona na podstawie projektu uchwały budżetowej.

Zmiany w budżecie

W trakcie roku kalendarzowego w budżecie jednostki samorządu mogą być dokonywane zmiany. Do dokonywania poprawek są uprawnione następujące podmioty: organ stanowiący, organ wykonawczy oraz upoważnieni kierownicy jednostek organizacyjnych (art. 188 ustawy o finansach publicznych).

Zmiany polegające na zwiększeniu wydatków budżetowych mogą być dokonane:

• w przypadku ponadplanowych dochodów bądź w razie zaciągnięcia kredytów lub pożyczek,

• poprzez wykorzystanie rezerwy,

• przez przenoszenie wydatków między działami klasyfikacji budżetowej.

Organ wykonawczy może dokonywać zmian dochodów i wydatków samorządowych wynikających:

• ze zmian kwot dotacji celowych przekazywanych z budżetu państwa oraz z budżetów innych jednostek samorządowych,

• z uruchomienia rezerw budżetowych,

• ze zmian kwot subwencji ogólnych.

Organ wykonawczy może także przekazać uprawnienia innym jednostkom organizacyjnym do zaciągania zobowiązań z tytułu umów, których realizacja w roku następnym jest niezbędna dla zapewnienia ciągłości działania jednostki.

Organ stanowiący samorządu może upoważnić organ wykonawczy do:

• dokonywania innych zmian w wydatkach (z wyłączeniem przeniesień wydatków między działami),

• przekazywania uprawnień kierownikom jednostek do wprowadzania zmian w planach finansowych jednostek organizacyjnych.

W 2006 r. samorządy podjęły ponad 76 tys. uchwał zmieniających swoje budżety.

JAK OKREŚLIĆ W PROJEKCIE BUDŻETU INFORMACJE O STANIE MIENIA KOMUNALNEGO?

Informacja o stanie mienia komunalnego, przekazywana wraz z projektem uchwały budżetowej, powinna zawierać dane:

1) dotyczące przysługujących jednostce samorządu terytorialnego praw własności,

2) dotyczące:

• innych niż własność praw majątkowych, w tym o ograniczonych prawach rzeczowych, użytkowaniu wieczystym, wierzytelnościach, udziałach w spółkach, akcjach,

• posiadania,

3) dotyczące zmian w stanie mienia komunalnego, w zakresie wyżej wymienionych praw, od dnia złożenia poprzedniej informacji,

4) o dochodach uzyskanych z tytułu wykonywania prawa własności i innych praw majątkowych oraz z wykonywania posiadania,

5) o zdarzeniach mających wpływ na stan mienia komunalnego.

 

 

Joanna Nowicka

Podstawy prawne:

• Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 216, poz. 1370)

• Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 180, poz. 1111)

• Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 180, poz. 1111)

• Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1590; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 216, poz. 1370)

 

• Ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114, ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 79, poz. 551)

• Ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 55, poz. 577; ost.zm. Dz.U. z 2005 r. nr 249, poz. 2104)

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    21 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Unijny Certyfikat COVID - jak pobrać na telefon?

    Unijny Certyfikat COVID - tzw. paszport covidowy (szczepionkowy) od dziś jest już dostępny w aplikacji mObywatel i można go pobrać na telefon komórkowy. Jak pobrać paszport covidowy?

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych dla samorządów

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Rusza nowy rządowy program, który zapewni pieniądze na inwestycje dla samorządów. Na co i na jakich zasadach będzie można otrzymać dofinansowanie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach? Czy mogą być one prowadzone w formie zdalnej? Z jakich przedmiotów organizuje się zajęcia wspomagające? Jak poinformować o nich rodziców? Jak prawidłowo wyliczyć przysługującą szkole liczbę zajęć wspomagających? Ministerstwo Edukacji i Nauki odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące dodatkowych lekcji po powrocie do szkół.

    Zmiany w programie Aktywna tablica 2020-2024

    Aktywna tablica 2020-2024 - zmiany. Proponowane nowe rozwiązania dotyczą m.in. wprowadzenia nowego rodzaju sprzętu, który będzie można zakupić w ramach programu i rozszerzenia na kolejne lata (2021-2024) możliwości zakupu laptopów wraz ze sprzętem umożliwiającym przetwarzanie wizerunku i głosu. Trwają konsultacje społeczne, opinie można przesyłać do 9 lipca 2021 r.

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?