Kategorie

Szczególne zasady wykonywania budżetu samorządowego

Tadeusz Subik
Niektóre dochody samorządów muszą być klasyfikowane i wydawane w ściśle określony sposób. Wpływy te i cele, na jakie mogą być przeznaczone, określają ustawy odrębne od przepisów ustawy o finansach publicznych.

Przepisy o finansach publicznych zawsze w szczególny sposób traktowały środki finansowe z niektórych źródeł. Dotyczyło to przede wszystkim dochodów z tytułu wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz środków zgromadzonych na fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej danej jednostki samorządu terytorialnego (dalej: JST), ale nie są to jedyne, tego typu wpływy. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: ustawa o finansach publicznych) także zawiera te zasady w art. 212 ust. 1 pkt 8, który przewiduje, że uchwała budżetowa określa szczególne zasady wykonywania budżetu JST w roku budżetowym, wynikające z odrębnych ustaw.

Reklama

Na uwagę zasługują także art. 237 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym w planie dochodów i wydatków budżetu JST określa się także dochody i wydatki finansowane z tych dochodów, związane ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu z odrębnych ustaw.

Oznacza to, że odrębne ustawy określają zasady wydatkowania środków budżetowych z określonych źródeł na ściśle określone w tych ustawach zadania. Wyodrębnienie dochodów oraz wydatków finansowanych z tych dochodów jest więc nieodzownym elementem uchwały budżetowej JST.

Opłaty za sprzedaż alkoholu

Najbardziej znaną szczególną zasadą wykonywania budżetu JST są postanowienia wynikające z ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dalej: ustawa antyalkoholowa). Zadania JST określa jej art. 4 oraz 41.

Reklama

Zgodnie z nimi samorząd wojewódzki realizuje zadania określone w art. 1 i 2 ustawy antyalkoholowej poprzez wojewódzki program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, który stanowi część strategii wojewódzkiej w zakresie polityki społecznej (art. 4 ustawy antyalkoholowej). Natomiast prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracją społeczną osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin (art. 41 ustawy antyalkoholowej).

Dla budżetów JST największe znaczenie ma art. 182 ustawy antyalkoholowej, który przewiduje, że dochody z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (wydane na podstawie jej art. 18 lub art. 181 oraz art. 111 ustawy antyalkoholowej) będą wykorzystywane na realizację gminnych programów:

1) profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz

2) przeciwdziałania narkomanii (przewidzianego w art. 10 ust. 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii).

Środki te nie mogą być przeznaczane na inne cele.

W budżecie JST dochody z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych ujmowane są w:

dziale 756 – Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem

rozdziale 75618 – Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw

§ 048 – Wpływy z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Natomiast wydatki budżetowe ze środków zgromadzonych z opłat na sprzedaż napojów alkoholowych ujęte są w:

dziale 851 – Ochrona zdrowia

rozdziałach 85153 – Zwalczanie narkomanii oraz 85154 – Przeciwdziałanie alkoholizmowi.

Czytaj także: Zbliża się termin przedłożenia projektów budżetów>>

Ochrona środowiska

Drugą grupą dochodów i wydatków, która podlega szczególnym zasadom wykonywania budżetu JST w roku budżetowym, wynikającą z odrębnych ustaw, to dochody i przeznaczenie ich na określone wydatki wynikające z ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (dalej: Prawo ochrony środowiska).

Dochodami gmin i powiatów są wpływy z tytułu opłat i kar za korzystanie ze środowiska (art. 402 ust. 4–6 Prawa ochrony środowiska). Dochody te można przeznaczyć wyłącznie na finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej w zakresie określonym w art. 400a Prawa ochrony środowiska.

W budżecie JST dochody z tytułu kar i opłat za korzystanie ze środowiska oraz wydatki na finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej ujęte są w:

dziale 900 – Gospodarka komunalna

rozdziale 90019 – Wpływy i wydatki związane z gromadzeniem środków z opłat i kar za korzystanie ze środowiska.

Jednak wydatki na finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej mogą się pojawić również w innych działach i rozdziałach klasyfikacji budżetowej właściwych ze względu na realizowane zadanie.

Dochody ujmowane będą w paragrafach:

● 069 – Wpływy z różnych opłat, w przypadku wpływów z tytułu opłat za usuwanie drzew, krzewów, szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych, składowanie odpadów oraz pozostałych rodzajów gospodarczego korzystania ze środowiska i dokonywanie w nim zmian,

● 057 – Grzywny, mandaty i inne kary pieniężne od osób fizycznych,

● 058 – Grzywny i inne kary pieniężne od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych, w przypadku wpływów z tytułu kar za usuwanie drzew, krzewów, niewłaściwe składowanie odpadów, naruszenie zasad korzystania ze środowiska.

Fotoradary

Szczególne zasady wykonywania budżetu JST wprowadziła także ustawa z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, która zmieniła ustawę z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: ustawa o drogach publicznych).

Nowelizacja ustawy o drogach publicznych wprowadziła art. 20d, który stanowi, że dochody uzyskane z grzywien nałożonych za naruszenie przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących JST przeznaczają w całości na finansowanie:

1) zadań inwestycyjnych, modernizacyjnych lub remontowych związanych z siecią drogową,

2) utrzymania i funkcjonowania infrastruktury oraz urządzeń drogowych, w tym na budowę, przebudowę, remont, utrzymanie i ochronę dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich,

3) poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym popularyzację przepisów ruchu drogowego, działalność edukacyjną oraz współpracę w tym zakresie z właściwymi organizacjami społecznymi i instytucjami pozarządowymi.

Dochody z tego tytułu (mandaty) ujmowane są w budżecie JST w:

dziale 754 – Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa

rozdziale 75416 – Straż gminna (miejska)

§ 057 – Grzywny i mandaty i inne kary od osób fizycznych.

Natomiast wydatki będą objęte działem i rozdziałem właściwym ze względu na realizowane zadanie.


Opłaty od przewoźników

Kolejny akt prawny, z którego wynikają szczególne zasady wykonywania budżetu JST, to ustawa z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie drogowym (dalej: ustawa o transporcie drogowym). Jak wynika z postanowień art. 16, w transporcie drogowym za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców mogą być pobierane opłaty. Natomiast art. 16 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest JST, mogą być pobierane opłaty. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez radę lub sejmik. Opłaty te stanowią dochód właściwej JST. Opłaty te mogą być przeznaczone wyłącznie na:

1) utrzymanie przystanków komunikacyjnych oraz dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest JST;

2) na budowę, przebudowę i remont – w przypadku gdy organizatorem transportu jest gmina:

● przystanków komunikacyjnych oraz dworców, których właścicielem lub zarządzającym jest gmina,

● wiat przystankowych lub innych budynków służących pasażerom, posadowionych na miejscu przeznaczonym do wsiadania i wysiadania pasażerów lub przylegających do tego miejsca, usytuowanych w pasie drogowym dróg publicznych bez względu na kategorię dróg

– art. 16 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

W budżecie JST dochody z opłat od operatorów i przewoźników za korzystanie z przystanków komunikacyjnych i dworców ujmowane są w:

dziale 756 – Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem

rozdziale 75618 – Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw

§ 049 – Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie odrębnych ustaw.

Natomiast wydatki będą objęte działem i rozdziałem właściwym ze względu na realizowane zadanie.

Czytaj także: Wieloletnia prognoza finansowa jednostek samorządu – metodyka>>

Budżety województw

1 stycznia 2011 r., na podstawie art. 23 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, zostały wprowadzone szczególne zasady wykonywania budżetu województwa samorządowego. Na podstawie tego przepisu został dodany do ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (dalej: ustawa o ochronie gruntów) rozdział 5a – dochody związane z wyłączeniem z produkcji gruntów rolnych.

Dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy o ochronie gruntów:

1) należności,

2) opłaty roczne,

3) opłaty z tytułu niewykonania obowiązku zdjęcia i wykorzystania próchnicznej warstwy gleby,

4) opłaty oraz należności i opłaty roczne podwyższone, określone w art. 28 ust. 1–4 ustawy o ochronie gruntów

– art. 22 b ustawy o ochronie gruntów.

Zarząd województwa gromadzi te dochody na wyodrębnionym rachunku bankowym.

Ze środków tych finansowane są ochrona, rekultywacja i poprawa jakości gruntów rolnych oraz wypłata odszkodowań przewidzianych ustawą o ochronie gruntów (art. 22c ust. 1 ustawy o ochronie gruntów).

W pierwszej kolejności inwestycje te powinny być prowadzone na obszarze tych gmin, w których powstają dochody związane z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych oraz istnieją warunki uzyskania wzrostu produkcji rolniczej, rekompensującej straty poniesione w wyniku zmniejszenia obszaru gruntów rolnych (art. 22c ust. 2 ustawy o ochronie gruntów).

W uchwale budżetowej dochody związane z wyłączeniem z produkcji gruntów rolnych ujmowane są w:

dziale 010 – Rolnictwo i łowiectwo

rozdziale 01042 – Wyłączenie z produkcji gruntów rolnych.

Natomiast wydatki będą objęte działem i rozdziałem właściwym ze względu na realizowane zadanie wynikające z art. 22c ustawy o ochronie gruntów.

Podstawy prawne

•  Ustawa z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 225, poz. 1466)

•  Ustawa z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2011 r. nr 5, poz. 13)

•  Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1241; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 178, poz. 1061)

•  Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 185, poz. 1098)

•  Ustawa z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. nr 179, poz. 1485; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 117, poz. 678)

•  Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz. 150; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 178, poz. 1060)

•  Ustawa z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (j.t. Dz.U. z 2004 r. nr 121, poz. 1266; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 163, poz. 981)

•  Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 159, poz. 945)

•  Ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 112, poz. 654)

Chcesz dowiedzieć się więcej, skorzystaj z naszych programów >>
INFORLEX Klasyfikacja Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Klasyfikacja Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    2 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Dobry Start - pieniądze wypłacane przez ZUS

    ZUS wypłaca już pieniądze w ramach programu Dobry Start. Kto najszybciej otrzymał świadczenie? Jaki błąd uniemożliwia przelanie pieniędzy?

    Dodatek specjalny za część miesiąca

    Dodatek specjalny za część miesiąca koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej - jak obliczyć w przypadku absencji z innego powodu niż choroba?

    Kiedy gmina może wprowadzić uchwałę ograniczenia emisji hałasu

    Uchwały o ograniczeniu emisji hałasu nie można uchwalić tylko na podstawie skarg mieszkańców. Niezbędne są badania określające poziom hałasu. Przy czym wprowadzenia ograniczeń nie uzasadnia incydentalne naruszenie norm emisji hałasu.

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień w oparciu o urzędy wojewódzkie to nowe programy, których uruchomienie zapowiada rząd.

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?