Trwają przygotowania do rozstrzygającej walki o tytuł stolicy kultury

Gdańsk, Katowice, Lublin, Warszawa i Wrocław - w czerwcu będzie wiadomo, które z zakwalifikowanych do ostatniego etapu konkursu miast stanie się w 2016 roku europejskim centrum kultury. Choć trwają przygotowania do rozstrzygającej batalii o tytuł, szczegółów swoich strategii miasta nie chcą zdradzać.

Przedstawiciele wszystkich pięciu miast deklarują zgodnie, że tytuł traktują nie tylko jako szansę na promocję, lecz przede wszystkim jako możliwość zwiększenia udziału mieszkańców miast w życiu kulturalnym. Konsultacje społeczne mające na celu zaangażowanie mieszkańców w tworzenie kulturalnego programu zapowiedział Gdańsk i Warszawa. Czego od kulturalnego programu miasta oczekują jego mieszkańcy wie już Lublin.

Jak poinformował dyrektor programowy biura Gdańsk i Metropolia Europejska Stolica Kultury 2016 Romuald Pokojski, w Gdańsku konsultacje z mieszkańcami na temat programu kulturalnego miasta w co najmniej ośmiu dzielnicach odbędą się w lutym pod hasłem "Moja dzielnica też stolica".

26 stycznia Gdańsk ogłosił również konkurs na projekty koncepcyjne wydarzeń wzbogacające ofertę kulturalną miast. Konkurs, w którym pula nagród wynosi 45 tys. zł, będzie obejmował trzy tematy: programy kulturalne w internecie, propagowanie kultury w mniejszych miastach i gminach oraz współpraca kulturalna miast w Polsce.

Przeprowadzenie w najbliższych tygodniach konsultacji z warszawiakami, artystami i organizacjami pozarządowymi będzie pierwszym krokiem nowo wybranego kierownika artystycznego Warszawy Grzegorza Piątka. "Chcę nasz program nasycić projektami realnymi, w których warszawiacy będą chcieli brać udział, a nie moimi, czy wąskiego grona osób" - powiedział.

W przeprowadzonym w grudniu i styczniu naborze pomysłów lublinianie zgłosili około 230 projektów. "Bardzo się cieszymy, że w dość krótkim czasie przyszło tak dużo pomysłów. Są one bardzo różne, od pojedynczych propozycji wystaw czy koncertów po duże projekty dotyczące infrastruktury kulturalnej o wartości kilku milionów zł" - powiedział PAP zastępca wydziału kultury urzędu miasta w Lublinie Michał Karapuda. Zespół przygotowujący aplikację Lublina do 15 lutego rozstrzygnie, które ze zgłoszonych projektów zostaną uwzględnione w aplikacji konkursowej.

Z kolei Katowice starają się pozyskać wsparcie innych miast wchodzących w skład Metropolii Silesia. Jak powiedział przewodniczący rady programowej ds. konkursu Tadeusz Sławek, chodzi o nadanie katowickiej kandydaturze metropolitalnego charakteru.

Wobec braku możliwości finansowania z budżetu Katowic imprez w innych miastach, o oficjalne wsparcie dla swojej kandydatury Katowice zwracają się do radnych sąsiednich miast. Wspierające przedsięwzięcie samorządy będą pod szyldem konkursu organizować własne wydarzenia. "To prawdziwy test naszej solidarności regionalnej" - ocenił Sławek.

Wrocławian zachęcić do udziału w kulturalnych wydarzeniach miasta mają m.in. takie inicjatywy jak zorganizowane w tym roku darmowe zwiedzanie muzeów dla wnuków i dziadków w dniu ich święta. "W weekend, w którym to organizowaliśmy, Muzeum Miejskie odwiedziło kilkaset osób, gdy normalnie w sobotę przychodzi około 50 zwiedzających" - mówił kierujący instytucją Wrocław 2016 Adam Chmielewski.

Podkreślił on, że Wrocław ma bardzo bogatą ofertę kulturalną, która nie zyskuje wielkiej popularności wśród mieszkańców. "Dlatego nasz program jest skoncentrowany nie na budowaniu podaży kulturalnej, tylko popytu" - tłumaczył Chmielewski.

Obok konkursów i konsultacji Gdańsk stawia na informację. W pierwszej kolejności biuro ds. konkursu - jak poinformował jego rzecznik prasowy Sławomir Czarnecki - chce wyposażyć w pakiet materiałów promocyjnych każdą taksówkę w mieście.

Potem biuro przystąpi do realizacji programu szkoleń dla osób, które turysta spotyka w mieście jako pierwsze tj. taksówkarzy, pracowników informacji turystycznej i kas biletowych, strażników miejskich i policjantów. Program "Welcome to Gdańsk", który ma objąć kursy językowe i informację kulturalną, jest wzorowany na podobnej akcji przeprowadzonej w Liverpoolu, który był Europejską Stolicą Kultury w 2008 roku.

Do czerwca w Gdańsku zaplanowano kilka imprez promocyjnych m.in. Noc Murali na Zaspie, utworzenie grupy przewodników w tej dzielnicy opowiadających o malowidłach oraz plenerową transmisję opery z hiszpańskiej Walencji.

Biuro Gdańsk 2016 będzie też wspierać Eurofestiwal Odyseja Umysłu i Dock's Docs Gdańsk Remix - międzynarodowy konkurs na video remix o Stoczni Gdańskiej.

W najbliższych miesiącach jednym z głównych wydarzeń programu promocyjnego Katowic będzie marcowy koncert słynnego reżysera, a zarazem jazzmana-klarnecisty Woody'ego Alena.

Katowice w ramach starań o tytuł realizują zainaugurowany 25 stycznia projekt "Miasto Przemian". Jego tematem jest rewitalizacja miasta. Cyklem warsztatów, spotkań i wykładów z mieszkańcami biuro projektu Katowice ESK 2016 chce zaangażować mieszkańców w odnowę przestrzeni miejskiej, nie tylko w wymiarze architektonicznym, ale też społecznym i kulturalnym - przekonywali przedstawiciele biura.

Żadnych szczegółów na temat programu kulturalnego na najbliższe miesiące nie chciał zdradzić zastępca wydziału kultury urzędu miasta w Lublinie Michał Karapuda.

Podkreślił, że Lublin będzie akcentować przede wszystkim "wzajemne oddziaływanie, dialog, kontakty i współpracę Lublina, nazywanego Bramą Wschodu, z kulturą i religią krajów za wschodnią granicą, spoza Unii Europejskiej, m.in. Ukrainą czy Rosją".

Zdaniem kierownika artystycznego stolicy atutem Warszawy w konkursie o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016 są kontakty z dużymi instytucjami międzynarodowymi. "Dzięki temu jest ona w stanie wyprodukować program, który będzie mieć naprawdę rezonans europejski" - powiedział kierownik artystyczny. Piątek chce, aby program nie był tylko wizytówką Warszawy, ale także laboratorium dla Europy. "Stawiamy również na twórców i myślicieli z innych krajów" - podkreślił.

Konkretne projekty kulturalne Wrocławia będą przede wszystkim podkreślać oswojenie jego historii i - jak powiedział Chmielewski - "przeszłości, która była przeszłością czeską, niemiecką i polską". "Wydaje mi się, że tym się różnimy od reszty kraju" - dodał.

Wrocław w swoich staraniach będzie promował dotychczasowe "flagowe" imprezy kulturalne organizowane w stolicy Dolnego Śląska, m.in. festiwal filmowy Era Nowe Horyzonty i festiwal teatralny Dialog.

Do maja kandydaci do tytułu mają czas na przygotowanie dokumentu aplikacyjnego, na podstawie którego w czerwcu zostanie wyłoniony zwycięzca. Wtedy minister kultury, organizator konkursu, nominuje jedno miasto do tytułu przekaże swą decyzję instytucjom europejskim. Ostateczną decyzję, po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego i zaleceniach Komisji Europejskiej, podejmie Rada UE w drugim kwartale 2012 roku.

Główną część dokumentu aplikacyjnego powinien stanowić program artystyczny, który zdobywca tytułu zrealizuje w latach 2012-2015 i w 2016 roku.

Obok programu artystycznego na najbliższe lata, w dokumencie aplikacyjnym znajdą się informacje dotyczące infrastruktury kulturalnej, transportowej, turystycznej i planowanych w kandydującym do tytuł mieście inwestycji.

Idea Europejskiej Stolicy Kultury zrodziła się 13 maja 1985 roku, podczas spotkania Rady Europejskiej Ministrów Kultury. Przedstawiła ją grecka minister kultury Melina Mercouri. Od 2005 roku Europejską Stolicą Kultury są dwa miasta, jedno ze starej Unii, drugie - z państw nowo przyjętych. W 2016 r. tytuł ten przypadnie miastu w Hiszpanii i w Polsce.

Czytaj także: Europejska Stolica Kultury 2016 – „konkurs piękności” polskich miast>>