Nowe prawo ureguluje usuwanie skutków powodzi

Nowe przepisy przygotowano ze względu na zagrożenie powodziami, które powodują znaczne straty w gospodarce i mieniu prywatnym. Dotychczas każdorazowo po wystąpieniu powodzi konieczne było uchwalenie specustawy przyznającej szczególną pomoc poszkodowanym i dokonywanie zmian w obowiązujących przepisach. Rozwiązania zaproponowane w nowej ustawie mają charakter bardziej uniwersalny, dzięki czemu zapewnią sprawniejsze i szybsze udzielenie pomocy poszkodowanym przez żywioł powodzi.

Założono, że Rada Ministrów będzie każdorazowo określić w rozporządzeniu wykaz gmin lub miejscowości poszkodowanych w wyniku powodzi, w których zastosowanie będą miały szczególne rozwiązania określone w ustawie. Rozporządzenie będzie wydawane w przypadku wystąpienia powodzi o dużych rozmiarach, gdy środki zastosowane przez terenową administrację rządową i samorząd terytorialny okażą się niewystarczające. Premier będzie otrzymywał odpowiednie dane od wojewodów. Na podstawie tego rozporządzenia będzie można udzielać pomocy poszkodowanym przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Postanowiono, że w roku, w którym wystąpiła powódź minister finansów będzie mógł utworzyć rezerwę celową, przeznaczoną na sfinansowanie usuwania jej skutków. Założono, że łączna wartość pomocy publicznej udzielonej na podstawie ustawy, z przeznaczeniem na naprawę szkód spowodowanych powodzią, nie będzie mogła przekroczyć wartości szkód materialnych poniesionych wskutek tego kataklizmu.

Przyjęto, że rodzina lub osoba samotnie gospodarująca, poszkodowana w wyniku powodzi, w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych będzie mogła otrzymać jednorazowy zasiłek powodziowy do 2 tys. zł. Jednocześnie postanowiono, że gdy wartość szkód nie przekroczy 2 tys. zł – zasiłek będzie wypłacany w wysokości odpowiadającej poniesionej szkodzie, natomiast gdy poniesiona szkoda będzie równa lub większa niż 2 tys. – zasiłek będzie wynosił 2 tys. zł. Zasiłek będzie przyznawany niezależnie od dochodów rodziny lub osoby samotnie gospodarującej. Decyzję o przyznaniu zasiłku będzie wydawał wójt (burmistrz, prezydent miasta) niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 2 dni (licząc od dnia wpłynięcia wniosku). Zasiłek będzie też wypłacany niezwłocznie, nie później niż w ciągu 2 dni (licząc od dnia wydania decyzji o jego przyznaniu). Zasiłek co do zasady nie będzie podlegał zwrotowi. Podstawą jego przyznania będzie oświadczenie zawarte we wniosku, że osoba go składająca poniosła szkodę w związku z powodzią.

Zaproponowano także odstąpienie od trybu przetargowego przy zbywaniu nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe dla osób fizycznych poszkodowanych przez powódź. Chodzi o nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Na takich samych zasadach zbywane byłyby nieruchomości z zasobu własności rolnej skarbu państwa.

Założono, że pracownik będzie usprawiedliwiony, jeśli z powodu powodzi nie przyjdzie do pracy. Będzie mu wówczas przysługiwać prawo do odpowiedniej części minimalnego wynagrodzenia wypłacanego przez pracodawcę przez okres nie dłuższy niż 10 dni roboczych.

Zapisano, że starosta, na wniosek bezrobotnego poszkodowanego powodzią, będzie mógł przyznać mu prawo do świadczenia w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, finansowanego z Funduszu Pracy. Chodzi o okres poprzedzający dzień zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, nie dłuższy niż 30 dni, jeżeli opóźnienie w rejestracji było spowodowane powodzią. Starosta będzie mógł także dokonać zwrotu ze środków Funduszu Pracy poniesionych przez pracodawcę (którego zakład został zniszczony) kosztów na wynagrodzenia, nagrody, składki na ubezpieczenia społeczne zatrudnianych pracowników. Zwroty te będzie można realizować przez okres do 12 miesięcy, ale nie dłużej niż do końca roku następującego po roku, w którym wystąpiła powódź.

Pracodawca, który ze względu na powódź musiał przejściowo zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej (lub istotnie ją ograniczył), i nie posiada środków na wypłatę pracownikom wynagrodzenia, będzie mógł uzyskać na ten cel nieoprocentowaną pożyczkę z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Środki byłyby przeznaczane na wynagrodzenie: za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy; czas niewykonywania pracy jeśli pracownik był do niej gotów, ale z powodu przeszkód po stronie pracodawcy nie doszło do jej świadczenia; za pracę polegającą na ochronie zakładu przed powodzią lub usuwaniu jej skutków.

Przewidziano możliwość udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych przedsiębiorcom poszkodowanym powodzią. Warunkiem skorzystania z ulgi, w ramach programu pomocowego, będzie złożenie wniosku przez przedsiębiorcę do 31 grudnia roku następującego po roku, w którym wystąpiła powódź.
W proponowanych przepisach wyeliminowano ryzyko utraty prawa do świadczeń socjalnych w przypadku korzystania ze świadczeń związanych z powodzią (świadczenia uzyskane w związku z powodzią nie będą wliczane do dochodu, od którego zależy uzyskanie świadczeń socjalnych).

Przewidziano rozciągniecie stosowania ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców – na poszkodowanych przez powódź przedsiębiorców, którzy odnotują co najmniej 15 proc. spadek obrotów gospodarczych, rozumianych jako sprzedaż.

Stworzono przepisy, które umożliwią szybszą odbudowę, remont lub rozbiórkę urządzeń wodnych, uszkodzonych lub zniszczonych przez powódź – przez zniesienie obowiązku uzyskiwania dla takich urządzeń pozwolenia wodnoprawnego.

Postanowiono, że nadzór nad realizacją zadań związanych z pomocą poszkodowanym będzie zadaniem wojewody.

Wprowadzono możliwość ubiegania się przez przedsiębiorców poszkodowanych przez powódź o pożyczki na usuwanie szkód majątkowych w prowadzonych przez nich firmach. O pożyczki będą mogli się starać przedsiębiorcy, którzy prowadzili działalność gospodarczą i nie zatrudniali więcej niż 50 pracowników. Pożyczkę będą mogli też otrzymać przedsiębiorcy, którzy w dniu wystąpienia powodzi mieli zawieszoną działalność, i ci którzy ją zawiesili po wystąpieniu powodzi. Pożyczka będzie udzielona jednorazowo do wysokości szkody poniesionej w wyniku powodzi, ale nie będzie większa niż 50 tys. zł. Będzie można ją umorzyć: w całości (jeśli przedsiębiorca jest ubezpieczony od następstw klęsk żywiołowych) i w 75 proc. (jeśli przedsiębiorca nie jest ubezpieczony; pozostałe do spłaty 25 proc. nie będzie oprocentowane i będzie podlegać 9 miesięcznej karencji). Pożyczki będą udzielane przez fundusze pożyczkowe wybrane przez ministra gospodarki w drodze konkursu. Pierwszy konkurs zostanie ogłoszony po wejściu ustawy w życie.

Kolejne zmiany zakładają: likwidację Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (zadania prezesa KZGW przejmie Główny Koordynator Gospodarki Wodnej) oraz likwidację 7 regionalnych zarządów gospodarki wodnej (w ich miejsce powstanie 16 wojewódzkich zarządów gospodarki wodnej).

Założono, że Główny Koordynator Gospodarki Wodnej będzie podlegać ministrowi ds. gospodarki wodnej. Będzie on powoływany i odwoływany przez premiera na wniosek ministra właściwego ds. gospodarki wodnej. Będzie w randze sekretarza lub podsekretarza stanu resorcie środowiska.

Większość przepisów ustawy ma wejść w życie po 14 dniach od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw (chodzi o część pomocową), z kolei regulacje dotyczące zmian organizacyjnych w administracji gospodarki wodnej powinny obowiązywać od 2012 r.

premier.gov.pl