Powrót do szkół. Wytyczne dotyczące wsparcia uczniów, nauczania, sprawdzianów i prac domowych

Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało Wytyczne dotyczące działań skierowanych do uczniów i rodziców oraz kadry pedagogicznej po powrocie do szkół i placówek. Zawierają one rekomendacje dla kadry pedagogicznej szkół i placówek, opis działań skierowanych do uczniów, zalecenia dotyczące współpracy z rodzicami, wymagania w zakresie działalności poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz ustalenia dla kuratorów oświaty. Celem wytycznych jest wsparcie uczniów w powrocie do nauki stacjonarnej po długotrwałym okresie kształcenia na odległość.

Wsparcie uczniów w powrocie do szkół - wytyczne

Wytyczne zostały przygotowane, aby pomóc nauczycielom i dyrektorom szkół w organizacji zajęć stacjonarnych po długotrwałym okresie nauki zdalnej. Ich celem jest także wsparcie kadry pedagogicznej w jak najlepszym rozpoznaniu potrzeb dzieci i młodzieży, a tym samym ułatwienie im adaptacji w przestrzeni szkolnej i w grupie rówieśniczej. W wytycznych znalazły się m.in. wskazówki dotyczące realizacji podstawowy programowej, dostosowania tematyki zajęć z wychowawcą do zdiagnozowanych potrzeb uczniów czy rozwijania relacji interpersonalnych na poziomie nauczyciel-uczeń, uczeń-uczeń.

Wytyczne dla nauczycieli - m.in. nierozliczanie uczniów z zeszytów, w których wykonywały zadania podczas nauki zdalnej

• Zorganizowanie spotkania kadry pedagogicznej (niezwłocznie) w celu ustalenia wspólnych działań skierowanych do uczniów i rodziców w celu rozpoznania problemów w sferze emocjonalnej, społecznej, fizycznej dla konkretnych oddziałów.
• Zintensyfikowanie działań podejmowanych przez wychowawców i pozostałych nauczycieli w celu rozpoznania potrzeb uczniów w zakresie budowania właściwych relacji społecznych w klasie.
• Zintegrowanie działań profilaktycznych wynikających z programu profilaktyczno-wychowawczego z działaniami przeciwdziałającymi COVID-19 i promującymi zdrowie.
• Ustalenie sposobów diagnozowania osiągnięć uczniów ukierunkowanych głównie na zaprojektowanie działań wspomagających, bez nadmiernego stosowania klasycznych sposobów sprawdzania wiedzy i umiejętności.
• Zwrócenie uwagi na eliminowanie lęku, poczucia zagrożenia spowodowanego nadmiernym obciążeniem związanym np. z przygotowywaniem się do sprawdzianów czy obawą przed porażką w grupie rówieśniczej.
• Zaprojektowanie cyklu działań integrujących z uwzględnieniem propozycji zgłaszanych przez uczniów i rodziców, z możliwością włączenia w te działania psychologa, pedagoga, terapeuty.
• Określenie zadań pedagogów, psychologów i innych specjalistów zatrudnionych w szkole dotyczących wsparcia nauczycieli, wychowawców w zakresie diagnozowania sytuacji wychowawczej w każdej klasie.
• Ustalenie zakresu modyfikacji programów wychowawczo-profilaktycznych.
• Przestrzeganie zasady „nierozliczania” uczniów z zeszytów, zeszytów ćwiczeń, w których wykonywały zadania podczas pracy zdalnej.
• Określenie potrzeb nauczycieli w zakresie doskonalenia zawodowego w związku z nowymi wyzwaniami (w zakresie dydaktyki i wychowania).
• Stworzenie warunków do jeszcze większej aktywności samorządu uczniowskiego.
• Wzmocnienie roli wolontariatu szkolnego – organizacja samopomocy koleżeńskiej.
• Podjęcie stałej współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi.
• Zgłoszenie Ośrodkom Doskonalenia Nauczycieli zapotrzebowania na szkolenia kadry pedagogicznej z uwzględnieniem zdiagnozowanych potrzeb.

Powrót do szkół - ograniczenie liczby sprawdzianów i kartkówek

• Rozpoznanie indywidualnych potrzeb uczniów w zakresie wsparcia psychologiczno-pedagogicznego oraz podjęcie adekwatnych do zdiagnozowanych potrzeb działań.
• Rozpoznanie indywidualnych potrzeb edukacyjnych oraz trudności uczniów w przyswajaniu wiedzy i umiejętności w zakresie danego przedmiotu powstałych w czasie nauki zdalnej.
• Dostosowanie tematyki zajęć z wychowawcą do zdiagnozowanych potrzeb uczniów.
• Modyfikacja realizowanego programu nauczania, metod i form pracy do zdiagnozowanych potrzeb i możliwości uczniów.
• Realizacja podstawy programowej:

1. ograniczenie wprowadzania nowych treści z podstawy programowej w przypadku zajęć edukacyjnych, które będą kontynuowane w roku szkolnym 2021/2022,
2. umożliwienie uczniom dokonania weryfikacji ich wiedzy przez organizację:

• poprawkowych sprawdzianów wiedzy jedynie z przedmiotów kończących się w danej klasie,
• sprawdzianów diagnostycznych, które nie są na ocenę,
• sprawdzianów na prośbę ucznia/uczniów zgodnie z zapisami w statucie,

3. zrezygnowanie z przeprowadzania niezapowiedzianych kartkówek,
4. zamieszczanie w terminarzu w dzienniku Librus terminów kartkówek,
5. ograniczenie liczby przeprowadzanych kartkówek – maksymalnie trzy kartkówki w tygodniu z trzech różnych przedmiotów, maksymalnie z trzech ostatnich tematów,
6. zrezygnowanie z zadawania tzw. prac domowych w klasach VIII do czasu egzaminów.

• Rozwijanie relacji interpersonalnych na poziomie nauczyciel-uczeń, uczeń-uczeń poprzez m.in.:

1. częste kontakty i rozmowy nauczycieli/pedagogów z uczniami, uczniów z uczniami, np. podczas lekcji rekomendujemy przeznaczyć 15 minut na integrację oddziału klasowego,
2. objęcie wsparciem osób nieśmiałych i wycofanych, docenianie każdej aktywności, angażowanie do dodatkowych zadań,
3. podejmowanie działań integrujących zespół klasowy, np. obchody urodzin, aktywne przerwy śródlekcyjne,
4. organizowanie częstych wyjść klasowych.

• Uruchomienie stałych dyżurów/konsultacji specjalistów dla uczniów.

Współpraca z rodzicami/opiekunami prawnymi

• Pozyskanie od rodziców informacji dotyczącej potrzeb, niepokojów, obaw uczniów w związku z powrotem do szkoły.
• Podjęcie stałej współpracy z rodzicami w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniom zgodnie ze zdiagnozowanymi potrzebami.
• Uruchomienie stałych dyżurów/konsultacji specjalistów.
• Zorganizowanie warsztatów zwiększających świadomość rodziców/opiekunów w zakresie problemów zdrowia psychicznego dzieci/uczniów powstałych w skutek izolacji społecznej.
• Zorganizowanie szkoleń dla rodziców dotyczących spraw wychowawczych, stanów emocjonalnych, pokonywania lęku m.in. przed brakiem akceptacji w grupie, stresu, budowania na nowo relacji interpersonalnych.

Wymagania w zakresie działalności poradni psychologiczno-pedagogicznych

• Zintensyfikowanie współpracy poradni ze szkołami i placówkami w zakresie diagnozowania uczniów i podejmowania działań wspierających uczniów
  w realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej z nauczycielami i specjalistami ze szkół, placówek, z rodzicami i opiekunami prawnymi.
• Opracowanie harmonogramu i tematyki zajęć reintegracyjnych na podstawie diagnozy potrzeb szkół i placówek dotyczącej kondycji psychicznej uczniów i ich rodziców (diagnoza prowadzona we współpracy z wychowawcami, pedagogami, psychologami szkół i placówek).
• Realizacja programu zajęć reintegracyjnych w szkołach i placówkach.
• Przeprowadzenie warsztatów dla rodziców ukierunkowanych na wspieranie uczniów przeżywających trudności po doświadczeniach związanych z sytuacją pandemiczną.
  Wzmożenie współpracy z kadrą szkół i placówek w zakresie podniesienia jakości wsparcia psychologiczno-pedagogicznego po powrocie do szkół, przede wszystkim w zakresie problemów zdrowia psychicznego dzieci/uczniów.

Powrót do szkół - wytyczne dla kuratorów oświaty

• Rozpoznanie skutków nauczania zdalnego.
• Stworzenie sieci wsparcia w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla:

1. uczniów i rodziców,
2. nauczycieli, specjalistów i dyrektorów szkół/placówek.

• Zorganizowanie spotkań, narad umożliwiających wymianę doświadczeń na temat opracowania i realizacji działań wspierających przez inne szkoły i placówki.
• Stworzenie bazy wiedzy na temat dobrych praktyk w zakresie organizacji działań wspierających skierowanych do uczniów, rodziców, nauczycieli.
• Nadzór nad realizacją programu zajęć reintegracyjnych w szkołach i placówkach.
• Systematyczna analiza skuteczności podjętych działań w zakresie wsparcia wychowawczego i psychoprofilaktycznego nadzorowanych szkół i placówek.
• Zobowiązanie dyrektorów szkół do wzmocnienia nadzoru pedagogicznego w celu zapewnienia przestrzegania przez nauczycieli przepisów prawa w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.
• Zobowiązanie dyrektorów szkół do podjęcia i rozwijania współpracy z lokalnymi placówkami/instytucjami, np. GOPS-y, MOPS-y, PCPR-y, organizacje pozarządowe, osoby świadczące pomoc dzieciom, młodzieży.
• Zachęcenie dyrektorów szkół do udostępniania, w miarę możliwości, dla uczniów i ich rodziców infrastruktury szkolnej, np. boisk szkolnych, sal gimnastycznych itd.
• Monitorowanie opracowania programu wychowawczo-profilaktycznego w szkołach i placówkach z uwzględnieniem wyników aktualnej diagnozy potrzeb.
• Wzmocnienie nadzoru pedagogicznego w zakresie działalności Ośrodków Doskonalenia Nauczycieli skierowanej do kadr systemu oświaty, z uwzględnieniem skutków pandemii.

Źródło: Kuratorium Oświaty w Warszawie