Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rola i zadania gmin w procesie prywatyzacji

Komercjalizacja, czyli powołanie jednoosobowej spółki gminy lub skarbu państwa na miejsce dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego, jest w większości przypadków etapem przejściowym przed prywatyzacją.


Na gminy zostało nałożonych wiele obowiązków związanych ze świadczeniem usług dla lokalnych społeczności. Przedsiębiorstwa komunalne często źle funkcjonują, są nierentowne i wymagają ciągłych inwestycji. Tracą na tym przede wszystkim obywatele, którzy są zmuszeni do korzystania z drogich i niskiej jakości usług przedsiębiorstw komunikacyjnych, ciepłowniczych czy szpitali. W takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest tworzenie spółek gminnych czy prywatyzacja. Gminy uwłaszczone na państwowym majątku miały do wyboru powołanie na ich terenie zakładów budżetowych, komercjalizację, powołanie spółek lub holdingów międzygminnych, prywatyzację lub oddanie majątku w użytkowanie. Zmiany restrukturyzacyjne przyspieszyła ustawa o gospodarce komunalnej z 1996 roku, która nakładała na gminy obowiązek podjęcia uchwał przekształcających przedsiębiorstwa komunalne w zakłady budżetowe lub spółki prawa handlowego. Te, w stosunku do których gmina do dnia 30 czerwca 1997 r. nie postanowiła o wyborze organizacyjnoprawnej formy lub o ich prywatyzacji, uległy z mocy prawa z dniem 1 lipca 1997 roku przekształceniu w jednoosobową spółkę gminy.
Komercjalizacja, czyli powołanie jednoosobowej spółki gminy lub skarbu państwa na miejsce dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego, jest w większości przypadków etapem przejściowym przed prywatyzacją. Jest ona pierwszym etapem tzw. prywatyzacji pośredniej. Niestety, wiele przedsiębiorstw (np. ciepłowniczych) zatrzymało swe przekształcenie na etapie komercjalizacji. Gminy obawiają się, że przekazanie własności przedsiębiorstw w ręce prywatne pozbawi ją kontroli nad usługami użyteczności publicznej, przez co mogą mieć kłopoty w wypełnianiu swoich ustawowych obowiązków w stosunku do lokalnych społeczności.
Czy warto prywatyzować

Najczęstszym inicjatorem procesu prywatyzacyjnego jest gmina, gdyż ona zazwyczaj jest właścicielem lub większościowym udziałowcem firm wypełniających zadania użyteczności publicznej. Podmioty takie, zorganizowane w spółki prawa handlowego, z założenia nie mogą uznawać zyskowności za najważniejszy cel swojego funkcjonowania, mimo że prowadzenie działalności gospodarczej już w samym założeniu powinno podążać właśnie w tym kierunku. Z racji posiadania takich przedsiębiorstw gmina czerpie nie tylko profity, ale ma też szereg obowiązków związanych z inwestycjami i ich modernizacją. Niestety, kondycja wielu budżetów gminnych często nie pozwala na prawidłowe ich wypełnianie, przez co jakość i niezawodność dostarczanych usług może być niezadowalająca dla lokalnych społeczności. Jedynym sposobem na rozwiązanie problemu może okazać się prywatyzacja. Nowi właściciele potrafią często usprawnić daną działalność, podwyższyć standard usług i obniżyć ich koszty. Korzystają na tym nie tylko prywatni przedsiębiorcy, ale i sami mieszkańcy, bo często po prostu płacą mniej. O ile sprywatyzowanie dobrze prosperującego, niewymagającego doinwestowania, przedsiębiorstwa może być dla jednostki samorządu pewnym dylematem, to restrukturyzacja firm o złej kondycji finansowej nie powinna wzbudzać większych kontrowersji. Pozytywną stroną sprzedaży udziałów lub akcji jest duży zastrzyk finansowy dla budżetu gminy. Uzyskane w ten sposób środki finansowe można przeznaczyć na zasilenie innych ważnych obszarów działalności gminy.
Różne metody prywatyzacji

Przedsiębiorstwo państwowe można sprywatyzować na dwa sposoby – bezpośrednio lub pośrednio. Prywatyzacja bezpośrednia polega na przekazaniu wszystkich składników materialnych i niematerialnych majątku przedsiębiorstwa państwowego nowemu właścicielowi na podstawie zarządzenia wydanego przez organ założycielski. Nowy właściciel staje się następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego poddanego prywatyzacji bezpośredniej, a także przejmuje odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa państwowego. Obejmuje ona głównie przedsiębiorstwa o dobrej kondycji finansowej i zatrudniające mniej niż 500 osób.
Prywatyzować można także w sposób pośredni. Mamy tutaj do czynienia z dwoma etapami: komercjalizacją oraz zbyciem udziałów lub akcji powstałej spółki. Pierwszy etap jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia drugiego. Komercjalizacja polega na przekształceniu formy prawnej przedsiębiorstwa, które z państwowego staje się spółką prawa handlowego (spółkę z ograniczona odpowiedzialnością lub akcyjną) – z większościowym (na ogół 100-proc.) udziałem gminy. Jest to etap przejściowy do właściwej prywatyzacji i polega na udostępnianiu akcji lub udziałów spółki osobom trzecim. Po przekształceniu następuje drugi etap polegający na zbyciu przez gminę udziałów lub akcji skomercjalizowanej spółki osobom fizycznym lub prawnym, którymi mogą być drobni inwestorzy oraz inwestorzy strategiczni.
Co do zasady prywatyzacji i komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego dokonuje minister właściwy do spraw skarbu państwa. W przypadku przedsiębiorstw komunalnych jest inaczej. Kompetencje ministra lub organu założycielskiego wykonuje wobec prywatyzowanego przedsiębiorstwa komunalnego organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego lub związku takich jednostek. Poza tym wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa są obowiązani do składania ministrowi właściwemu do spraw skarbu państwa informacji dotyczących przekształceń i prywatyzacji mienia komunalnego. Nadzór nad wykonywaniem tych obowiązków sprawują właściwi wojewodowie.

SPOSOBY PRYWATYZACJI BEZPOŚREDNIEJ

sprzedaż przedsiębiorstwa w całości lub w zorganizowanych częściach jego majątku
• wniesienie przedsiębiorstwa w całości lub w zorganizowanych częściach jego majątku do spółki (wynik rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia)
• oddanie przedsiębiorstwa w całości lub w zorganizowanych częściach jego majątku do odpłatnego korzystania przez powstałą spółkę osób fizycznych
• wykup przedsiębiorstwa przez jego kadrę zarządzającą i/lub załogę
• kontrakty menedżerskie – przenoszenie praw własności na grupę menedżerską
Gmina może wybrać

Samorząd gminny w Polsce w celu wykonywania swoich zadań ma swobodę wyboru form i sposobów, jak i instrumentów prawnych przewidzianych przez przepisy prawa. W zakresie wykonywania zadań użyteczności publicznej gmina może przyjąć dwa różne rozwiązania organizacyjne. Może je wykonywać poprzez utworzone przez siebie w tym celu jednostki organizacyjne albo za pośrednictwem innych niepowiązanych z gminą podmiotów: osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Do pierwszej kategorii podmiotów należą zakłady budżetowe i spółki prawa handlowego.
Zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce komunalnej jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek. Generalnie są one tworzone w celu wykonywania zadań związanych ze sferą użyteczności publicznej, jednak ustawa dopuszcza odstępstwo od tej zasady jeżeli istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty samorządowej na rynku lokalnym i występujące w gminie bezrobocie w znacznym stopniu wpływa ujemnie na poziom życia jej mieszkańców. Oba te warunki muszą być jednak spełnione łącznie. Utworzenie takiej spółki w celach niezwiązanych z użytecznością publiczną jest możliwe także wtedy, gdy zbycie części majątku spółki mogącego stanowić wkład niepieniężny do spółki albo też rozporządzanie nim w inny sposób, spowoduje dla gminy poważną stratę majątkową. Te postanowienia ustawy o gospodarce komunalnej dają gminom szerokie pole manewru w zakresie inwestycji kapitałowych oraz w zakresie wykorzystywania spółek jako narzędzi do koordynowania lokalnego rozwoju gospodarczego. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że nawet i takie spółki nie powinny zastępować w działaniu innych podmiotów gospodarczych ani konkurować z firmami funkcjonującymi na lokalnym rynku. Zawsze więc, zanim utworzy się jednoosobową spółkę gminy, należy spróbować, czy nie lepiej będzie utworzyć ją wspólnie z lokalnymi przedsiębiorcami lub przedsiębiorstwami.
Spółki gminne mogą powstawać w wyniku przekształcenia zakładów budżetowych (szpitali, przedsiębiorstw oczyszczania miasta czy komunikacji miejskiej). Decyduje o tym organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały. Następuje wtedy likwidacja zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Majątek pozostały po likwidacji zakładu zostaje przeznaczony na pokrycie kapitału spółki. Krótko mówiąc składniki mienia zakładu budżetowego przekształconego w spółkę stają się jej majątkiem. W wyniku przekształcenia wstępuje ona we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością zakładu budżetowego, a więc także długi. Jednym z ważnych powodów wyboru spółki jako najwłaściwszej formy prowadzenia działalności gospodarczej jest to, że gmina nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania innych komunalnych osób prawnych, a więc muszą one samodzielnie utrzymywać swoją pozycję finansową i mogą być, tak samo jak wszystkie inne podmioty gospodarcze, zagrożone upadłością. Spółki kapitałowe odpowiadają tylko do wysokości zgromadzonego kapitału zakładowego. W momencie przekształcenia otrzymuje ona także prawo użytkowania wieczystego na gruncie zarządzanym wcześniej przez zakład. Do wszystkich spółek powstałych w ten sposób stosuje się przepisy kodeksu spółek handlowych, chyba że wyłącza to inna ustawa szczególna.
Spółki kapitałowe są najwłaściwszą formą organizacyjnoprawną wykorzystywaną do prowadzenia działalności gospodarczej przez gminy. Zarówno spó- łka z o.o., jak i akcyjna są obdarzone osobowością prawną, a przez to, że są traktowane przez prawo tak jak inne podmioty gospodarcze, podlegają takim samym zasadom konkurencji rynkowej. Firmy działające w formie opartej na prawie budżetowym mogą przejmować część zadań administracyjnych i wówczas podlegać będą ograniczeniom typowym dla struktur administracyjnych. Mogą też często prowadzić działalność nierentowną, do której z budżetu gminy trzeba dopłacać i co najważniejsze gmina ponosi pełną odpowiedzialność za skutki finansowe prowadzonej przez nie działalności. Brak mechanizmów motywacyjnych w jednostkach i zakładach budżetowych może spowodować, że skutki finansowe prowadzonej działalności gospodarczej będą zdecydowanie gorsze niż w spółkach, a mimo to straty zawsze będą musiały być pokryte przez budżet gminy.



Adam Makosz
adam.makosz@infor.pl
Podstawa prawna
• Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 roku o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2002 r. nr 171, poz. 1397 ze zm.).
• Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. nr 9, poz. 43).
• Ustawa dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037).
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Czy jeden licznik na prąd wyklucza wypłatę dodatku węglowego dla dwóch rodzin?
    W domu z jednym piecem na węgiel mieszkają dwie rodziny. W domu jest tylko jeden licznik na prąd i wodę. Czy jeden licznik jest przeszkodą do otrzymania przed każdą z rodzin dodatku węglowego?
    Dyrektor szkoły karze ucznia pracami porządkowymi [ustawa o resocjalizacji z 9 czerwca 2022 r.]
    Od 1 września 2022 r. dyrektor szkoły nie będzie musiał zawiadamiać policji lub sądu rodzinnego o każdym przypadku popełnienia czynu karalnego przez ucznia. Zamiast tego, w przypadku drobnych wykroczeń, będzie mógł za zgodą rodziców sam zdecydować o rodzaju konsekwencji, jakie poniesie winowajca.
    MEiN: Nie będzie zmian w przepisach o dodatkach za trudne i uciążliwe warunki pracy dla pedagogów specjalnych
    Grupa posłów skierowała do resortu edukacji interpelację poselską w sprawie dodatków do wynagrodzenia nauczycieli pracujących w trudnych i uciążliwych warunkach. Parlamentarzyści zwrócili uwagę, że zmienione w maju 2022 roku Prawo oświatowe obliguje dyrektorów przedszkoli oraz szkół niebędących placówkami specjalnymi do obligatoryjnego zatrudnienia z dniem 1 września 2022 roku pedagogów specjalnych.
    Od 2023 r. zakaz wzywania petentów do urzędów? Sprawa ma być załatwiona emailem albo przez telefon
    Resort rozwoju i technologii przygotował projekt zmian w przepisach, dzięki którym obywatele nie będą musieli tak często jak obecnie stawiać się osobiście w urzędach - poinformował minister rozwoju i technologii Waldemar Buda. Dodał, że zmiany mają wejść od 2023 roku.
    Podwyżka cen węgla w sklepie internetowym PGG
    Polska Grupa Górnicza ujednoliciła od 16 sierpnia ceny sprzedaży poszczególnych sortymentów węgla opałowego we wszystkich kopalniach. Po zmianie średnia cena węgla opałowego wyniesie ok. 1,2 tys. zł za tonę wobec ok. 1 tys. zł/t dotychczas - podała spółka w komunikacie prasowym.
    Czy dodatek węglowy mogą otrzymać Ukraińcy?
    Czy dodatek węglowy może otrzymać uchodźca z Ukrainy, który wynajmuje mieszkanie ogrzewane węglem?
    Akademia budżetowa 2022
    Akademia budżetowa to cykl 4 szkoleń dedykowanych osobom zajmującym się rachunkowością oraz finansami w jednostkach sektora finansów publicznych m.in. w szkołach, przedszkolach, centrum usług wspólnych, ośrodkach pomocy społecznej, gminach, powiatach zatrudnionych na stanowiskach księgowych, inspektorów, referentów, sekretarzy oraz innych specjalistów. W ramach Akademii przybliżone zostaną najważniejsze zagadnienia z zakresu rachunkowości oraz sprawozdawczości obowiązujące i planowane od 2023 r.
    Kopalnia Budryk: dodatkowy węgiel „Orzech” dla odbiorców indywidualnych
    Jastrzębska Spółka Węglowa, która jest największym producentem węgla koksowego w UE, zwiększy produkcję węgla do celów energetycznych sortymentu orzech i rozpoczęła już jego sprzedaż w kopalni Budryk odbiorcom indywidualnym.
    Czy wójt może wydawać wytyczne dyrektorowi szkoły
    Sprawowanie nadzoru nad działalnością jednostek oświatowych nie jest uprawnieniem na tyle szerokim, aby dawało wójtowi prawo ingerowania w kompetencje dyrektorów szkół i przedszkoli.
    W jednym domu mieszkają dwie rodziny. Kto ma prawo do dodatku węglowego?
    Pytanie: Mieszkam z mężem i dzieckiem na parterze domu. Piętro jest zamieszkałe przez teścia i teściową. Obie rodziny żyją osobno w zakresie rachunków, zakupów. W domu jest piec na węgiel zgłoszony do CEEB. Dom należy do teściów. Kto ma prawo do dodatku węglowego?
    Prezydent podpisał nowelizację Karty Nauczyciela. Co się zmienia od 1 września 2022 r.?
    Nowelizacja Karty Nauczyciela wprowadza: 1) dwa stopnie awansu zawodowego: nauczyciela minowanego oraz nauczyciela dyplomowanego oraz 2) zmiany w wysokości tzw. średniego wynagrodzenia nauczycieli.
    Jak zmiany klimatu wpływają na nasze zdrowie? Tegoroczne fale upałów to zaledwie początek
    20 sierpnia 1897 roku brytyjski lekarz, Sir Ronalda Rossa odkrył, że za przenoszenie malarii odpowiedzialne są samice komarów. Niestety, zmiany klimatu, jakie obecnie obserwujemy, sprzyjają rozwojowi chorób przenoszonych właśnie przez wektory (m.in. komary i kleszcze), a ich zasięg występowania rozszerza się coraz bardziej na kraje Europy Północnej, powodując pojawianie się jednostek chorobowych, które dotychczas były kojarzone z obszarami tropikalnymi.
    Wniosek o dodatek węglowy trzeba złożyć do 30 listopada 2022 r.
    Aby otrzymać dodatek węglowy w wysokości 3000 zł, trzeba złożyć wniosek do gminy do 30 listopada. Gmina ma 30 dni na jego wypłatę.
    Nauka umiejętności strzeleckich w szkołach dopiero od 2024 r. [klasa VIII i klasa I w LO i technikum]
    Zmieniona podstawa programowa edukacji dla bezpieczeństwa w zakresie umiejętności strzeleckich z wykorzystaniem broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych będzie realizowana począwszy od roku szkolnego 2024/2025, a w przypadku dostępności na terenie danego powiatu odpowiedniego sprzętu - nawet od kolejnego roku szkolnego.
    Pracownik socjalny może otrzymać nagrodę ministra za nowatorskie rozwiązania stosowane przy integrowaniu osób starszych
    Pracownik socjalny stosujący nowatorskie rozwiązania przy integrowaniu osób starszych i osób niepełnosprawnych w środowisku, umożliwiające ich uczestnictwo w życiu publicznym, zawodowym, kulturalnym, artystycznym, może otrzymać nagrodę ministra.
    4432,15 zł brutto dla początkującego nauczyciela. Podwyżka o 738,69 zł brutto. Nauczyciel kontraktowy zyska 332,41 zł brutto
    Od 1 września 2022 r. średnie wynagrodzenie nauczyciela początkującego będzie wynosiło 4 432,15 zł. To jest wzrost wynagrodzenia o 20 proc., czyli o 738,69 zł - powiedział w czwartek w Warszawie minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek.
    Nowe zasady rekrutacji do szkół i przedszkoli [projekt rozporządzenia]
    Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało nowelizację przepisów dotyczącą zasad rekrutacji do szkół i przedszkoli. Zmiany uwzględniają m.in. wykreślenie z egzaminu ósmoklasisty czwartego przedmiotu obowiązkowego wybieranego spośród przedmiotów: biologia, chemia, fizyka, geografia lub historia.
    Wzór wniosku o dodatek węglowy [rozporządzenie]
    Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało projekt rozporządzenia z wzorem wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
    Jakie są przedmioty w VII klasie w roku szkolnym 2022/2023?
    Jakie przedmioty dochodzą w klasie VII? W porównaniu do klasy VI uczniowie uczą się w klasie VII dodatkowo: drugiego języka obcego, chemii, fizyki, geografii, biologii, doradztwa zawodowego. Nie mają już zajęć z techniki.
    Jakie są przedmioty w klasie VI szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023?
    W klasie VI język polski, to 5 godzin tygodniowo. Matematyka - 4 godziny zajęć. Język angielski - 3 godziny.
    Wiceszef MEiN: Brakuje ponad 16 tys. nauczycieli
    Brakuje ponad 16 tys. nauczycieli, to blisko 4 tys. więcej niż w poprzednim roku.
    Rzecznik Finansowy: wzór wniosku o skorzystanie z wakacji kredytowych [Word]
    Rzecznik Finansowy opracował wniosek o o skorzystanie z wakacji kredytowych.
    Wzór wniosku o wypłatę dodatku węglowego [PDF]
    Znany jest wzór wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Opublikowano go w projekcie rozporządzenia. Wzór załączamy w formacie PDF i Word (.docx).
    Zasady przeprowadzania egzaminu maturalnego w 2023 r. [rozporządzenie z 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI I NAUKI1) z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego.
    Warunki i sposób przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w 2023 r.
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI I NAUKI z dnia 2 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty - Dziennik Ustaw - rok 2022 poz. 1636