Stan wyjątkowy a stan wojenny

• Stan wyjątkowy a stan wojenny
• Stan wyjątkowy 2021

Stan wyjątkowy a stan wojenny

Zgodnie z art. 228 Konstytucji w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny: stan wojenny, stan wyjątkowy lub stan klęski żywiołowej.

Stan wojenny na części albo na całym terytorium państwa wprowadza się w razie zewnętrznego zagrożenia państwa, zbrojnej napaści na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji. 

Stan wyjątkowy wprowadza się zaś razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego.

W obydwu przypadkach robi to Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów.

Przedłużenie stanu wyjątkowego może nastąpić tylko raz, za zgodą Sejmu i na czas nie dłuższy niż 60 dni.

Ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu wojennego i wyjątkowego nie może ograniczać wolności i praw określonych w art. 30 (godność człowieka), art. 34 i art. 36 (obywatelstwo), art. 38 (ochrona życia), art. 39, art. 40 i art. 41 ust. 4 (humanitarne traktowanie), art. 42 (ponoszenie odpowiedzialności karnej), art. 45 (dostęp do sądu), art. 47 (dobra osobiste), art. 53 (sumienie i religia), art. 63 (petycje) oraz art. 48 i art. 72 (rodzina i dziecko).

Ważnym uprawnieniem występującym jedynie w stanie wojennym jest prawo Prezydenta do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy jeżeli Sejm nie może zebrać się na posiedzenie. Rozporządzenia te podlegają zatwierdzeniu przez Sejm na najbliższym posiedzeniu. Rozporządzenia te mają charakter źródeł powszechnie obowiązującego prawa.

Stan wyjątkowy 2021

Od 2 września 2021 roku na części terytorium Polski obowiązuje stan wyjątkowy w związku z kryzysem uchodźczym na granicy z Białorusią.