Kategorie

Samorząd ma trzy możliwości zlecania świadczeń publicznych usług transportowych

Mariusz Gawrychowski
inforCMS
Jeśli samorząd będzie chciał skorzystać z unijnych dotacji i kupić nowy tabor autobusowy, kolejowy lub tramwajowy po grudniu 2009 r., będzie musiał zastosować się do nowego unijnego rozporządzenia, które reguluje wyliczanie rekompensat za świadczenie usług publicznych - wynika z wytycznych przygotowanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego.

W ubiegłym tygodniu zaprezentowaliśmy w GP zasady, którymi muszą kierować się samorządy, jeśli teraz, przy udziale funduszy unijnych, będą chciały kupić nowy tabor i przekazać go lub użyczyć przewoźnikom. Z projektu wytycznych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego wynika, że wypłata dotacji będzie podlegała przepisom dotyczącym rekompensat za świadczenie przez przewoźników usług o charakterze publicznym. Chodzi o możliwości, jakie daje unijne rozporządzenie z 1969 roku.

Ten dokument przestanie obowiązywać w grudniu 2009 r. Wówczas wejdzie w życie rozporządzenie 1370/2007. To oznacza, że jeśli samorząd będzie chciał realizować swój projekt po tej dacie, będzie musiał dostosować go do nowego prawa.

Zlecenie usługi powszechnej

Podobnie jak w przypadku rozporządzenia z 1969 roku, nowe rozporządzenie posługuje się terminem zlecanie usługi powszechnej. Zgodnie z polskim prawem, to samorząd ma obowiązek zapewnienia ludności odpowiednich usług transportowych. Trudno sobie wyobrazić, by urząd gminy czy urząd marszałkowski sam realizował przewozy. Korzysta przy tym z podmiotów zewnętrznych, czyli przewoźników.

Jedną z podstawowych zasad, które odróżniają usługi o charakterze publicznym od usług komercyjnych, jest to, że te pierwsze często nie generują zysku, a nawet przynoszą stratę. Wynika to z tego, że - w przypadku obszaru transportu - samorząd utrzymuje z ważnych powodów społecznych określoną siatkę połączeń, płacąc za to przewoźnikowi. Gdyby nie ta dopłata, to przewoźnik musiałby zawiesić lub zlikwidować część połączeń, tym samym ograniczając mobilność mieszkańców gminy lub województwa.

Trzy podmioty do wyboru

Zgodnie z rozporządzeniem 1370/2007, samorząd może zlecić świadczenie publicznych usług transportowych trzem rodzajom podmiotów (zakładowi budżetowemu, spółce komunalnej lub podmiotowi prywatnemu). Jest to możliwe dzięki temu, że rozporządzenie zawiera szeroką definicję umowy o świadczenie usług publicznych. Obejmuje ona nie tylko umowy cywilnoprawne, ale również akty normatywne i administracyjne.

Zanim przedstawimy sposób, w jaki samorząd powinien zlecać świadczenie usług publicznych poszczególnym kategoriom przewoźników, by móc ich później wyposażyć w tabor zakupiony przy udziale funduszy unijnych, należy pamiętać, że rozporządzenie 1370/2007 dotyczy nie tylko umów, które będą zawarte po grudniu 2009 r. Jeśli samorząd wcześniej zlecił przewoźnikowi świadczenie usług publicznych i będzie chciał otrzymać unijne pieniądze na zakup nowego taboru, musi dostosować umowy do przepisów rozporządzenia. Może to nastąpić na przykład przez zawarcie aneksów do wcześniejszych umów.

Statut zakładu budżetowego

Nałożenie obowiązku świadczenia usługi publicznej na zakład budżetowy może nastąpić tylko w drodze aktu rady jednostki samorządowej. Nie jest dopuszczalne nałożenie na zakład takiego obowiązku poprzez zawarcie z nim przez samorząd umowy cywilnoprawnej. Obowiązek świadczenia usług nakładany jest na zakład poprzez zawarcie odpowiedniego postanowienia w jego statucie.

Jeśli publiczne usługi transportowe ma świadczyć nowy zakład budżetowy, rada samorządu powinna określić w statucie, że celem jego działalności jest zaspokajanie potrzeb mieszkańców w zakresie lokalnego transportu zbiorowego poprzez świadczenie usług publicznych. W statucie należy także wskazać, jakie mienie z majątku samorządu zostanie przekazane zakładowi budżetowemu. Natomiast jeśli zakład już istnieje i na potrzeby sięgnięcia po unijną dotację samorząd musi formalnie nałożyć na niego obowiązek świadczenia usługi publicznej, musi to odbyć się w drodze zmiany jego statutu. Należy w nim umieścić zapisy, które będą mówiły o tym, że celem zakładu jest zaspokajanie potrzeb mieszkańców w zakresie lokalnego transportu zbiorowego poprzez świadczenie usług publicznych w wykonaniu obowiązku służby publicznej. Jeśli taki zapis już wcześniej był umieszczony w statucie, nie trzeba go zmieniać.

Obowiązek spółki komunalnej

W przypadku gdy przewoźnikiem ma być spółka komunalna, musi ona mieć formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej. Dodatkowo spółka musi spełniać unijną definicję podmiotu o charakterze wewnętrznym. Spółki będą spełniały to kryterium, gdy prowadzą publiczną działalność w zakresie przewozów pasażerskich na terytorium gminy macierzystej (samodzielnie, a nie przez podwykonawców) oraz nie uczestniczą w przetargach na świadczenie usług publicznych w zakresie przewozu pasażerów organizowanych poza terytorium gminy. Samorząd nie musi być wyłącznym wspólnikiem w spółce. Wystarczy, że ma większościowy udział, który umożliwia samodzielne podejmowanie decyzji w sprawie spółki.

Samorząd może utworzyć spółkę tylko w drodze uchwały podjętej przez jego radę. W podobny sposób następuje także nałożenie obowiązku świadczenia usług publicznych. W uchwale rady o zawiązaniu spółki należy stwierdzić, że celem jej będzie wykonywanie zadania własnego samorządu w zakresie zaspokajania transportowych potrzeb mieszkańców. Taki zapis także powinien zostać umieszczony w statucie spółki.

Powierzenie spółce komunalnej zadań zaspokajania potrzeb mieszkańców na terenie gminy, która utworzyła tę spółkę, nie wymaga zawarcia przez gminę macierzystą odrębnej umowy z tą spółką. Natomiast w przypadku gdy spółka będzie chciała wziąć na siebie obowiązek świadczenia usług publicznych na terenie innych samorządów, musi z nimi zawrzeć odrębne umowy. Traci wówczas status podmiotu wewnętrznego i jest traktowana jako przedsiębiorca prywatny.

Spółka komunalna finansuje swoją działalność (w tym inwestycje) ze środków własnych. Na gminie ciąży obowiązek wyposażenia spółki w majątek niezbędny do świadczenia usług publicznych. Może to nastąpić w drodze (na przykład) podwyższenia kapitału, dopłat czy też pożyczki wspólnika.

Umowa ze spółką prywatną

Samorząd może również nałożyć obowiązek świadczenia publicznych usług transportowych na podmiot prywatny. Za taki jest uznawana spółka komunalna, która nie ma charakteru podmiotu wewnętrznego. Powierzenie wykonywania zadań następuje w drodze umowy cywilnoprawnej zawieranej na zasadach ogólnych. Dodatkowo musi ona spełniać wymogi umowy o świadczeniu usług publicznych w rozumieniu unijnych przepisów wspólnotowych. Jeśli na przedsiębiorcę zostanie nałożony obowiązek świadczenia umowy, należy mu się rekompensata.

Umowa o świadczenie usług publicznych może zostać zawarta na nie dłużej niż dziesięć lat (transport autobusowy i trolejbusowy) lub 15 lat (transport tramwajowy i metro). W uzasadnionych przypadkach okresy te mogą być wydłużone maksymalnie o połowę.

Samorząd w przetargu wyłania przedsiębiorcę, z którym podpisze umowę (przetarg zostanie przeprowadzony zgodnie z przepisami prawa zamówień publicznych). Rozporządzenie 1370/2007 dopuszcza dwa wyjątki od tej zasady. Można zrezygnować z przetargu, kiedy:

• średnia wartość roczna umowy jest szacowana na mniej niż 1 mln euro lub wymiar roczny transportu nie przekracza 300 tys. km. Te kryteria mogą zostać podwyższone o 100 proc., jeśli umowa ma zostać zawarta z małym lub średnim przedsiębiorstwem, która ma mniej niż 23 pojazdy.

• zostanie zakłócone świadczenie usług przez inny podmiot (wcześniejszy przewoźnik nie wywiązuje się z umowy). Wówczas gmina może zastosować jeden z trzech tzw. środków nadzwyczajnych: udzielić zamówienia na świadczenie usług publicznych bez przeprowadzania przetargu, wyrazić zgodę na przedłużenie umowy o świadczenie usług publicznych albo nakazać przedsiębiorcy świadczenie określonych usług publicznych.

PONAD 2,6 MLD EURO NA KUPNO TABORU

Samorządy wojewódzkie chcą pozyskać ponad 640 mln euro na zakup nowych pociągów. Często są to największe z planowanych przez nich inwestycji. Nie inaczej jest z komunikacją miejską. Choć na ten cel bezpośrednio są pieniądze w Programie Infrastruktura i Środowisko i Rozwój Polski Wschodniej, to należy się spodziewać, że samorządy będą chciały na ten cel pozyskać środki również z regionalnych programów operacyjnych. Szacuje się, że na nowe tramwaje i autobusy samorządy wydadzą nawet 2 mld euro.

MARIUSZ GAWRYCHOWSKI

mariusz.gawrychowski@infor.pl

Więcej: www.funduszestrukturalne. gov.pl

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, skorzystaj z naszego programu
INFORLEX Plan kont dla firm – program
INFORLEX Plan kont dla firm – program
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    27 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Whistleblowing – co z ustawą?

    Whistleblowing – co z ustawą? Czego nie wiemy o ustawie wdrażającej dyrektywę o sygnalistach? Czy warto na nią czekać?

    Zmiany dla nauczycieli - godziny karciane

    Godziny karciane wrócą do szkół? Zdaniem nauczycieli dojdzie do tego poprzez zwiększenie czasu pracy. Propozycje zmian przedstawiło MEiN.

    Co się musi znaleźć w aktach budynku?

    Dokumentacja techniczna budynku jest bardzo ważna. Przedstawiamy podstawowe informacje na jej temat i wyjaśniamy, czy może ona zostać odtworzona.

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN. Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycje zmian dla nauczycieli, w tym podwyżek wynagrodzeń. Nauczyciele mają jednak pracować więcej.

    Do 8 lat więzienia za zakażenie koronawirusem?

    Zakażenie koronawirusem. Wiceminister sprawiedliwości zapowiada wysokie kary, takie jak np. za zakażenie wirusem HIV. Sprawcy może grozić nawet 8 lat więzienia.

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany. Zmniejszenie liczby stopni awansu zawodowego, egzamin na mianowanie oraz zmiany w urlopach dla nauczycieli - to niektóre propozycje MEiN.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r. - ile wyniosą? Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycję wynagrodzeń. Nauczyciel dyplomowany zarobi nawet 7750 zł.

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19 – dla kogo? Jakim preparatem będzie można się zaszczepić?

    Darmowe przejazdy komunikacją w Dzień bez Samochodu - 22 września

    22 września w Dzień bez Samochodu darmowe przejazdy komunikacją zbiorową w Warszawie i w wielu innych miastach.

    Polski Ład - dochody gmin w 2022 r.

    Polski Ład. Wiceminister Finansów Sebastian Skuza zapewnia, że żadna gmina w 2022 nie będzie miała mniejszych dochodów niż prognozowała przed Polskim Ładem.

    Wynagrodzenia i zatrudnienie w samorządach

    Wynagrodzenia w samorządach - czy będą podwyżki w 2022 roku? Czy spodziewana jest redukcja etatów w urzędach?

    Stan wyjątkowy - do kiedy?

    Stan wyjątkowy - do kiedy? Czy stan nadzwyczajny przy granicy polsko-białoruskiej zostanie przedłużony?

    Podwyżki cen za wodę i ścieki 2021-2024

    Podwyżki cen za wodę i ścieki. Wiceszef Wód Polskich poinformował, że do regulatora trafiło ok. 2,6 tys. wniosków taryfowych od przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych. W ponad 90 proc. przypadków przedsiębiorstwa zawnioskowano o podwyżki cen za wodę i ścieki. Propozycje nowych taryf są składane na trzy lata (2021-2024).

    4 fala COVID - kiedy lockdown?

    4 fala COVID - kiedy lockdown? Minister Zdrowia poinformował w jakiej sytuacji rząd będzie wprowadzał obostrzenia.

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków?

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków na dofinansowanie do wycieczek szkolnych? Program cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, są dodatkowe środki.

    Protest medyków 2021 [PODCAST]

    Protest medyków - jakie są postulaty protestujących? Jak wygląda obecnie praca w służbie zdrowia? Na te pytania, w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) odpowiada ratownik medyczny, Jan Świtała. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Laboratoria Przyszłości - miliard na wyposażenie dla szkół

    Laboratoria Przyszłości - rusza największa rządowa inwestycja w nowoczesną edukację. Na co będzie można uzyskać wsparcie z programu?

    Whistleblowing – stan gotowości sektora publicznego

    Whistleblowing. Zostały trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego.

    Brakuje nauczycieli - czy prawo do nauki jest zagrożone?

    Prawo do nauki może być zagrożone przez brak nauczycieli.

    Do kiedy wniosek o 300+?

    Wniosek o 300+ wciąż można złożyć. Do kiedy ZUS przyjmuje wnioski o "Dobry start" w 2021 r.?

    "Dla lasu, dla ludzi" - kampania społeczna Lasów Państwowych

    Lasy Państwowe przygotowały kampanię społeczną "Dla lasu, dla ludzi". Jakie są cele kampanii?

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS - ważny termin

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS to ważny dokument dla uczniów i studentów pobierających rentę rodzinną. Do kiedy należy go złożyć?

    Środki dla samorządów na działania edukacyjne

    Samorządy do 17 września 2021 r. mają otrzymać środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Whistleblowing – czemu sygnaliści nie zgłaszają naruszeń?

    Whistleblowing. Kluczowym testem dla systemów będzie to czy wpłyną zgłoszenia od sygnalistów i jak na nie zareagujemy. Ilu pracowników jest gotowych zgłosić nadużycie w pracy? Dlaczego pracownicy nie powiadamiają swoich pracodawców o nadużyciach w pracy?

    Stan wyjątkowy w Polsce 2021 - czy jest zgodny z prawem? [PODCAST]

    2 września 2021 na części terytorium Polski wprowadzono stan wyjątkowy. Jest to odpowiedź polskich władz na, trwający od kilku tygodni, kryzys uchodźczy na granicy z Białorusią. Co to właściwie oznacza dla obywateli? Czy działania rządu są zgodne z prawem? Te kwestie w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) wyjaśnia mec. Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".