Standardy opieki w placówkach opiekuńczo-wychowawczych

Zasady dotyczące nadzoru nad standardami opieki w placówkach opiekuńczo-wychowawczych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z 19 października 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad nadzoru nad przestrzeganiem standardu opieki i wychowania w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz nadzoru nad działalnością ośrodków adopcyjno-opiekuńczych.

Na czym polega nadzór

Nadzór nad przestrzeganiem standardu opieki i wychowania w całodobowych placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz placówkach opiekuńczo-wychowawczych wsparcia dziennego (art. 71 i 80 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; dalej: ustawa o pomocy społecznej) polega na badaniu i ocenie:

• przestrzegania standardów usług opiekuńczo-wychowawczych, o których mowa w przepisach dotyczących placówek,

• przestrzegania zasady zatrudniania wyłącznie osób o kwalifikacjach określonych w przepisach dotyczących placówek i ośrodków adopcyjno-opiekuńczych.

W palcówkach całodobowych nadzór ten polega również na:

• badaniu i ocenie realizacji jej zadań w zakresie:

a) zasadności dalszego pobytu dziecka w placówce,

b) działania placówki na rzecz powrotu wychowanków do rodziny i utrzymywania przez nich kontaktów z rodzicami,

c) przygotowania placówki do wypełniania specjalistycznych zadań określonych w regulaminie,

• zasięganiu opinii dziecka w kwestii zaspokajania jego potrzeb i respektowania jego praw.

W ramach nadzoru sprawdzane są:

• regulamin placówki,

• karty pobytu wychowanków,

• indywidualne plany pracy z wychowankami,

• okresowe oceny dokonywane przez stały zespół do spraw okresowej oceny sytuacji dziecka,

• pisemne wnioski dotyczące zasadności dalszego pobytu dziecka w placówce, a także

• pozostała dokumentacja dotycząca funkcjonowania placówki.

Czytaj także: Konieczne zmiany w domach dziecka>>

Co obejmuje nadzór

Nadzór nad działalnością ośrodka obejmuje badanie i ocenę:

• gromadzenia informacji o dzieciach, które mogą być przysposobione lub umieszczone w rodzinie zastępczej,

• przeprowadzania badań pedagogicznych i psychologicznych oraz rodzinnych wywiadów środowiskowych, dotyczących osób zgłaszających gotowość przysposobienia dziecka, kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej albo kandydatów do prowadzenia placówki rodzinnej,

• wydawania zaświadczeń kwalifikacyjnych stwierdzających ukończenie szkolenia dla rodzin zastępczych,

• wydawania kandydatom do prowadzenia placówek rodzinnych opinii o posiadaniu odpowiedniego przygotowania,

• doboru rodziny przysposabiającej właściwej ze względu na potrzeby dziecka,

• prowadzenia pomocy psychologicznej, poradnictwa pedagogicznego i prawnego dla rodziców dzieci umieszczonych w placówkach rodzinnych,

• współpracy z sądem opiekuńczym,

• udzielania pomocy w przygotowaniu wniosków o przysposobienie lub ustanowienie rodziny zastępczej,

• prowadzenia działalności edukacyjnej i upowszechniającej tworzenie rodzin przysposabiających, zastępczych oraz placówek rodzinnych,

• wspierania dyrektora placówki rodzinnej w sporządzaniu indywidualnego planu pracy z dzieckiem oraz dokonywania oceny zasadności dalszego pobytu dziecka w placówce rodzinnej,

• współpracy z dyrektorem placówki rodzinnej w sporządzaniu okresowej oceny sytuacji dziecka umieszczonego w danej placówce,

• realizowania innych zadań przewidzianych w przepisach dotyczących opieki nad dzieckiem i rodziną.

W ramach nadzoru nad działalnością ośrodków badaniu i ocenie podlega w szczególności aktualizowanie danych przekazywanych do banku danych o dzieciach oczekujących na przysposobienie i kandydatach zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej oraz o rodzinach zgłaszających gotowość przysposobienia dziecka, a także przestrzeganie zasady poufności w sprawach rodzinnych prowadzonych przez ośrodek.

Czytaj także: Zadania samorządu terytorialnego w pomocy społecznej>>

Roczny plan działania

Nadzór nad działalnością placówek prowadzony jest na podstawie planu działania, w którym określa się:

• priorytety nadzoru,

• program i organizację działań w ramach nadzoru,

• harmonogram spotkań z placówkami i ośrodkami.

Plan działań musi być przygotowany do końca listopada każdego roku poprzedzającego rok, w którym działania mają być podejmowane. Do końca grudnia każdego roku plan należy przedstawić jednostkom nadzorowanym.

Do 31 stycznia następnego roku sporządza się roczny raport o przestrzeganiu standardu opieki i wychowania w placówkach oraz działalności ośrodków w województwie.

Alicja Brzezińska

Podstawy prawne

• Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 19 października 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad nadzoru nad przestrzeganiem standardu opieki i wychowania w placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz nadzoru nad działalnością ośrodków adopcyjno-opiekuńczych (Dz.U. Nr 214, poz. 1812; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 201, poz. 1459)

• Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728; ost.zm. Dz.U. 2009 r. Nr 6, poz. 33)