Wszawica. Czy mamy w Polsce epidemię?

Wszawica bardzo zaraźliwa

Eksperci nie mają wątpliwości, że mamy do czynienia z epidemią wszawicy. Nie tylko chodzi tutaj o placówki przedszkolne i szkoły podstawowe, ale także gospodarstwa domowe. Sprawa jest poważna – wszawica szerzy się wyjątkowo łatwo. Typowe objawy wszawicy to:

• uporczywe drapanie się po głowie
• narzekanie na swędzenie i pieczenie
• pojawienie się we włosach kołtunów

W przypadku, gdy w przedszkolu bądź też szkole panuje wszawica – ryzyko zarażenia jest bardzo wysokie, wystarczy bezpośredni kontakt, jak zetknięcie włosów dwóch osób podczas zabawy.

Problem wszawicy dostrzegł Główny Inspektorat Sanitarny, który wprowadził specjalne formularze – za ich pośrednictwem powiatowe stacje sanitarne informują centralę o działaniach podjętych na rzecz walki z wszawicą w placówkach oświatowych. 

Wstydliwy problem, który może dotknąć każdego  

Wszawica wbrew panującej opinii, nie zawsze jest skutkiem zaniedbań higieny. Może pojawić się u każdego i w każdym wieku. Częściej jednak dotyka dzieci przebywających w dużych skupiskach, jak przedszkola, szkoły, kolonie. 

Do zrażenia dochodzi przez kontakt z chorym lub jego rzeczami osobistymi. Wszy poruszają się pełzając. Dzięki specjalnym odnóżom i pazurkom czepnym wszy silnie przytwierdzają się do włosów. Gnidy są przyczepiane do włosów specjalną wydzieliną, która nie rozpuszcza się w wodzie i jest trudna do usunięcia.

Nie można zapominać, że wszawica to także problemem zdrowotny – powoduje pojawienie się swędzących grudek zapalnych, które po zdrapaniu mogą przeistoczyć się we wtórne zakażenie bakteryjne. 

Jak czytamy na stronie Ministerstwa Zdrowia: „Wszawica jest chorobą pasożytniczą i nie znajduje się w wykazie chorób zakaźnych, stanowiącym załącznik do ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.). Wynika to z faktu, że na terenie Polski od lat nie występują już niebezpieczne choroby zakaźne przenoszone przez wszy (np. dur wysypkowy).”

Decyzja o pozostaniu dziecka w domu do czasu usunięcia wszy nie wymaga interwencji organów władzy publicznej w trybie przewidzianym ustawą. Znajduje się całkowicie w gestii rodziców bądź opiekunów dziecka. Zalecane jest, aby działania higieniczne przeciw wszawicy podejmować niezwłocznie, a czas nieobecności dziecka w placówce był możliwie najkrótszy.

„Działania profilaktyczne w szkołach i innych placówkach oświatowych muszą być realizowane systematycznie i w sposób skoordynowany. Niezbędna do tego jest współpraca pomiędzy rodzicami, dyrekcją placówki, nauczycielami i opiekunami oraz pielęgniarką lub higienistką szkolną. Obejmują one systematyczne działania oświatowe (pogadanki, materiały informacyjne w formie ulotek) skierowane do dzieci i młodzieży oraz rodziców.”

W sytuacji, gdy istnieje podejrzenie wszawicy wśród dzieci i młodzieży szkolnej, pielęgniarka lub higienistka szkolna ma prawo przeprowadzić kontrolę wśród uczniów, których rodzice nie wyrazili sprzeciwu wobec objęcia ich dzieci profilaktyczną opieką zdrowotną, zgodnie z ustawą o opiece zdrowotnej nad uczniami. 

„Istotny jest przy tym sposób przeprowadzenia przeglądu, w szczególności poszanowanie prawa ucznia (pacjenta) do zachowania w tajemnicy informacji o stanie zdrowia i nieujawnianie ich osobom nieuprawnionym.” 

Przeglądy powinny mieć miejsce w gabinecie profilaktyki zdrowotnej, indywidualnie, z zachowaniem intymności i prywatności dziecka oraz zasad higieny (w gabinecie powinien przebywać tylko jeden uczeń). O terminie planowanej kontroli higienicznej należy powiadomić rodziców lub opiekunów dziecka.

Wszawica – jakie są objawy? 

Nie jest trudno rozpoznać wszawicę. Ukłucie wszy wywołuje często drapanie, świąd oraz pieczenie. Z ranek powstałych po ukłuciach wydostaje się płyn surowiczy. Wraz z wydzieliną gruczołów cementowych, dzięki którym możliwe jest przytwierdzanie jaj wszy – włosy się sklejają i tworzą się kołtuny. 

Profilaktycznie warto stosować środki ochronne, którymi każdego dnia będziemy zabezpieczać włosy. Dostępne na rynku preparaty ochronne nie tylko działają odstraszająco na wszy, ale ponadto tworzą na włosach cienką, ochronną powłokę – nie pozwala wszom zagnieździć się i złożyć jaj. Preparaty są bezpieczne, nie przetłuszczają włosów i nie pozostawiają plam na ubraniu. 

Chcąc uniknąć choroby warto przestrzegać poniższych zasad: 

• związywać długie włosy; 
• używać jedynie osobistych przyborów higienicznych do pielęgnacji skóry i włosów; 
• codziennie czesać i szczotkować włosy; 
• myć skórę głowy i włosów w miarę potrzeb (nie rzadziej niż raz w tygodniu);
• wyposażyć dzieci w środki higieniczne (m.in. szampony z odżywką ułatwiające rozczesywanie i wyczesywanie włosów); 
• po powrocie do domu sprawdzać czystość skóry głowy i włosów. 

Wszawica – jak ją wyleczyć?

Wyleczenie wszawicy jest proste i możliwe już po jednym zabiegu. Odpowiednie preparaty do walki z wszami znajdziemy w aptece. Po zastosowaniu należy dokładnie oczyścić i zdezynfekować przedmioty i tkaniny, z którymi miała kontakt osoba zarażona. Zabieg odwszawiania należy profilaktycznie przeprowadzić równolegle u wszystkich członków rodziny.

Jak pokazują badania, obecna populacja wszy uodporniła się na stosowane od dawna środki owadobójcze (m.in. permetrynę) – oznacza to niską skuteczność w leczeniu wszawicy preparatami z jej dodatkiem w składzie. Skuteczne w 100 procentach są preparaty działające na pasożyty w sposób fizyczny – odcinają dostęp powietrza do aparatu oddechowego pasożytów, odpowiadają za ich uduszenie i wysuszenie. 

Dziecko na wyjeździe - jak ochronić?

Obecnie w sezonie wakacyjnym dzieci przebywają na koloniach i obozach – dużych skupiskach, podatnych na szerzenie się wszawicy. Dlatego przed wyjazdem dzieci na zorganizowany odpoczynek należy uczulić je, aby nie pożyczały swoich gumek, spinek, grzebieni, szczotek, w tym nie korzystały z czyichś przyborów. To samo dotyczy wymieniania się ręcznikami, nakryciami głowy. Ponadto warto wyposażyć dzieci w preparaty ochronne. 

Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Infor.pl