| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Temat dnia > Zasady wywłaszczania nieruchomości pod inwestycje publiczne

Zasady wywłaszczania nieruchomości pod inwestycje publiczne

Każda nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta. Postępowanie wywłaszczeniowe zawsze musi być poprzedzone rokowaniami o nabycie, w drodze umowy, praw do nieruchomości. 

Rozprawa administracyjna

Po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego obowiązkowe jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Przeprowadzana jest ona przez starostę. Przed rozprawą starosta powinien wezwać strony do złożenia wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów oraz do stawienia się na rozprawie osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników, a także powinien wezwać do stawienia się na rozprawie świadków i biegłych. O terminie rozprawy starosta zawiadamia także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne, a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. W wezwaniu na rozprawę starosta powinien określić nie tylko jej termin, ale także miejsce oraz przedmiot rozprawy. Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron, uczestniczących w postępowaniu, zainteresowane sprawą mogą być jeszcze w inne podmioty nieznane staroście, to o rozprawie powinien on ogłosić w drodze obwieszczeń albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą.

Rozprawą administracyjną kieruje wyznaczony do jej przeprowadzenia pracownik starosty. Nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia. Jeżeli jednak kierujący rozprawą stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu stron, to powinien ją odroczyć. Tak samo powinien postąpić, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny.

Na rozprawie strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Ponadto strony mogą wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego. Kierujący rozprawą może jednak uchylić zadawane świadkom, biegłym i stronom pytania, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla sprawy. Na żądanie strony należy jednak zamieścić w protokole osnowę treści uchylonego pytania. Kierujący rozprawą może, po uprzednim ostrzeżeniu, nakazać opuszczenie miejsca rozprawy osobie biorącej w niej udział oraz nałożyć na nią grzywnę do 100 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie.

Rozprawy administracyjnej nie przeprowadza się, jeżeli wywłaszczeniem ma być objęta nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym.

Czytaj także: Będzie więcej czasu na uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości powojennych>>

ELEMENTY DECYZJI WYWŁASZCZENIOWEJ

Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości powinna zawierać:

1. Ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczanaC

2. Określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości

3. Określenie praw podlegających wywłaszczeniu

4. Wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości

5. Wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości

6. Zobowiązanie do zapewnienia lokali zamiennych

7. Ustalenie wysokości odszkodowania

PRZYKŁAD WYWŁASZCZENIA POD AUTOSTRADY

Wywłaszczenie nieruchomości na potrzeby budowy autostrad jest dopuszczalne wówczas, gdy jest dokonywane na uzasadnione cele publiczne, za słusznym odszkodowaniem ustalonym według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o lokalizacji autostrady, ale według wartości rynkowej nieruchomości z dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu - art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - wyrok Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt III RN 124/01.

Decyzja o wywłaszczeniu

Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości powinna spełniać te same wymaganiom, co decyzja administracyjna. Powinna ona zatem zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, a także podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Szczególny charakter decyzji o wywłaszczeniu sprawia, że powinna ona spełnić dodatkowe warunki określone przez ustawę o gospodarce nieruchomościami.

Jeżeli zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu, wystąpieniu szkody lub niedogodnościom, jakie mogą powstać dla właścicieli albo użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, w decyzji o wywłaszczeniu ustanawia się niezbędne służebności oraz ustala obowiązek budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń zapobiegających tym zdarzeniom lub okolicznościom. Obowiązek budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń ciąży na organie występującym z wnioskiem o wywłaszczenie.

Moment wywłaszczenia

Samo wydanie decyzji nie oznacza, że prawo do nieruchomości przeszło na rzecz podmiotu, który wystąpił o wywłaszczenie. Przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego następuje bowiem z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna. Przejście natomiast prawa użytkowania wieczystego następuje z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu tego prawa stała się ostateczna, jeżeli prawo to było ustanowione na nieruchomości gruntowej stanowiącej własność innej osoby niż ta, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie. Jednocześnie z dniem ostateczności decyzji prawo użytkowania wieczystego wygasa.

W myśl art. 16 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego decyzja jest ostateczna, jeżeli nie przysługuje od niej odwołanie w toku normalnych instancji. Stan taki oznacza, że nastąpiło ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej i nie może być ona ponownie rozpoznana i rozstrzygnięta, pod rygorem stwierdzenia jej nieważności. Ostateczna decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli nieruchomość została wywłaszczona na rzecz tej jednostki. Najem, dzierżawa lub użyczenie oraz trwały zarząd wywłaszczonej nieruchomości wygasają z upływem trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Wywłaszczoną nieruchomość można jednak oddać w dzierżawę do czasu jej wykorzystania na cel, na który nastąpiło wywłaszczenie, jeżeli poprzedni właściciel złoży taki wniosek.

Jeżeli nieruchomość jest np. niezbędna ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, starosta może wydać, w drodze decyzji, zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Momentem wywłaszczenia nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym jest natomiast moment wydania przez starostę decyzji o nabyciu własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wnioskującą o wywłaszczenie. Decyzja taka może być wydana, jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od ogłoszenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego nie ujawnią się osoby, którym przysługuje prawo do nieruchomości. Nabycie prawa własności następuje z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna. Jednocześnie taka ostateczna decyzja powinna zostać ogłoszona przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. Odszkodowanie ustalone za wywłaszczenie nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym składa się do depozytu sądowego na okres dziesięciu lat.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Compliance 2020

Eksperci portalu infor.pl

GLC

Doradztwo podatkowe i prawne. Outsourcing usług księgowych i HR. Audyty finansowe.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »