Kategorie

Konsekwencje odmowy udzielenia kontrasygnaty przez skarbnika

Joanna Nowicka
inforCMS
Jeżeli czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych, do jej skuteczności potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy. Ma on prawo odmówić, gdy podpisywane zobowiązanie przekracza kwoty zapisane w budżecie. 

Kontrasygnata to dodatkowe podpisanie dokumentu przez drugą osobę, potwierdzające jego ważność i przenoszące pełną odpowiedzialność prawną na podpisującego. Skarbnik kontrasygnuje dokumenty dotyczące czynności prawnych mogących spowodować powstanie zobowiązań majątkowych.

Przepisy poszczególnych ustaw przewidują sytuacje, w których skarbnik (główny księgowy budżetu jednostki samorządu) odmawia kontrasygnaty na dokumencie dotyczącym określonej czynności prawnej.

Kiedy podpisuje skarbnik

Skarbnicy kontrasygnują dokumenty stanowiące podstawę wydatkowania środków finansowych oraz innych świadczeń majątkowych. Podpis skarbnika oznacza dokonanie przez niego kontroli wstępnej lub bieżącej określonej operacji gospodarczej. Skarbnik tym samym stwierdza, że dokument jest zgodny z przepisami prawa (art. 43 ust. 3 i ust. 7 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (dalej: ustawa o finansach publicznych).

W praktyce przyjmuje się, że skarbnik składa kontrasygnatę, jeżeli:

• sprawdził, że operacja została uznana przez właściwych rzeczowo pracowników za prawidłową pod względem merytorycznym,

• nie zgłasza zastrzeżeń do legalności operacji i rzetelności dokumentu, w którym operacja ta została ujęta,

• posiada środki finansowe na pokrycie zobowiązań wynikających z operacji gospodarczej oraz operacja ta mieści się w planie budżetu lub planie finansowym,

• stwierdził formalną i rachunkową prawidłowość dokumentu dotyczącego tej operacji.

Możliwa odmowa

Reklama

Główny księgowy może odmówić złożenia kontrasygnaty, gdy zobowiązania finansowe przekraczają sumy zapisane w budżecie. Dopiero na pisemne polecenie przełożonego składa podpis, ale zawiadamia o tym regionalną izbę obrachunkową (RIO). Podobna sytuacja występuje wtedy, gdy zwierzchnik zmusza go do popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.

Uzasadniona odmowa złożenia kontrasygnaty lub złożenie jej na pisemne polecenie grozi kierownikowi jednostki skierowaniem sprawy do rzecznika dyscypliny finansowej i ewentualną karą finansową.

RIO organem kontroli

Kontrolę nad gospodarką finansową jednostek samorządu sprawują izby obrachunkowe. Izby rozpatrują sprawy dotyczące powiadomienia przez skarbnika o przypadkach dokonania kontrasygnaty na pisemne polecenie zwierzchnika. Od uchwał składów orzekających RIO służy odwołanie do kolegium izby w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały (art. 20 ust. 1 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych).

Nie zawsze obowiązkowa

Reklama

Jednym z poglądów wyrażanych w doktrynie i orzecznictwie jest to, że kontrasygnata nie stanowi oświadczenia woli, a jej brak nie prowadzi do nieważności czynności prawnej. Zasadniczo taka czynność prawna nie wywoła jednak skutków prawnych, jeżeli jest obciążona wadliwością, określoną w prawie cywilnym jako bezskuteczność zawieszona (art. 63 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny). Oznacza to tymczasowe wstrzymanie skutków dokonanej czynności prawnej do momentu ziszczenia się określonego zdarzenia.

Wadliwość ta jest usuwalna poprzez następcze udzielenie kontrasygnaty przez skarbnika (Biuletyn Informacyjny Nr 1/2001 regionalnej izby obrachunkowej w Bydgoszczy str. 30, wyroki SN: z 31 stycznia 1995 r., sygn. akt I CRN 197/94 oraz z 15 grudnia 1999 r., sygn. akt I CKN 304/98).

W wyroku z 27 marca 2000 r. (sygn. akt III CKN 608/98, patrz tabela) Sąd Najwyższy z kolei przyjął, że samo wykonanie umowy przez kontrahenta gminy usuwa wątpliwość czynności prawnej. Sąd uznał, że kontrahent w umowie z gminą jest słabszą stroną stosunku prawnego, w związku z czym istnieje konieczność zapewnienia ochrony prawnej tej stronie. Należy podkreślić, że podejście Sądu do instytucji kontrasygnaty w tym orzeczeniu praktycznie pozbawiło ją jakiegokolwiek znaczenia w stosunkach cywilnoprawnych, traktując niemal wyłącznie jako narzędzie dyscypliny finansów publicznych.

Sytuacja ta nie dotyczy jednak czynności prawnych polegających na zaciąganiu kredytów i pożyczek, udzielaniu pożyczek, poręczeń i gwarancji oraz emisji papierów wartościowych. W tych przypadkach kontrasygnata jest bezwzględną przesłanką ważności czynności prawnej (art. 194 ustawy o finansach publicznych).

Odpowiedzialność skarbnika

Skarbnik (główny księgowy jednostki samorządu terytorialnego) odpowiada za dyscyplinę finansów publicznych. Odpowiedzialność ta dotyczy jednak tylko i wyłącznie czynów wymienionych w art. 5-18 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Jak wynika z praktyki RIO, skarbnicy nie zawsze słusznie odmawiają kontrasygnaty. Za wykonanie budżetu odpowiada bowiem organ wykonawczy (np. wójt, starosta), natomiast do kompetencji skarbnika należy pilnowanie, aby nie było wydatków bez pokrycia finansowego zapisanego w budżecie (patrz przykłady).

PRZYKŁAD

1. Wójt gminy postanowił nabyć używany gimbus, na który nie zaplanowano pieniędzy w budżecie. Skarbnik złożył kontrasygnatę dopiero na pisemne polecenie swojego przełożonego i jednocześnie zawiadomił o tym izbę obrachunkową. Za naruszenie dyscypliny finansów publicznych wójt został ukarany grzywną.

2. Skarbnik odmówił kontrasygnaty na poręczeniu przez gminę umowy pożyczki zaciągniętej przez prywatną firmę. Sąd, do którego udał się bank żądający spłaty, orzekł, że umowa jest nieważna z powodu braku kontrasygnaty skarbnika. Tym samym brak kontrasygnaty uratował gminę przed spłatą tej pożyczki.

PRZYKŁADY

Zasadna odmowa skarbnika

Praktycznym przykładem słusznej odmowy kontrasygnaty jest sytuacja, w której starosta dążyłby do udzielenia pożyczki długoterminowej dla przynoszącego straty zakładu opieki zdrowotnej na pokrycie zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skarbnik zaś uznałby, że nie ma szans na jej zwrot.

Odpowiada przełożony, a nie skarbnik

Przykładem, w którym odpowiedzialność leżałaby po stronie przełożonego, jest sytuacja, gdy powiat przekazuje nieodpłatnie samorządowi województwa instytucję kultury, podpisując niekorzystną umowę. Skarbnik mimo złożenia kontrasygnaty (i powiadomienia o tym fakcie RIO) nie odpowiada dyscyplinarnie. Za taką decyzję odpowiada już wyłącznie starosta.

 

 

Joanna Nowicka

Podstawy prawne:

• Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 116, poz. 731)

• Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 173, poz. 1218)

• Ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 55, poz. 577; ost.zm. Dz.U. z 2005 r. nr 249, poz. 2104)

• Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 173, poz. 1218)

• Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1590; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 173, poz. 1218)

• Ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 79, poz. 551)

• Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 140,

poz. 984)

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    18 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?