Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Biblioteka publiczna tylko jako instytucja kultury

Monika Kaczurak-Kozak
Możliwość łączenia bibliotek i muzeów z innymi instytucjami kultury przewiduje projekt założeń reformy działalności kulturalnej przygotowany w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od powodzenia tych zmian zależy dalsza działalność wielu bibliotek, głównie w małych miejscowościach.

Zaspokajanie i rozwijanie potrzeb czytelniczych społeczeństwa, wspomaganie systemu edukacji i wychowania oraz upowszechnianie wiedzy i informacji to główny cel funkcjonowania bibliotek. Ich rola, sposób zorganizowania, zasady finansowania na przestrzeni lat ulegały istotnym zmianom. Obecnie stanowią one lokalne centra kultury i wpływają na rozwój życia kulturalnego społeczności.

Podstawę prawną działalności kulturalnej stanowi ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (dalej: ustawa o prowadzeniu działalności kulturalnej).

Mecenat nad działalnością kulturalną sprawuje państwo oraz jednostki samorządu terytorialnego. Mogą ją także prowadzić osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Ministrowie i kierownicy urzędów centralnych oraz jednostki samorządu terytorialnego (dalej: JST) organizują działalność kulturalną, tworząc odpowiednio państwowe lub samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym.

Zakres działalności bibliotek

Jedną z form organizacyjnych działalności kulturalnej stanowią biblioteki. Zasady ich działania zawiera ustawa z 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (dalej: ustawa o bibliotekach). Do podstawowego zakresu zadań bibliotek zalicza się:

1) gromadzenie, opracowywanie, przechowywanie i ochronę materiałów bibliotecznych,

2) obsługę użytkowników, przede wszystkim udostępnianie zbiorów oraz prowadzenie działalności informacyjnej, zwłaszcza informowanie o zbiorach własnych, innych bibliotek, muzeów i ośrodków informacji naukowej, a także współdziałanie z archiwami w tym zakresie,

– art. 4 ustawy o bibliotekach.

Do przedstawionych zadań należy również dodać prowadzenie działalności bibliograficznej, dokumentacyjnej, naukowo-badawczej, wydawniczej, edukacyjnej, popularyzatorskiej i instrukcyjno-metodycznej.

Gmina, powiat i województwo organizują i prowadzą co najmniej jedną samorządową bibliotekę publiczną. Zadania powiatowej biblioteki publicznej może wykonywać, na podstawie porozumienia, wojewódzka lub gminna biblioteka publiczna, działająca i mająca swoją siedzibę na terenie powiatu.

Biblioteki publiczne zostały zorganizowane w formie instytucji kultury, w sposób zapewniający mieszkańcom dogodny dostęp do materiałów bibliotecznych i informacji. Według art. 2 ustawy o bibliotekach mają do nich również zastosowanie przepisy ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej. Rozdział drugi tej ustawy określa zasady funkcjonowania instytucji kultury. Wynika z niego, że Biblioteka Narodowa jest państwową instytucją kultury, a biblioteki JST – samorządowymi instytucjami kultury. Ich organizatorami są odpowiednio Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN) oraz JST. Instytucje kultury uzyskują osobowość prawną i mogą rozpocząć działalność z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez organizatora (art. 14 ust. 1 i ust. 3 ustawy o bibliotekach). Instytucja kultury z urzędu podlega wpisowi do rejestru.

OBOWIĄZKI ORGANIZATORA

Organizator zapewnia warunki działalności i rozwoju biblioteki, odpowiadające jej zadaniom, czyli (art. 9 ustawy o bibliotekach):

● lokal,

● środki na wyposażenie, prowadzenie działalności bibliotecznej, zwłaszcza zakup materiałów bibliotecznych oraz doskonalenie zawodowe pracowników.

Organizator wydaje akt o utworzeniu biblioteki, w którym określa jej nazwę, rodzaj, siedzibę i przedmiot działania oraz zapewnia środki niezbędne do rozpoczęcia i prowadzenia działalności oraz utrzymania obiektu, w którym działalność jest prowadzona. Biblioteka publiczna działa na podstawie aktu o jej utworzeniu oraz statutu nadanego przez organizatora.

Okresowe remonty budynku biblioteki, modernizacja oraz inne niezbędne inwestycje stanowią koszt organizatora. Biblioteka publiczna może również otrzymać pomoc z MKiDN, od osób fizycznych i prawnych oraz z różnych funduszy unijnych – środki z tych ostatnich są przeznaczane głównie na zakup sprzętu i wyposażenie biblioteki.

Czytaj także: Status prawny instytucji kultury >>

Bibliotek nie można łączyć

Instytucja kultury jest jedyną dopuszczalną przez ustawodawcę formą dla bibliotek publicznych. Świadczą o tym treści:

● art. 18 ust. 2 ustawy o bibliotekach,

● art. 8 i 9 oraz art. 32 ust. 1 ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej.

Wynika z nich brak możliwości prowadzenia działalności w zakresie kultury w innej formie organizacyjno-prawnej (np. jednostka budżetowa). Potwierdzają to również wyroki sądowe w przedmiotowej sprawie: gminna biblioteka publiczna powinna działać jako samorządowa jednostka organizacyjna, funkcjonująca w formie instytucji kultury, finansowana z budżetu gminy jedynie za pomocą dotacji (wyrok NSA z 24 czerwca 2002 r., sygn. akt SA/Gd 479/02).

STATYSTYKA DOTYCZĄCA BIBLIOTEK

Według danych Instytutu Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej w 2008 r. łącznie działa 1771 bibliotek i filii połączonych z innymi instytucjami (głównie ośrodkami/domami kultury), tj. 21,03% ogółu bibliotek i filii bibliotecznych. Ponadto większość z nich (ok. 82,6%) jest zlokalizowana na wsi. Podkreśla się, że łączenie bibliotek publicznych z innymi instytucjami jest zjawiskiem istotnym społecznie ze względu na jego poziom.

Sprzeczne z regulacjami ustawy o bibliotekach jest funkcjonowanie bibliotek w ramach struktur organizacyjnych innych placówek kulturalnych (np. ośrodków kultury). Biblioteki publiczne nie mogą być łączone z innymi instytucjami kultury oraz bibliotekami szkolnymi i pedagogicznymi (art. 13 ust. 7 ustawy o bibliotekach). Przepis ten zawiera nakaz prowadzenia bibliotek publicznych w postaci odrębnych instytucji kultury. Zamierzeniem ustawodawcy było zagwarantowanie w ten sposób bibliotekom niezależności organizacyjnej, własnych środków i osobowości prawnej. Funkcjonowanie bibliotek w takich warunkach miało zapewnić im samodzielność materialną i merytoryczną. Uzależniono również fakt otrzymywania dotacji z MKiDN na zakup nowości wydawniczych od prowadzenia biblioteki w formie instytucji kultury.

W praktyce wprowadzone rozwiązanie spowodowało liczne krytyki i problemy w funkcjonowaniu bibliotek. Podkreśla się przy tym ich pozorną samodzielność finansową, ze względu na znaczne (niekiedy całkowite) uzależnienie od dotacji budżetowych. Można przypuszczać, że w pewnym stopniu potwierdzeniem obaw co do wyodrębnienia bibliotek od innych struktur funkcjonujących w ramach instytucji kultury, jest liczba działających w Polsce w ten sposób placówek, która przekracza 1/5 liczebności sieci.

Będą zmiany w ustawie

Kwestia łączenia instytucji kultury dotyczy również innych niż biblioteki form organizacyjnych przewidzianych w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Pojawiły się środowiskowe postulaty mające na celu umożliwienie łączenia instytucji kultury, tam gdzie jest to uzasadnione merytorycznie. Odpowiedzią na nie są propozycje zmian zawarte w „Projekcie założeń do projektu ustawy o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych innych ustaw” opracowanym przez MKiDN we wrześniu 2009 r. (projekt zmian dostępny jest na stronie MKiDN w zakładce prawo/projekty założeń).

Proponuje się w nim dodanie przepisów umożliwiających funkcjonowanie instytucji łączących różne formy organizacyjne, a w przypadku bibliotek – uchylenie przepisów zakazujących ich łączenia z instytucjami kultury innymi niż biblioteki. Wskazuje się, że funkcjonowanie biblioteki w ramach np. ośrodka kultury może być rozwiązaniem bardziej efektywnym i tańszym dla organizatora. Jednocześnie wyklucza się możliwość wykorzystania mechanizmu łączenia biblioteki z inną instytucją kultury dla jej likwidacji lub ograniczenia funkcji, stawiając warunek „braku uszczerbku dla dotychczas realizowanych zadań”.

W projekcie podkreśla się również, że łączenie różnych form organizacyjnych może przynieść pozytywne skutki, jeżeli chodzi o efektywność wykorzystania środków przeznaczonych na działalność kulturalną, bazy lokalowej i kadr, szczególnie w przypadku gminnych instytucji kultury.

Czytaj także: Funkcjonowanie bibliotek szkolnych w pytaniach i odpowiedziach >>

Podstawy prawne:

● Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. nr 85, poz. 539; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 220, poz. 1600)

● Ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 13, poz. 123; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 62, poz. 504)

Zobacz nowy serwis internetowy stworzony specjalnie dla osób korzystających z zasobów bibliotek i dla osób je obsługujących - INFOR LEX Biblioteka - dostarcza porad, interpretacji przepisów i wiedzy fachowej z księgowości, podatków, prawa pracy, administracji, zarządzania itp. Umów się na bezpłatną prezentację nowego serwisu INFOR LEX Biblioteka!

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Deklaracja przystąpienia do matury 2023 r.
    Deklaracja przystąpienia do matury 2023 r. - ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu maturalnego.
    Czy piec kaflowy i koza na węgiel dają prawo do dodatku węglowego?
    Czy piec kaflowy i koza na węgiel dają prawo do dodatku węglowego?
    Kontrola prawa do dopłaty do pelletu i węgla [urzędnicy w gminach, straż miejska i kominiarze]
    W Rzeszowie do połowy zeszłego tygodnia korekty deklaracji zgłosiło 30 osób, a w Częstochowie w okresie od 20 lipca do 2 sierpnia było ich 26 (co stanowiło niemal jedną piątą wszystkich złożonych deklaracji w tym czasie). Ale już np. w Katowicach w zeszłym tygodniu urzędnicy szacowali, że zmiany wcześniejszych deklaracji mogło dokonać ponad 200 właścicieli i zarządców nieruchomości.
    Warunki i sposób przeprowadzania egzaminu maturalnego w 2023 r. [jednolite rozporządzenie]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu maturalnego (Dz.U. z 2017 r. z późn. zm.)
    Czy dodatek węglowy jest opodatkowany?
    Pytanie: Czy po otrzymaniu dodatku węglowego, mam zapłacić podatek dochodowy PIT od 3000 zł?
    Czy jest dopuszczalna egzekucja obowiązku szkolnego w wakacje
    Do organu prowadzącego szkołę podstawową wpłynął wniosek dyrektora tej szkoły o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec rodziców uchylających się od obowiązku zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne. Wniosek wpłynął 14 czerwca 2022 r. Rolą organu egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji, czyli wymuszenie na rodzicach (prawnych opiekunach) pożądanych zachowań dziecka i (lub) samych rodziców, drogą zastosowania grzywny w celu przymuszenia. Czy zasadne jest by wójt gminy jako organ egzekucyjny wszczynał procedurę w sprawie egzekucji obowiązku szkolnego po zakończeniu roku szkolnego?
    Czy urzędnik na stanowisku kierowniczym może też być kierownikiem jednostki organizacyjnej w gminie?
    Czy pracownik na stanowisku urzędniczym kierowniczym w urzędzie gminy może jednocześnie pełnić obowiązki kierownika jednostki organizacyjnej w gminie, na zasadzie wydania zarządzenia wójta w sprawie powierzenia obowiązków kierownika jednostki organizacyjnej X z zaznaczeniem, że pełnienie tych obowiązków wygasa z dniem zatrudnienia kierownika tej jednostki?
    Jak wyjaśnić rażąco niską cenę zamówienia publicznego
    Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie zapytania ofertowego. Złożono trzy oferty. Wartość jednej z ofert jest o 90% niższa od pozostałych dwóch ofert oraz o 90% od oszacowania przedmiotu zamówienia. Zamawiający ma obawy co do możliwości prawidłowej realizacji zamówienia. Czy zamawiający może w tym przypadku zwrócić się do wykonawcy o wyjaśnienie ceny rażąco niskiej?
    Ustawa z 22 lipca 2022 r. o dodatku węglowym [pełna treść]
    Poniżej treść ustawa z 22 lipca 2022 r. o dodatku węglowym:
    Jak złożyć wniosek o dodatek węglowy 3000 zł? Do kiedy? Gdzie jest wzór? Czy trzeba wykazywać dochody? [Kompendium]
    Wniosek o wypłatę dodatku węglowego 3000 zł składa się do dnia 30 listopada 2022 r. Można go złożyć przez ePUAP, a wzór opracuje minister do spraw energii.
    Wniosek o dofinansowanie do pelletu, LPG, oleju, drewna. Co z dopłatami do gazu?
    Minister klimatu i środowiska Anna Moskwa zaprezentowała projekt ustawy dotyczącej wsparcia dla niektórych źródeł ciepła i ciepłowni. Według niego używający pelletu otrzymają 3 tys. zł, drewna kawałkowego – 1 tys. zł, oleju opałowego – 2 tys. zł, a gazu LPG – 500 zł.
    Jakie są przedmioty w liceum ogólnokształcącym (LO)?
    Jakie są przedmioty w liceum ogólnokształcącym? Jaki akt prawny wprowadza te przedmioty do programu nauczania w liceum?
    Gdzie znaleźć listę szkół prowadzących rekrutację uzupełniającą do liceum, technikum, zawodówki?
    Jak znaleźć liceum, technikum, szkołę zawodową prowadzącą rekrutację uzupełniającą?
    MEiN: rekrutacja uzupełniająca i odwołanie od wyniku rekrutacji do liceum, technikum, zawodówki
    Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe młodzież przyjmuje się do publicznych szkół ponadpodstawowych po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego. Wskazane w ustawie kryteria są możliwe do spełnienia przez każdego ucznia publicznej szkoły podstawowej.
    Minister rolnictwa: 4-5 zł za 1 kg cukru. 10 zł za chleb to sianie paniki. Chyba, że wzrośnie cena gazu
    Mąki nam nie zabraknie, jesteśmy bezpieczni żywnościowo - zapewnił w piątek wicepremier, minister rolnictwa Henryk Kowalczyk. Mamy odpowiednie ilości zapasów cukru - dodał.
    Wczasy pod gruszą a wakacyjny wyjazd dziecka pracownika
    Wakacje, podobnie jak święta, to czas, w którym zainteresowanie pracowników możliwością uzyskania świadczeń z ZFŚS jest wzmożone. Wiąże się to z ponoszeniem w tym okresie większych wydatków związanych z organizacją wypoczynku rodzinnego oraz dla dzieci i młodzieży. Jakie środki mogą uzyskać pracownicy na te cele? Czy możliwe jest uzyskanie świadczenia zarówno na organizację wypoczynku własnego, jak i dziecka?
    Konferencja: Atom dla samorządu. Energetyka jądrowa szansą dla transformacji energetycznej Śląska i Zagłębia [13 września 2022 r.]
    Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia zaprasza do udziału w konferencji:
    Wykaz zajęć pedagogów, psychologów, terapeutów i doradców zawodowych [rozporządzenie z 22 lipca 2022 r.]
    Znany jest wykaz zajęć prowadzonych przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych. Wynika z ROZPORZĄDZENIA MINISTRA EDUKACJI I NAUKI z 22 lipca 2022 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych – Dz.U z 2022 r. Poz. 1610.
    Egzamin ósmoklasisty: Lista lektur w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024
    Minister edukacji Przemysław Czarnek określił listę lektur wymaganych na egzaminie ósmoklasisty w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024.
    Walka z rakiem: naukowcy opracowali mapę układu odpornościowego
    Opublikowano właśnie pierwszą mapę powiązań i komunikacji między wszystkimi komórkami układu immunologicznego. Dzięki takiej wiedzy mogą powstać nowe terapie raka, chorób zakaźnych i innych schorzeń.
    Wymagania dla egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024
    Minister Edukacji i nauki określił wymagania egzaminacyjne dla egzaminu ósmoklasisty przeprowadzanego w 2023 r. i 2024 r. Wynikają z rozporządzenia z 15 lipca 2022 r. (Dz.U z 2022 r. poz. 1591). Zawiera ono załącznik podzielony na trzy części:
    Postępowania dyscyplinarne wobec nauczycieli – od niewłaściwego słowa po uwodzenie. Anonimy na nauczycieli
    Przybywa postępowań wyjaśniających i dyscyplinarnych wobec pedagogów. Czego dotyczą?
    Czy można zmienić deklarację CEEB, aby dostać dodatek węglowy 3000 zł?
    Po wprowadzeniu dodatku węglowego 3000 zł wzrosło zainteresowanie Polaków korygowaniem wpisów w ewidencji CEEB tak, aby do zgłoszonego np. pieca gazowego dodać piec opalany węglem. Albo zgłosić w ewidencji, że wcześniej zgłoszony taki piec jest głównym źródłem ogrzewania domu. Przed nadużyciami w tym zakresie przestrzega rzecznik Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB).
    5,323 mld zł rekompensaty za zamrożenie taryfy na gaz w 2022 r. dla sprzedawcy gazu PGNiG Obrót Detaliczny
    Największy detaliczny sprzedawca gazu, PGNiG Obrót Detaliczny otrzymało 2,495 mld zł na poczet rekompensaty za zamrożenie taryfowych cen gazu - poinformowało 2 VIII 2002 r. PGNiG. Łącznie od 7 marca 2022 r. spółka otrzymała już 5,323 mld zł z tego tytułu.
    Wolne miejsca na uczelniach 2022 r. / 2023 r.
    Największym zainteresowaniem studentów cieszą się takie kierunki jak: informatyka, psychologia, prawo. Czy są jeszcze wolne miejsca?