Kategorie

Wynagrodzenie operatora transportu publicznego

Paweł Michalski
Nowa ustawa o transporcie zbiorowym określiła m.in. prawa i obowiązki operatora publicznego transportu zbiorowego oraz sposób jego wynagradzania. Jednak przepisy te powinny być stosowane łącznie z regulacjami unijnymi.

1 marca 2011 r. weszła w życie ustawa z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (dalej: ustawa o transporcie zbiorowym). Określa ona m.in. zasady wyboru, prawa i obowiązki oraz zasady wynagradzania operatora publicznego transportu zbiorowego (dalej: operator). Nie można jednak stosować tych przepisów bez znajomości rozporządzenia WE nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (dalej: rozporządzenie nr 1370). Przepisy unijne bowiem, o ile samo rozporządzenie nr 1370 nie stanowi inaczej, będą miały pierwszeństwo przed rozwiązaniami zawartymi w polskiej ustawie o transporcie zbiorowym.

Definicja operatora transportu zbiorowego

Reklama

Operatorem może być samorządowy zakład budżetowy oraz przedsiębiorca mający prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, który zawarł z organizatorem publicznego transportu zbiorowego (dalej: organizator) umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, na linii komunikacyjnej określonej w umowie (dalej: umowa).

Z definicji wynika, że dla uzyskania statusu operatora wymagane jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza dotyczy charakteru podmiotu ubiegającego się o ten status. Otóż może nim być każdy podmiot (np. osoba fizyczna, spółka osobowa, kapitałowa) będący przedsiębiorcą (wymagane będzie więc posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub rejestru przedsiębiorców), który ma prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób. Chodzi tu o posiadanie licencji oraz zezwoleń przewidzianych w ustawie z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: ustawa o transporcie drogowym). Z tego wymogu zwolnione są jedynie samorządowe zakłady budżetowe, które nie są traktowane jako przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a co za tym idzie, nie mają obowiązku uzyskiwania licencji i zezwoleń przewidzianych w ustawie o transporcie drogowym.

Pewna grupa podmiotów, mimo posiadania statusu przedsiębiorcy mającego prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, nie może zostać operatorem. Ustawa o transporcie zbiorowym wyklucza z tego grona podmioty, którym organizator zlecił realizację części lub całości zadań z zakresu organizacji publicznego transportu zbiorowego. Taki podmiot nie może być jednocześnie operatorem ani też podmiotem powiązanym z operatorem w sposób uniemożliwiający bezstronną realizację zadania.

Mimo że ustawa o transporcie zbiorowym nie precyzuje tej kwestii, racjonalna wykładnia tego zakazu przemawia za przyjęciem, że wykluczenie nie będzie dotyczyło przypadków, gdy podmiot np. wykonuje część lub całość zadań zleconych przez organizatora, ubiegając się jednocześnie o status operatora na obszarze działania innego organizatora.

Drugą przesłankę stanowi obowiązek zawarcia z organizatorem publicznego transportu zbiorowego umowy. Umowa reguluje prawa i obowiązki operatora.

Podmiot, który pełni rolę operatora, może wykonywać inną działalność gospodarczą. Jednak w takich przypadkach musi prowadzić oddzielną rachunkowość dla usług świadczonych w zakresie publicznego transportu zbiorowego.

Czytaj także: Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym - świadczenie usług przewozowych>>

Umowa o świadczenie usług

Reklama

Umowa stanowi, oprócz regulacji ustawowych, podstawowe źródło praw i obowiązków operatora. Może ona dotyczyć pojedynczej lub wielu linii komunikacyjnych, a także sieci komunikacyjnej. Dlatego możliwa jest sytuacja, gdy na obszarze podległym jednemu organizatorowi (np. związek komunalny) działa kilku operatorów.

Po zawarciu umowy organizator wydaje operatorowi zaświadczenie potwierdzające posiadanie przez niego prawa do wykonywania publicznego transportu zbiorowego na danej linii komunikacyjnej, liniach komunikacyjnych lub sieci komunikacyjnej (dalej: zaświadczenie).

Zaświadczenie wraz z aktualnym rozkładem jazdy musi być umieszczone w każdym środku transportu, który operator wykorzystuje do świadczenia usług. Kara za niedopełnienie tego obowiązku może wynieść nawet kilka tysięcy złotych.

Operator musi też informować organizatora o zagrożeniu utratą płynności finansowej. Brak takiej informacji upoważnia organizatora do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Podmiot wewnętrzny

Szczególny rodzaj ograniczeń dotyczy operatorów posiadających status podmiotów wewnętrznych, z którymi umowa została zawarta w sposób bezpośredni.

Rozporządzenie nr 1370 zabrania takiemu operatorowi oraz jednostkom od niego zależnym uczestnictwa w przetargach na świadczenie usług przewozowych poza obszarem podległym organizatorowi, który zawarł z nimi bezpośrednio umowę. Ponadto, w przypadku korzystania z podwykonawstwa, podmiot wewnętrzny musi wykonywać samodzielnie przeważającą część powierzonych usług.

Innym, bardzo istotnym ograniczeniem działalności operatora będącego podmiotem wewnętrznym jest nakaz prowadzenia działalności wyłącznie na obszarze podległym organizatorowi, który zawarł z nim bezpośrednio umowę. Rozporządzenie nr 1370 dopuszcza wyłącznie incydentalne korzystanie z obszarów podlegających sąsiednim organizatorom.

Finansowanie przewozów

Operator otrzymuje określone umową wynagrodzenie za świadczone usługi z zakresu publicznego transportu zbiorowego. To jego najważniejsze prawo.

Źródłem finansowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej mogą być w szczególności:

● środki własne jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST),

● środki budżetu państwa,

● wpływy ze sprzedaży biletów oraz wpływy z opłat dodatkowych pobieranych od pasażerów zgodnie z ustawą z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe.

Natomiast finansowanie przewozów o charakterze użyteczności publicznej może polegać na:

1) pobieraniu opłat za świadczone usługi,

2) przekazaniu operatorowi rekompensaty,

3) udostępnieniu operatorowi przez organizatora taboru.

Czytaj także: Zadania samorządów dotyczące przystanków w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym>>

Rekompensata dla operatora

Rekompensata dla operatora może zostać przyznana z tytułu:

● utraconych przychodów w związku ze stosowaniem ulg ustawowych albo wprowadzonych przez organizatora, albo

● poniesionych kosztów związanych ze świadczeniem usług w zakresie transportu zbiorowego.

W art. 20 ustawy o transporcie zbiorowym wykluczono możliwość przyznania operatorowi tzw. prawa wyłącznego, czyli prawa świadczenia usług na linii lub liniach komunikacyjnych, z wyłączeniem innych podmiotów. Prawo takie przewiduje rozporządzenie 1370. Zgodnie z nim musi być również naliczana rekompensata dla operatora.

Ustawa o transporcie zbiorowym w odniesieniu do pewnych kategorii umów limituje potencjalną wysokość rekompensaty lub wyłącza pewne składniki z zasad jej kalkulacji.

Jeżeli operator został wybrany w trybie ustawy z 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (dalej: ustawa o koncesjach), przyznanie rekompensaty z tytułu poniesionych kosztów związanych ze świadczeniem usług przewozowych nie może prowadzić do odzyskania całości poniesionych kosztów.

Ograniczenie to jest stosowane także w odniesieniu do operatorów wybranych w sposób bezpośredni, opisany w art. 22 ust. 1 ustawy o transporcie zbiorowym, jeżeli umowa przyjmie formę koncesji na usługi. Taką formę ustawa o transporcie zbiorowym narzuca umowom zawartym bezpośrednio:

● z podmiotami wewnętrznymi, w których JST samodzielnie lub wspólnie z inną jednostką nie posiada 100% udziałów lub akcji, oraz

● w komunikacji miejskiej (z wyjątkiem umów z podmiotem wewnętrznym, w którym JST posiada 100% udziałów lub akcji).

Ustawa o transporcie zbiorowym wyklucza też przyznanie, jako części rekompensaty z tytułu poniesionych kosztów, rozsądnego zysku (który dopuszcza rozporządzenie nr 1370), jeżeli:

● operator został wybrany w trybie ustawy o koncesjach,

● umowa z operatorem została zawarta bezpośrednio i przyjmuje formę koncesji na usługi,

● operator jest samorządowym zakładem budżetowym.

Pozostali operatorzy mają prawo do ujęcia rozsądnego zysku w rekompensacie. Sposób określenia wysokości rozsądnego zysku ma zostać opisany w rozporządzeniu wydanym przez Ministra Finansów.

Rekompensata z tytułu utraconych przychodów w związku ze stosowaniem ustawowych ulg traktowana jest jako dotacja. Prawo do niej jest uzależnione od stosowania przez operatora kas rejestrujących, posiadających pozytywną opinię Ministra Finansów. Kasy takie umożliwiają określenie wysokości dopłat do przewozów w podziale na poszczególne kategorie ulg.

Obowiązki sprawozdawcze

Wśród obowiązków o charakterze sprawozdawczym ustawa o transporcie zbiorowym nakłada na operatora wymóg przekazywania organizatorowi, w terminie do 31 marca każdego roku, informacji o liczbie i sposobie załatwienia skarg i reklamacji składanych przez pasażerów oraz o liczbie i wysokości przyznanych odszkodowań. Informacja taka będzie wykorzystywana m.in. przy ocenie i kontroli realizacji usług operatora.

Podstawy prawne

•  Ustawa 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2011 r. nr 5, poz. 13)

•  Ustawa z 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz.U. nr 19, poz. 101; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 182, poz. 1228)

•  Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 48, poz. 247)

•  Ustawa z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 50, poz. 601; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 5, poz. 13)

•  Rozporządzenie WE nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (Dz.Urz. UE L 315 z 3 grudnia 2007 r., str. 1)

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?

    Obowiązek zgłoszenia, czym ogrzewamy domy od 1 lipca 2021 r.

    Obowiązek zgłoszenia czym ogrzewamy domy - 1 lipca 2021 roku rusza zbieranie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Do kiedy będzie trzeba zgłosić urządzenia? Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Euro 2021: Narodowa Strefa Kibica na mecz Polski z Hiszpanią

    Euro 2021 - Strefa Kibica na Stadionie Narodowym. 19 czerwca 2021 roku na Stadionie Narodowym będzie można oglądać mecz reprezentacji Polski z Hiszpanią na Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. Jakie będą zasady? Ile osób będzie mogło wejść na stadion?

    MEiN proponuje zmiany w liście lektur

    Zmiany w liście lektur - Ministerstwo Edukacji i Nauki rozpoczyna konsultacje społeczne. Potrwają do 8 lipca.

    Narodowy Spis Powszechny - jak powinni się spisać studenci?

    Narodowy Spis Powszechny - studenci mogą nie mieć świadomości, że ciąży na nich obowiązek spisowy. Nigdy nie brali udziału w spisie - ostatni był 10 lat temu, gdy byli jeszcze dziećmi. Mogą też myśleć, że zrobią to za nich rodzice lub dom studencki. Najlepiej jednak wziąć odpowiedzialność we własne ręce i spisać się samodzielnie! Tym bardziej, jeśli nie mieszka się z rodzicami lub w akademiku.

    Strajk Pielęgniarek: Czujemy się oszukane przez rząd [PODCAST]

    11 manifestacji w centralnych miejscach miast wojewódzkich, 4000 uczestników: pielęgniarki, pielęgniarze, położne - tak wyglądał strajk ostrzegawczy pielęgniarek i położnych. Czy będzie strajk generalny? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Do kiedy wystawienie ocen 2021?

    Do kiedy wystawienie ocen 2021? Ile czasu mają uczniowie na poprawienie ocen końcowych? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki? W ramach Polskiego Ładu rząd przedstawił plan 10 ustaw do przygotowania w ciągu 100 najbliższych dni. W pakiecie tym niemal nie przewidziano działań zawartych w części „Złota jesień życia”. Wyjątkiem są emerytury bez podatku, ale ta planowana zmiana, bez równoległych korekt w innych obszarach wsparcia, niesie również skutki uboczne dla części osób starszych – zwłaszcza niesprawnych, wymagających opieki i ich rodzin.

    Praca zdalna w urzędach – czerwiec 2021 r.

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy przedłużona? Jak długo będzie ograniczona praca urzędów? Jaka jest dopuszczalna liczba osób (interesantów) w urzędzie w czerwcu 2021 roku?

    Certyfikat COVID na telefonie

    Certyfikat COVID na telefonie - od kiedy? Odpowiadamy na pytania - gdzie go teraz szukać i kiedy paszport covidowy pojawi się w aplikacji mObywatel.

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat od 7 czerwca 2021

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat ruszyły. Jak młodzież może zapisać się na szczepienie? Czy konieczna jest zgoda i obecność rodziców?

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy. Do 15 czerwca 2021 r. jest czas na zgłoszenia nowych gmin do programu „Czyste Powietrze”, a do 15 lipca br. wydłużono termin podpisywania porozumień i aneksów przez gminy, które już wcześniej wyraziły chęć skorzystania z finansowych bonusów.

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda?

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda? Przedstawiamy najważniejsze informacje o unijnym certyfikacie COVID.

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca - poinformował w poniedziałek szef KPRM, pełnomocnik rządu ds. szczepień Michał Dworczyk. Wtedy planowane jest kolejne luzowanie obostrzeń dotyczących COVID-19.

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne? Rząd łagodzi obostrzenia covidowe, ale utrzymuje całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych. RPO przesłał swoje stanowisko do premiera Mateusza Morawieckiego.

    Rola najwyższego kierownictwa we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów 

    Najwyższe kierownictwo - rola we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów. Zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii, zwaną potocznie dyrektywą o sygnalistach, pozostało 6 i pół miesiąca, aby sektor publiczny oraz duże przedsiębiorstwa wdrożyły systemy dla sygnalistów. Odpowiedzialność za to ponosi najwyższe kierownictwo.