Kategorie

Wynagrodzenie operatora transportu publicznego

Paweł Michalski
Nowa ustawa o transporcie zbiorowym określiła m.in. prawa i obowiązki operatora publicznego transportu zbiorowego oraz sposób jego wynagradzania. Jednak przepisy te powinny być stosowane łącznie z regulacjami unijnymi.

1 marca 2011 r. weszła w życie ustawa z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (dalej: ustawa o transporcie zbiorowym). Określa ona m.in. zasady wyboru, prawa i obowiązki oraz zasady wynagradzania operatora publicznego transportu zbiorowego (dalej: operator). Nie można jednak stosować tych przepisów bez znajomości rozporządzenia WE nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (dalej: rozporządzenie nr 1370). Przepisy unijne bowiem, o ile samo rozporządzenie nr 1370 nie stanowi inaczej, będą miały pierwszeństwo przed rozwiązaniami zawartymi w polskiej ustawie o transporcie zbiorowym.

Definicja operatora transportu zbiorowego

Operatorem może być samorządowy zakład budżetowy oraz przedsiębiorca mający prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, który zawarł z organizatorem publicznego transportu zbiorowego (dalej: organizator) umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, na linii komunikacyjnej określonej w umowie (dalej: umowa).

Z definicji wynika, że dla uzyskania statusu operatora wymagane jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza dotyczy charakteru podmiotu ubiegającego się o ten status. Otóż może nim być każdy podmiot (np. osoba fizyczna, spółka osobowa, kapitałowa) będący przedsiębiorcą (wymagane będzie więc posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub rejestru przedsiębiorców), który ma prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób. Chodzi tu o posiadanie licencji oraz zezwoleń przewidzianych w ustawie z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: ustawa o transporcie drogowym). Z tego wymogu zwolnione są jedynie samorządowe zakłady budżetowe, które nie są traktowane jako przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a co za tym idzie, nie mają obowiązku uzyskiwania licencji i zezwoleń przewidzianych w ustawie o transporcie drogowym.

Pewna grupa podmiotów, mimo posiadania statusu przedsiębiorcy mającego prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, nie może zostać operatorem. Ustawa o transporcie zbiorowym wyklucza z tego grona podmioty, którym organizator zlecił realizację części lub całości zadań z zakresu organizacji publicznego transportu zbiorowego. Taki podmiot nie może być jednocześnie operatorem ani też podmiotem powiązanym z operatorem w sposób uniemożliwiający bezstronną realizację zadania.

Mimo że ustawa o transporcie zbiorowym nie precyzuje tej kwestii, racjonalna wykładnia tego zakazu przemawia za przyjęciem, że wykluczenie nie będzie dotyczyło przypadków, gdy podmiot np. wykonuje część lub całość zadań zleconych przez organizatora, ubiegając się jednocześnie o status operatora na obszarze działania innego organizatora.

Drugą przesłankę stanowi obowiązek zawarcia z organizatorem publicznego transportu zbiorowego umowy. Umowa reguluje prawa i obowiązki operatora.

Podmiot, który pełni rolę operatora, może wykonywać inną działalność gospodarczą. Jednak w takich przypadkach musi prowadzić oddzielną rachunkowość dla usług świadczonych w zakresie publicznego transportu zbiorowego.

Czytaj także: Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym - świadczenie usług przewozowych>>

Umowa o świadczenie usług

Umowa stanowi, oprócz regulacji ustawowych, podstawowe źródło praw i obowiązków operatora. Może ona dotyczyć pojedynczej lub wielu linii komunikacyjnych, a także sieci komunikacyjnej. Dlatego możliwa jest sytuacja, gdy na obszarze podległym jednemu organizatorowi (np. związek komunalny) działa kilku operatorów.

Po zawarciu umowy organizator wydaje operatorowi zaświadczenie potwierdzające posiadanie przez niego prawa do wykonywania publicznego transportu zbiorowego na danej linii komunikacyjnej, liniach komunikacyjnych lub sieci komunikacyjnej (dalej: zaświadczenie).

Zaświadczenie wraz z aktualnym rozkładem jazdy musi być umieszczone w każdym środku transportu, który operator wykorzystuje do świadczenia usług. Kara za niedopełnienie tego obowiązku może wynieść nawet kilka tysięcy złotych.

Operator musi też informować organizatora o zagrożeniu utratą płynności finansowej. Brak takiej informacji upoważnia organizatora do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Podmiot wewnętrzny

Szczególny rodzaj ograniczeń dotyczy operatorów posiadających status podmiotów wewnętrznych, z którymi umowa została zawarta w sposób bezpośredni.

Rozporządzenie nr 1370 zabrania takiemu operatorowi oraz jednostkom od niego zależnym uczestnictwa w przetargach na świadczenie usług przewozowych poza obszarem podległym organizatorowi, który zawarł z nimi bezpośrednio umowę. Ponadto, w przypadku korzystania z podwykonawstwa, podmiot wewnętrzny musi wykonywać samodzielnie przeważającą część powierzonych usług.

Innym, bardzo istotnym ograniczeniem działalności operatora będącego podmiotem wewnętrznym jest nakaz prowadzenia działalności wyłącznie na obszarze podległym organizatorowi, który zawarł z nim bezpośrednio umowę. Rozporządzenie nr 1370 dopuszcza wyłącznie incydentalne korzystanie z obszarów podlegających sąsiednim organizatorom.

Finansowanie przewozów

Operator otrzymuje określone umową wynagrodzenie za świadczone usługi z zakresu publicznego transportu zbiorowego. To jego najważniejsze prawo.

Źródłem finansowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej mogą być w szczególności:

● środki własne jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST),

● środki budżetu państwa,

● wpływy ze sprzedaży biletów oraz wpływy z opłat dodatkowych pobieranych od pasażerów zgodnie z ustawą z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe.

Natomiast finansowanie przewozów o charakterze użyteczności publicznej może polegać na:

1) pobieraniu opłat za świadczone usługi,

2) przekazaniu operatorowi rekompensaty,

3) udostępnieniu operatorowi przez organizatora taboru.

Czytaj także: Zadania samorządów dotyczące przystanków w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym>>

Rekompensata dla operatora

Rekompensata dla operatora może zostać przyznana z tytułu:

● utraconych przychodów w związku ze stosowaniem ulg ustawowych albo wprowadzonych przez organizatora, albo

● poniesionych kosztów związanych ze świadczeniem usług w zakresie transportu zbiorowego.

W art. 20 ustawy o transporcie zbiorowym wykluczono możliwość przyznania operatorowi tzw. prawa wyłącznego, czyli prawa świadczenia usług na linii lub liniach komunikacyjnych, z wyłączeniem innych podmiotów. Prawo takie przewiduje rozporządzenie 1370. Zgodnie z nim musi być również naliczana rekompensata dla operatora.

Ustawa o transporcie zbiorowym w odniesieniu do pewnych kategorii umów limituje potencjalną wysokość rekompensaty lub wyłącza pewne składniki z zasad jej kalkulacji.

Jeżeli operator został wybrany w trybie ustawy z 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (dalej: ustawa o koncesjach), przyznanie rekompensaty z tytułu poniesionych kosztów związanych ze świadczeniem usług przewozowych nie może prowadzić do odzyskania całości poniesionych kosztów.

Ograniczenie to jest stosowane także w odniesieniu do operatorów wybranych w sposób bezpośredni, opisany w art. 22 ust. 1 ustawy o transporcie zbiorowym, jeżeli umowa przyjmie formę koncesji na usługi. Taką formę ustawa o transporcie zbiorowym narzuca umowom zawartym bezpośrednio:

● z podmiotami wewnętrznymi, w których JST samodzielnie lub wspólnie z inną jednostką nie posiada 100% udziałów lub akcji, oraz

● w komunikacji miejskiej (z wyjątkiem umów z podmiotem wewnętrznym, w którym JST posiada 100% udziałów lub akcji).

Ustawa o transporcie zbiorowym wyklucza też przyznanie, jako części rekompensaty z tytułu poniesionych kosztów, rozsądnego zysku (który dopuszcza rozporządzenie nr 1370), jeżeli:

● operator został wybrany w trybie ustawy o koncesjach,

● umowa z operatorem została zawarta bezpośrednio i przyjmuje formę koncesji na usługi,

● operator jest samorządowym zakładem budżetowym.

Pozostali operatorzy mają prawo do ujęcia rozsądnego zysku w rekompensacie. Sposób określenia wysokości rozsądnego zysku ma zostać opisany w rozporządzeniu wydanym przez Ministra Finansów.

Rekompensata z tytułu utraconych przychodów w związku ze stosowaniem ustawowych ulg traktowana jest jako dotacja. Prawo do niej jest uzależnione od stosowania przez operatora kas rejestrujących, posiadających pozytywną opinię Ministra Finansów. Kasy takie umożliwiają określenie wysokości dopłat do przewozów w podziale na poszczególne kategorie ulg.

Obowiązki sprawozdawcze

Wśród obowiązków o charakterze sprawozdawczym ustawa o transporcie zbiorowym nakłada na operatora wymóg przekazywania organizatorowi, w terminie do 31 marca każdego roku, informacji o liczbie i sposobie załatwienia skarg i reklamacji składanych przez pasażerów oraz o liczbie i wysokości przyznanych odszkodowań. Informacja taka będzie wykorzystywana m.in. przy ocenie i kontroli realizacji usług operatora.

Podstawy prawne

•  Ustawa 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2011 r. nr 5, poz. 13)

•  Ustawa z 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz.U. nr 19, poz. 101; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 182, poz. 1228)

•  Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 48, poz. 247)

•  Ustawa z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 50, poz. 601; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. nr 5, poz. 13)

•  Rozporządzenie WE nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (Dz.Urz. UE L 315 z 3 grudnia 2007 r., str. 1)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    25 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Whistleblowing – co z ustawą?

    Whistleblowing – co z ustawą? Czego nie wiemy o ustawie wdrażającej dyrektywę o sygnalistach? Czy warto na nią czekać?

    Zmiany dla nauczycieli - godziny karciane

    Godziny karciane wrócą do szkół? Zdaniem nauczycieli dojdzie do tego poprzez zwiększenie czasu pracy. Propozycje zmian przedstawiło MEiN.

    Co się musi znaleźć w aktach budynku?

    Dokumentacja techniczna budynku jest bardzo ważna. Przedstawiamy podstawowe informacje na jej temat i wyjaśniamy, czy może ona zostać odtworzona.

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN

    6 dla nauczyciela - propozycje MEiN. Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycje zmian dla nauczycieli, w tym podwyżek wynagrodzeń. Nauczyciele mają jednak pracować więcej.

    Do 8 lat więzienia za zakażenie koronawirusem?

    Zakażenie koronawirusem. Wiceminister sprawiedliwości zapowiada wysokie kary, takie jak np. za zakażenie wirusem HIV. Sprawcy może grozić nawet 8 lat więzienia.

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany

    Awans zawodowy nauczycieli - zmiany. Zmniejszenie liczby stopni awansu zawodowego, egzamin na mianowanie oraz zmiany w urlopach dla nauczycieli - to niektóre propozycje MEiN.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r.

    Podwyżki dla nauczycieli od 1 września 2022 r. - ile wyniosą? Ministerstwo Edukacji i Nauki przedstawiło propozycję wynagrodzeń. Nauczyciel dyplomowany zarobi nawet 7750 zł.

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19

    Trzecia dawka szczepionki na COVID-19 – dla kogo? Jakim preparatem będzie można się zaszczepić?

    Darmowe przejazdy komunikacją w Dzień bez Samochodu - 22 września

    22 września w Dzień bez Samochodu darmowe przejazdy komunikacją zbiorową w Warszawie i w wielu innych miastach.

    Polski Ład - dochody gmin w 2022 r.

    Polski Ład. Wiceminister Finansów Sebastian Skuza zapewnia, że żadna gmina w 2022 nie będzie miała mniejszych dochodów niż prognozowała przed Polskim Ładem.

    Wynagrodzenia i zatrudnienie w samorządach

    Wynagrodzenia w samorządach - czy będą podwyżki w 2022 roku? Czy spodziewana jest redukcja etatów w urzędach?

    Stan wyjątkowy - do kiedy?

    Stan wyjątkowy - do kiedy? Czy stan nadzwyczajny przy granicy polsko-białoruskiej zostanie przedłużony?

    Podwyżki cen za wodę i ścieki 2021-2024

    Podwyżki cen za wodę i ścieki. Wiceszef Wód Polskich poinformował, że do regulatora trafiło ok. 2,6 tys. wniosków taryfowych od przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych. W ponad 90 proc. przypadków przedsiębiorstwa zawnioskowano o podwyżki cen za wodę i ścieki. Propozycje nowych taryf są składane na trzy lata (2021-2024).

    4 fala COVID - kiedy lockdown?

    4 fala COVID - kiedy lockdown? Minister Zdrowia poinformował w jakiej sytuacji rząd będzie wprowadzał obostrzenia.

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków?

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków na dofinansowanie do wycieczek szkolnych? Program cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, są dodatkowe środki.

    Protest medyków 2021 [PODCAST]

    Protest medyków - jakie są postulaty protestujących? Jak wygląda obecnie praca w służbie zdrowia? Na te pytania, w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) odpowiada ratownik medyczny, Jan Świtała. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Laboratoria Przyszłości - miliard na wyposażenie dla szkół

    Laboratoria Przyszłości - rusza największa rządowa inwestycja w nowoczesną edukację. Na co będzie można uzyskać wsparcie z programu?

    Whistleblowing – stan gotowości sektora publicznego

    Whistleblowing. Zostały trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego.

    Brakuje nauczycieli - czy prawo do nauki jest zagrożone?

    Prawo do nauki może być zagrożone przez brak nauczycieli.

    Do kiedy wniosek o 300+?

    Wniosek o 300+ wciąż można złożyć. Do kiedy ZUS przyjmuje wnioski o "Dobry start" w 2021 r.?

    "Dla lasu, dla ludzi" - kampania społeczna Lasów Państwowych

    Lasy Państwowe przygotowały kampanię społeczną "Dla lasu, dla ludzi". Jakie są cele kampanii?

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS - ważny termin

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS to ważny dokument dla uczniów i studentów pobierających rentę rodzinną. Do kiedy należy go złożyć?

    Środki dla samorządów na działania edukacyjne

    Samorządy do 17 września 2021 r. mają otrzymać środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Whistleblowing – czemu sygnaliści nie zgłaszają naruszeń?

    Whistleblowing. Kluczowym testem dla systemów będzie to czy wpłyną zgłoszenia od sygnalistów i jak na nie zareagujemy. Ilu pracowników jest gotowych zgłosić nadużycie w pracy? Dlaczego pracownicy nie powiadamiają swoich pracodawców o nadużyciach w pracy?

    Stan wyjątkowy w Polsce 2021 - czy jest zgodny z prawem? [PODCAST]

    2 września 2021 na części terytorium Polski wprowadzono stan wyjątkowy. Jest to odpowiedź polskich władz na, trwający od kilku tygodni, kryzys uchodźczy na granicy z Białorusią. Co to właściwie oznacza dla obywateli? Czy działania rządu są zgodne z prawem? Te kwestie w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) wyjaśnia mec. Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".