Nowe dowody osobiste od 4 marca 2019 r.

Celem ustawy jest realizacja zobowiązania Polski wobec Unii Europejskiej dotyczącego wprowadzenia wielofunkcyjnego dokumentu tożsamości z warstwą elektroniczną.

Nowy dowód osobisty, czyli dowód osobisty z warstwą elektroniczną, po aktywowaniu certyfikatów, umożliwiał będzie:

1. uwierzytelnienie posiadacza dowodu osobistego w systemach teleinformatycznych (certyfikat identyfikacji i uwierzytelnienia); 
2. potwierdzenie obecności posiadacza dowodu osobistego w określonym miejscu i w określonym czasie (certyfikat potwierdzania obecności);
3. składanie podpisu osobistego, który będzie zaawansowanym podpisem elektronicznym (certyfikat podpisu osobistego);
4. zamieszczenie kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego wydawanego przez dostawców komercyjnych.

Nowelizacja ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1464, z późn. zm.) ogranicza się w zasadzie do uregulowania zagadnień związanych z funkcjonalnościami warstwy elektronicznej dowodu osobistego.

Zobacz: Postępowanie administracyjne

Rozwiązania szczegółowe zawarte w ustawie:

1. w ustawie wyraźnie wskazano, że oprócz warstwy graficznej dowód osobisty zawierał będzie warstwę elektroniczną, wskazano również wszystkie funkcjonalności dowodu osobistego (art. 10a);
2. wszystkie dowody osobiste będą wyposażone w certyfikat potwierdzenia obecności. Natomiast certyfikat identyfikacji i uwierzytelnienia będzie zamieszczony w dowodach osobistych osób posiadających pełną zdolność do czynności prawnych oraz osób posiadających ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Certyfikat podpisu osobistego będą posiadały dowody osobiste wydane osobom, które posiadają pełną zdolność do czynności prawnych i przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego wyraziły zgodę na zamieszczenie tego certyfikatu, oraz osobom małoletnim, które w okresie ważności dowodu osobistego ukończą 18 rok życia, jeżeli rodzic, opiekun prawny lub kurator tej osoby przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego wyraził zgodę na zamieszczenie tego certyfikatu. Certyfikat podpisu osobistego będzie więc zamieszczany w dowodach osobistych tylko tych osób które będą chciały korzystać z tej funkcjonalności (art. 12a);
3. „aktywacja” certyfikatów identyfikacji i uwierzytelnienia będzie polegała na ustaleniu kodów dla każdego z certyfikatów przy odbiorze dowodu osobistego. Będzie też możliwe, w każdym czasie, dokonanie przez posiadacza dowodu osobistego, zmiany kodów a w przypadku ich zablokowania będzie możliwe ich odblokowanie przy użyciu kodu odblokowującego, który posiadacz dowodu osobistego otrzyma przy odbiorze dowodu osobistego (art. 12b);
4. użycie osobistego podpisu elektronicznego dla podmiotu publicznego wywoływało będzie taki sam skutek jak złożenie podpisu własnoręcznego, a w przypadku innego podmiotu tak sam skutek zaistnieje o ile podmiot ten i posiadacz dowodu osobistego wyrażą na to zgodę (art. 12e);
5. w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia praw obywateli związanego z naruszeniem bezpieczeństwa wykorzystania warstwy elektronicznej dowodu osobistego, minister właściwy do spraw wewnętrznych będzie mógł unieważnić certyfikaty zamieszczone w warstwie elektronicznej dowodu osobistego przy zachowaniu warstwy graficznej dowodu osobistego;
6. przewidziano możliwość zawieszenia i cofnięcia zawieszenia certyfikatów zawartych w warstwie elektronicznej dowodu osobistego. Zawieszenie certyfikatów powodowało będzie zawieszenie ważności dowodu osobistego a czynności dokonane w okresie zawieszenia albo unieważnienia certyfikatów nie wywołają skutków prawnych (art. 12i);
7. minister właściwy do spraw informatyzacji obowiązany został do udostępnienia usługi elektronicznej, która umożliwi zgłoszenie utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego. Umożliwi to niezwłoczne unieważnienie dowodu osobistego bez udziału urzędnika także w dni wolne od pracy.

Do ustawy o dowodach osobistych, niezależnie od wskazanych powyżej zmian, wprowadzono regulację, która nie jest związana z wprowadzeniem dowodu osobistego z warstwą elektroniczną. Przewidziano mianowicie rezygnację z dwuinstancyjności postępowań prowadzonych na podstawie art. 52 ustawy o dowodach osobistych. Na podstawie art. 52 ustawy wydawane są decyzje o unieważnieniu dowodu osobistego. Celem tych decyzji jest bezzwłoczne usuniecie z obrotu prawnego nieprawidłowego wydanego dowodu osobistego. Decyzje takie posiadają rygor natychmiastowej wykonalności a dowód osobisty, który został unieważniony podlega zniszczeniu. Nie ma więc możliwości cofnięcia tego unieważnienia nawet w przypadku gdy strona wniosła odwołanie a wojewoda wydał rozstrzygnięcie stwierdzające unieważnienie za nieuzasadnione. Skuteczne odwołanie prowadzi zawsze do wydania nowego dokumentu tożsamości. W wyniku wprowadzonych zmian decyzje wydane w pierwszej instancji będą decyzjami ostatecznymi i będzie przysługiwała na nie skarga do sądu administracyjnego. 

W ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657, z późn. zm.) przewidziano możliwość wykorzystania dowodu osobistego jako środka identyfikacji elektronicznej, do pobrania z rejestru PESEL informacji o adresie zameldowania. Minister właściwy do spraw informatyzacji ma stworzyć usługę elektroniczną umożliwiającą otrzymanie takiej informacji.

W przepisach przejściowych wskazano, że wymiana obecnie obowiązujących dowodów osobistych na dowody z warstwą elektroniczną będzie dotyczyła dowodów osobistych z określonym terminem ważności, czyli dowodów osobistych będących w obiegu do końca 2028 r. Z uzasadnienia do ustawy wynika, że zdecydowano się na wariat naturalnej wymiany dowodów w okresie 10 lat. Proces ten ma zakończyć się w 2029 r.  

Ustawa wchodzi w życie z dniem 4 marca 2019 r. z wyjątkiem:

1. art. 45 pkt 6, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;
2. art. 45 pkt 3, który wchodzi w życie z dniem 31 maja 2019 r.;
3. art. 23 pkt 3, który wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2019 r.;

4) art. 26 pkt 2 oraz art. 45 pkt 1, 2, 4 i 5, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;

5) art. 9 i art. 40 w zakresie wniosków składanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia

Źródło: http://www.prezydent.pl