Kategorie

Dotacje z budżetów jednostek samorządu terytorialnego

Tadeusz Subik
Z budżetów jednostek samorządu terytorialnego udzielane są dotacje w różnych trybach. Warto zatem przypomnieć sobie zasady ich przyznawania.

Finanse samorządowe obejmują zarówno procesy związane z gromadzeniem środków publicznych, jak i ich rozdysponowywanie, w tym wydatkowanie w formie dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego (JST). Szczególny charakter dotacji wynika z faktu, że:

1) podstawą udzielenia dotacji musi być wyraźnie sformułowany przepis prawa (w randze ustawy) lub umów międzynarodowych,

2) udzielona dotacja służy realizacji zadań publicznych, czyli może być udzielona na finansowanie lub dofinansowanie zadań publicznych,

3) dotacje podlegają szczególnym zasadom rozliczania, które określone są przepisem prawa, na podstawie którego są udzielane.

Wszystkie te czynniki muszą wystąpić łącznie.

Zasady dotyczące udzielania dotacji zapisane są w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: ustawa o finansach publicznych) w rozdziale dotyczącym przeznaczenia wydatków budżetu państwa. Ustawa o finansach publicznych rozróżnia trzy rodzaje dotacji:

1) podmiotową,

2) przedmiotową,

3) celową.

Podział na te trzy podstawowe rodzaje dotacji ma znaczenie nie tylko prawne, lecz przede wszystkim praktyczne, gdyż rodzaj dotacji określa zarazem jej cel.

Dotacje podmiotowe

Dotacje podmiotowe z budżetów JST służą finansowaniu lub dofinansowaniu działalności bieżącej określonego podmiotu wskazanego odrębną ustawą. Oznacza to, że z budżetu samorządowego mogą być udzielane dotacje podmiotowe, o ile odrębne ustawy tak stanowią.

Dotacje podmiotowe z budżetu JST wynikają przede wszystkim z następujących ustaw:

● z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (dalej: ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej),

● z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (dalej: ustawa o systemie oświaty).

Instytucje kultury

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej przewiduje, że przychodami samorządowych instytucji kultury są m.in. wpływy z dotacji z budżetu JST. Wysokość rocznej dotacji na działalność instytucji kultury ustala organizator, czyli JST (art. 28 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej).

Placówki oświatowe prowadzone przez inne osoby niż JST

Reklama

Przykładem dotacji podmiotowej z budżetu gminy, powiatu czy województwa samorządowego jest finansowanie placówek oświatowych prowadzonych przez inne osoby niż JST. Ustawodawca określił, że dotacje te mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących przedszkola, szkoły lub placówki oświatowej. Nałożył także na organ stanowiący JST obowiązek podjęcia uchwały ustalającej tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

Dotacja ma służyć finansowaniu działalności placówek przedszkolnych, przedszkoli, szkół oraz innych placówek oświatowych prowadzonych przez podmioty nienależące do sektora finansów publicznych, mimo że podstawą jej naliczania jest liczba uczniów (wychowanków) oraz wydatki bieżące ponoszone w publicznych jednostkach tego samego typu i rodzaju lub odpowiednia część oświatowej subwencji ogólnej dla JST.

Dotacje przedmiotowe

Dotacje przedmiotowe są to środki przeznaczone na dopłaty do określonych rodzajów wyrobów lub usług, kalkulowane według stawek jednostkowych. Z budżetu JST mogą być udzielane dotacje przedmiotowe:

● dla samorządowych zakładów budżetowych, kalkulowane według stawek jednostkowych,

● innym podmiotom niż samorządowym zakładom budżetowym, o ile odrębne przepisy tak stanowią.

W przypadku gdy z budżetu JST udzielane są dotacje przedmiotowe dla samorządowych zakładów budżetowych czy innych podmiotów, kalkulowane według stawek jednostkowych, w uchwale budżetowej powinien zostać określony zakres i kwoty tej dotacji.

Przykładową dotacją przedmiotową dla zakładu budżetowego jest dotacja do 1 m3 dostarczanej wody lub 1 m3 odprowadzanych (przyjmowanych) ścieków.

Natomiast przykładem dotacji dla podmiotów innych niż samorządowe zakłady budżetowe są dotacje na finansowanie przewozów pasażerskich na podstawie ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.

Czytaj także: Odsetki od dotacji przedmiotowej otrzymanej z budżetu JST>>

Dotacje celowe

Kolejnym rodzajem dotacji są dotacje celowe z budżetów JST, które udzielane są na konkretny cel publiczny w związku z realizacją zadania. Udzielane są one na podstawie odrębnych przepisów.

Organizacje pozarządowe

Do przepisów, które najczęściej są podstawą udzielania dotacji celowej z budżetów gmin, powiatów czy województw, należy przede wszystkim ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (dalej: ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie). Natomiast jeżeli dotacja dotyczy innych zadań niż wyliczone w tej ustawie, udziela się jej na podstawie umowy JST z podmiotem, niezaliczonym do sektora finansów publicznych i niedziałającym w celu osiągnięcia zysku. Umowa powinna określać:

● szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania,

● wysokość dotacji udzielanej podmiotowi wykonującemu zadanie i tryb płatności,

● termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do 31 grudnia roku budżetowego,

● tryb kontroli wykonywania zadania,

● termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji,

● termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, nie dłuższy niż terminy zwrotu dotacji określone w dziale V ustawy o finansach publicznych.

Tryb postępowania o udzielenie dotacji na zadania inne niż określone w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, sposób rozliczenia i kontroli wykonania zadania określa w drodze uchwały organ stanowiący JST.

Pomoc społeczna

Podstawą udzielania dotacji celowych z budżetu JST może być także ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej: ustawa o pomocy społecznej).

Organy administracji rządowej i samorządowej mogą zlecać realizację zadania z zakresu pomocy społecznej, udzielając dotacji na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zleconego zadania (art. 25 ustawy o finansach publicznych):

1) organizacjom pozarządowym prowadzącym działalność w zakresie pomocy społecznej,

Reklama

2) osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym działającym na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancji wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności w zakresie pomocy społecznej.

Zlecenie realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej nie może obejmować ustalania uprawnień do świadczeń, opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz wypłaty świadczeń pieniężnych.

Zlecenie realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej odbywa się po uprzednim przeprowadzeniu konkursu ofert, z wyłączeniem zadania, którego przedmiotem jest prowadzenie całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, utworzonej przed 1 stycznia 2005 r. Konkurs ofert realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej odbywa się przy uwzględnieniu zasady pomocniczości, efektywności, uczciwej konkurencji i jawności.

Podmioty uprawnione do dotacji celowej na podstawie ustawy o pomocy społecznej mogą wystąpić także z własną ofertą realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej.

Ochrona zdrowia

Dotację celową może otrzymać także zakład opieki zdrowotnej prowadzony w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Podstawą prawną takiej dotacji jest ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (dalej: ustawa o ZOZ), a w szczególności art. 55, który wylicza cele, na jakie może być udzielona dotacja.

Dotację może przyznać podmiot, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, jak również inny organ jednostki samorządu terytorialnego – na realizację zadań w zakresie zapobiegania chorobom i urazom lub innych programów zdrowotnych oraz promocję zdrowia oraz na remonty, inwestycje, w tym zakup aparatury i sprzętu medycznego.

O przyznaniu dotacji z budżetu JST decyduje organ stanowiący.

Ochrona zabytków

Bardzo często z budżetów JST udzielane są dotacje celowe na podstawie ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zasady takiej dotacji określa organ stanowiący JST w drodze uchwały. Dotacja taka może być udzielona w wysokości do 100% nakładów koniecznych na wykonanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru.

Ochrona przeciwpożarowa

Dotacje celowe z budżetu JST mogą być udzielone także na podstawie ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, przy czym dotacji dla jednostek ochrony przeciwpożarowej może udzielać tylko gmina.

Czytaj także: Finansowanie zadań inwestycyjnych z dotacji>>

Pomoc finansowa

Z budżetów JST ponoszone są także wydatki noszące znamiona dotacji celowych, czyli tzw. pomoc finansowa (art. 220 ustawy o finansach publicznych). W przypadku tego typu wydatków należy pamiętać, że wydatki budżetu JST są przeznaczone na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach, a w szczególności na pomoc rzeczową lub finansową dla innych JST, określoną odrębną uchwałą przez organ stanowiący JST (art. 216 ust. 2 pkt 5 ustawy o finansach publicznych). Jest to zatem pomoc finansowa w formie dotacji celowej, poprzedzona odrębną uchwałą organu stanowiącego JST.

Z budżetów JST dokonywane są także wpłaty na Fundusz Wsparcia Policji, dokonywane na podstawie ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (dalej: ustawa o Policji). Ustawa ta przewiduje, że m.in. JST mogą uczestniczyć w pokrywaniu wydatków: inwestycyjnych, modernizacyjnych, remontowych, kosztów utrzymania i funkcjonowania jednostek organizacyjnych policji, zakupu niezbędnych towarów i usług na potrzeby jednostek organizacyjnych policji. Gmina lub powiat może także finansować zwiększenie liczby etatów Policji w rewirach dzielnicowych i posterunkach Policji (art. 12 ust. 2 ustawy o Policji), jednak pod warunkiem że samorząd zdecyduje się pokrywać koszty utrzymania tych etatów przez co najmniej 5 lat. Podstawą przekazania tych dotacji dla Policji jest porozumienie władz gminy lub powiatu z komendantem wojewódzkim policji. W przypadku gdy wypłata dotyczy pokrywania kosztów utrzymania etatów, porozumienie musi zatwierdzić komendant główny policji.

Znaczenie podziału dotacji

Podział dotacji na rodzaje ma znaczenie m.in. przy konstruowaniu uchwały budżetowej JST. W załącznikach do uchwały budżetowej zamieszcza się bowiem zestawienie planowanych kwot dotacji (art. 214 pkt 1 ustawy o finansach publicznych). Zestawienie to sporządza się w podziale na dotacje dla jednostek sektora finansów publicznych i dotacje dla jednostek spoza sektora finansów publicznych. Ponadto w zestawieniu wyodrębnia się dotacje przedmiotowe, podmiotowe i celowe związane z realizacją zadań JST.

W planie wydatków bieżących wyodrębnia się w układzie działów i rozdziałów planowane kwoty wydatków bieżących, w szczególności dotacje na zadania bieżące (art. 236 ust. 3 pkt 2 ustawy o finansach publicznych).

Podstawy prawne

● Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 28, poz. 146)

● Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 40, poz. 229)

● Ustawa z 23 lipca 2003 r. ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz. 1568; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 75, poz. 474)

● Ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 96, poz. 873; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 28, poz. 146)

● Ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 13, poz. 123; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 62, poz. 504)

● Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 54, poz. 320)

● Ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 14, poz. 89; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 219, poz. 1707)

● Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 147, poz. 1229; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 11, poz. 59)

● Ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz.U. z 2007 r. nr 43, poz. 277; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 34, poz. 190)

WYDATKI STRUKTURALNE. Pobierz darmowy RAPORT SPECJALNY

Poszerzaj swoją wiedzę z naszym programem >>
INFORLEX Plan kont – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Plan kont – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    1 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy gmina może wprowadzić uchwałę ograniczenia emisji hałasu

    Uchwały o ograniczeniu emisji hałasu nie można uchwalić tylko na podstawie skarg mieszkańców. Niezbędne są badania określające poziom hałasu. Przy czym wprowadzenia ograniczeń nie uzasadnia incydentalne naruszenie norm emisji hałasu.

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień w oparciu o urzędy wojewódzkie to nowe programy, których uruchomienie zapowiada rząd.

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?