Zaciąganie zobowiązań przez jednostki samorządu terytorialnego – zasady ogólne

Jednostki samorządu terytorialnego mogą zaciągać zobowiązania w postaci: kredytów i pożyczek. Mogą także emitować papiery wartościowe.

Zobowiązania zaciągnięte przez jednostki samorządu terytorialnego mogą zostać przeznaczone na:

1) pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego;

2) finansowanie planowanego deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego;

3) spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów;

4) wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.

Zaciąganie zobowiązań przez JST na pokrycie przejściowego deficytu budżetu

Deficytem przejściowym budżetu jednostki samorządu terytorialnego jest okresowa niemożność sfinansowania wszystkich zaplanowanych w budżecie wydatków, spowodowana nieosiągnięciem na czas zaplanowanych dochodów. Zaciągnięcie zobowiązań związane jest w tym przypadku z czasowym niedoborem środków finansowych.

Zobowiązania zaciągane na pokrycie przejściowego deficytu budżetu traktuje się jako instrumenty wykonywania budżetu samorządowego.

Podlegają one spłacie lub wykupowi w tym samym roku, w którym zostały zaciągnięte lub wyemitowane.

Krótkoterminowe operacje pożyczkowe stanowią tzw. kredyty kasowe, które nie finansują planowanych zadań budżetowych, ale umożliwiają jedynie zachowanie bieżącej płynności w trakcie roku budżetowego. Zaplanowanie spłaty pożyczki w tym samym roku budżetowym, w którym pożyczka ta jest zaciągana, przesądza o tym, że służy ona wyłącznie pokryciu przejściowego deficytu budżetu i jako taka nie powinna być ujmowana w budżecie gminy.

Finansowanie planowanego deficytu budżetu

Finansowanie planowanego deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego oznacza konieczność zaciągnięcia zobowiązań na sfinansowanie wydatków nieznajdujących pokrycia w planowanych dochodach budżetu.

Nie muszą one, w przeciwieństwie do zobowiązań zaciąganych na pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu, być spłacone w danym roku budżetowym, lecz w terminie określonym w umowie kredytu, pożyczki albo w warunkach emisji obligacji komunalnych.

"Spłaty tych zobowiązań wchodzą do rozchodów, a oprocentowanie i inne koszty tzw. obsługi stanowią wydatki, planowane jednak dopiero na następne lata budżetowe. O zaciąganiu tego rodzaju zobowiązań decyduje wyłącznie organ stanowiący (rada, sejmik) jednostki samorządu terytorialnego. Środki uzyskane w ten sposób służą finansowaniu celów rozwojowych w gminach, powiatach i województwach".

Limit zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz zobowiązań z wyemitowanych papierów wartościowych określany jest co roku w uchwale budżetowej (art. 91 ust. 1). Uchwała budżetowa powinna również wskazywać rodzaje wydatków, które zostaną sfinansowane zaciąganym kredytem.

Przychodami z zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wyemitowanych papierów wartościowych sfinansować można jedynie deficyt planowany, co oznacza, że jeżeli w toku wykonywania budżetu deficyt okaże się wyższy, jednostka samorządu terytorialnego może go sfinansować z wymienionych zwrotnych źródeł finansowania jedynie do wysokości deficytu zaplanowanego, a nie rzeczywistego.

Zobacz serwis: Rachunkowość budżetowa

Spłata wcześniej zaciągniętych zobowiązań

Zaciąganie zobowiązań na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów (tzw. rolowanie długu) ma miejsce w szczególności w tych jednostkach samorządu terytorialnego, w których dochody budżetowe wystarczają na zrównoważenie bieżących i inwestycyjnych wydatków budżetowych, nie są jednak wystarczające dla pokrycia rozchodów budżetu, czyli spłaty zobowiązań zaciągniętych uprzednio.

Niedobór, czyli przejściowy brak środków finansowych, może występować również przy budżecie zrównoważonym, a budżet deficytowy może być wykonywany płynnie. Niedobór ma charakter "kasowy", natomiast deficyt jest swoistym "wynikiem" budżetu jako planu finansowego.

Wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE

Wyprzedzające finansowanie działań finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE stanowi nowy cel, na jaki jednostki samorządu terytorialnego mogą zaciągać zobowiązania, nieznany ustawie o finansach publicznych z 2005 r.

Jednostki samorządu terytorialnego realizujące operacje z udziałem środków EFRROW mogą otrzymać środki z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych operacji w ramach działań:

- podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej,

- odnowa i rozwój wsi oraz

- wdrażanie lokalnych strategii rozwoju.

Środki z budżetu państwa mogą być przekazane na wniosek beneficjenta do wysokości udziału środków z EFRROW w formie oprocentowanej pożyczki udzielonej przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Zobacz również Forum.

Podstawa prawna:
• Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm.),