Błędy w teście należy sprawdzić przed podjęciem decyzji

W przypadku wątpliwości co do prawidłowości pytań egzaminacyjnych ułożonych dla kandydatów na aplikantów radcowskich w 2005 roku Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, przed podjęciem uchwały w przedmiocie wpisu danej osoby na listę, powinna przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zwrócić się do komisji konkursowej o zajęcia stanowiska w tej sprawie.

 

Wyrok NSA z 12 czerwca 2007 r.

SYGN. AKT GSK 42/07

STAN FAKTYCZNY

W grudniu 2005 r. komisja konkursowa powołana przez ROIRP po przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów radcowskich podjęła uchwałę o uzyskaniu przez jedną z kandydatek negatywnego wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską (164 punkty). Następnie w styczniu 2006 r. OIRP poinformowała, iż podjęła uchwałę w której postanowiła, że wynik egzaminu powinien ulec zmianie, poprzez sprostowanie z uwzględnieniem komunikatu zespołu do spraw przygotowania pytań na aplikację radcowską weryfikującego dziesięć odpowiedzi, wydanego w oparciu o uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 grudnia 2005 r. oraz w oparciu o apel ministra sprawiedliwości z 22 grudnia 2005 r. Po dokonaniu weryfikacji wyników egzaminu ROIRP uznała, że kandydatka uzyskała 171 punktów, co oznacza, iż nie uzyskała wymaganego ustawowo progu 190 punktów umożliwiającego dokonanie wpisu na listę aplikantów radcowskich.

W odwołaniu od powyższej uchwały skarżąca zarzuciła, iż w przygotowanym na egzamin konkursowy teście z wyboru było wiele pomyłek, a tylko część z nich została uwzględniona przez zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z marca 2006 r. utrzymało w mocy, nie znajdując podstaw do jej zmiany.

Po rozpoznaniu skargi kandydatki WSA w Warszawie stwierdził, iż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Orzeczenie to zostało uchylone przez NSA, sprawa zaś przekazana WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

NSA zauważył, że ustawa z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, uregulowała m.in. sposób przeprowadzenia egzaminu na aplikację radcowską. Stosownie do art. 7 ust. 4 tej ustawy KRRP powołuje zespół do przygotowania pytań konkursowych dla kandydatów na aplikantów radcowskich, a w myśl art. 7 ust. 2 tej ustawy rada OIRP, powołuje komisję konkursową do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów, radcowskich. Równocześnie przepis art. 7 ust. 27 omawianej ustawy wskazuje, że w 2005 roku do przeprowadzenia egzaminu konkursowego na aplikację radcowską stosowało się odpowiednio przepisy art. 33¹ ust. 3, art. 33⁷, art. 33⁹ i art. 33¹⁰ ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W myśl przepisu art. 33⁹, ust. 2 test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy. Przepis art. 33¹⁰ ust. 1 omawianej ustawy stanowi, że po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały i ogłasza wyniki egzaminu konkursowego. Zdaniem NSA skoro egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, to wskazane organy są powołane do opracowania testu, który ma tę wiedzę sprawdzić (zespół) i następnie oceny merytorycznej kandydata (komisja konkursowa). Działania tych organów mają zatem na celu ustalenie, czy kandydat na aplikację spełnia kryteria, od których ustawa uzależnia dokonanie wpisu na listę aplikantów radcowskich.

ROIRP z kolei odgrywa inną rolę. Organ ten orzeka o wpisie na listę aplikantów radcowskich, co następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego, przy czym tylko uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich.

Ustawodawca nie przewidział sytuacji wadliwie opracowanego testu i nie zawarł procedur usuwania takich wadliwości. O ile jednak NSA podzielił pogląd WSA w Warszawie, iż okręgowe izby radców prawnych nie miały ustawowych uprawnień do samodzielnej weryfikacji wyników egzaminu ustalonych przez komisje konkursowe, o tyle stwierdził, że w takiej sytuacji ROIRP - przed podjęciem uchwały w przedmiocie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich - powinna przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zwrócić się do komisji konkursowej o zajęcia stanowiska oraz o podjęcie stosownej uchwały w przedmiocie weryfikacji wyników egzaminu uzyskanych przez skarżącą.

Michał Folcholc

OPINIA

MICHAŁ FOLCHOLC

asystent sędziego NSA

Omawiana sprawa, mimo że dotyczy zasad naboru na aplikację radcowską, która miała miejsce w 2005 roku, posiada - jak się wydaje - szerszy wymiar. Jedną z zasad określonych w art. 7 Konstytucji RP jest bowiem zasada działania organów administracji publicznej wyłącznie w granicach i na podstawie prawa. Jest to związane z założeniem, iż ustawodawca wyraźnie wskazuje granice właściwości i zadań organów. W 2005 roku regulacje dotyczące egzaminów na aplikację radcowską nie wskazywały, kto, na czyj wniosek i w jakiej formie prawnej poprawia błędnie opracowany test. Tym niemniej trudno byłoby zaakceptować sytuację, w której wadliwość testu - wobec braku stosownych procedur - byłaby nieusuwalna. Dlatego NSA przyjął tutaj taką wykładnię przepisów, która nie stała w sprzeczności z celem i sensem dokonanej nowelizacji, to jest centralizacją i zwiększeniem obiektywizmu, ale jednocześnie uwzględniała fundamentalną zasadę zaufania obywatela do organów państwa i nieponoszenia przez niego negatywnych konsekwencji stanowionych przez państwo norm, niezawierających odpowiednich mechanizmów ochronnych.